برچسب: برق

به گزارش اقتصادران، سیدباقر شریف زاده، نائب رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران از نگرانی صنعتگران برای قطعی برق واحدهای تولیدی با آغاز فصل گرم سال گفت و توضیح داد: زیرساخت‌های تامین انرژی برای صنایع همچنان ضعیف هستند و در چنین شرایطی واحد‌های تولیدی که بیش از یک مگاوات برق مصرف می‌کنند موظف شده‌اند که ۱۰ درصد از انرژی مورد نیاز در طول سال را خود تامین کنند.

وی افزود: این راهکار در حالی به تولیدکنندگان ارائه شده که آنها تخصص و سرمایه لازم برای تولید برق را ندارند و الزام به تولید انرژی مشکلی جدید به مشکلات پیش روی آنها می‌افزاید در نتیجه نمی‌توان پیش‌بینی کرد که قطعی برق صنایع در ماه‌های گرم سال جاری نسبت به سال‌های گذشته اوضاع بهتری داشته باشد.

شریف زاده ادامه داد: همه دغدغه تولیدکننده پیشبرد تولید و فروش است که خود طاقت‌فرسا و انرژی‌بر است، در چنین شرایطی موظف به تولید انرژی هم شده در حالی که در همه دنیا این وظیفه دولت است که زیرساخت‌ها را برای تولید فراهم کند.

نائب رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران تصریح کرد: این شرایط نگرانی تولیدکننده‌ها را برای پیشبرد تولید در سال جاری رقم زده است.

وی گفت: دولت در حالی جبران کمبود برق را به بخش تولید محول کرده هیچ تسهیلاتی هم در این زمینه به تولیدکنندگان نداده و هزینه اجرای این طرح پیشنهادی هم بر عهده خود تولیدکننده است؛ دولت حتی از ماه‌های پایانی سال پیش تا کنون که دو ماه از سال ۱۴۰۳ می‌گذرد تسهیلاتی که به طور معمول به صنایع اختصاص می‌داد را قطع کرده و این اتفاق خود به رکود تورمی انجامیده است. به نظر می‌رسد که دولت با هدف جذب نقدینگی از بازار و کنترل تورم ارائه تسهیلات بانکی را به همه صنایع متوقف کرده با این حال ضعف نقدینگی در واحد‌های تولیدی به معنی توقف خرید و فروش در آنهاست.

شریف‌زاده اظهار کرد: واحد‌های بزرگ صنعتی مانند واحد‌های عظیم فولادی که اقدام به تولید برق خودتامین کرده‌اند هم سرمایه‌های کلانی در اختیار دارند و هم خودتامین شدن در برق برای آنها صرفه اقتصادی دارد. اما واقعیت این است که بیشتر واحد‌های صنعتی کشور کوچک‌مقیاس هستند، با این حال امیدواریم واحد‌های بزرگ با تولید برق بتوانند نیاز واحد‌های کوچک را هم تامین کنند.

به گزارش اقتصادران، اقتصاد روبه‌توسعه ایران یک پاشنه آشیل بزرگ دارد و آن هم “شدت مصرف انرژی” است. شدت بالای مصرف انرژی در ایران، فقط به‌معنای این نیست که ایرانی‌ها مردمی مُسرف هستند، بلکه بیشتر نشان‌دهنده این است که ساختار فعلی حاکم بر توزیع و مصرف انرژی در ایران، ساختار ناکارآمدی است که منجر به این شده است که بیش از نیاز طبیعی هر فرد، انرژی مصرف شود و عمده مصارف انرژی کشور در بخش غیرمولد باشد.

در ایران روزانه بر اساس ارزش حرارتی، به‌طور متوسط معادل 7 میلیون بشکه انرژی مصرف می‌کنیم و درحالی‌که چهارمین مصرف‌کننده گاز جهان و دوازدهمین مصرف‌کننده نفت جهان هستیم و در مجموع مصارف نفت و گاز ششمین رتبه مصرفی را در جهان داریم، اقتصاد ما اقتصاد بیست و پنجم جهان است. این آمار به‌معنای این است که انرژی را به‌حجم بسیار زیاد مصرف می‌کنیم اما این مصارف بالا، نقشی در رشد اقتصادی کشور ندارد.

ایران با داشتن بیشترین ذخایر نفت و گاز جهان، توانمندی مبتنی بر دانش روز در صنعت برق و گاز، وجود زیرساخـت‌های منحصربه‌فرد در انتقال و توزیع برق و گاز و نیروی توانمند انسانی باید از “انرژی” به‌عنوان یک نقطه قوت در معادلات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشور منتفع شود، اما اکنون دچار ناترازی در بخش‌های مختلف مرتبط با انرژی هستیم و به‌عبارتی “انرژی” به‌جای نقطه قوت، به نقطه ضعف کشور تبدیل شده است.

شدت بالای مصرف انرژی که شامل مصارف بیش‌از نیاز در بخش‌های غیرمولد و مصارف غیربهینه در بخش‌های مولد است، دلیل تبدیل شدن “انرژی” به نقطه ضعف کشور به‌جای اتکای اقتصاد به “انرژی” به‌عنوان نقطه قوت است.

بررسی روند شدت مصرف انرژی در ایران و جهان طی 30 سال نشان می‌دهد درحالی که جهان به‌سمت کاهش شدت مصرف انرژی حرکت کرده است، این مسیر در ایران بالعکس طی شده است و به‌خلاف جهان، به‌سمت افزایش شدت مصرف انرژی حرکت کرده‌ایم.

همان‌طور که در نمودار بالا مشخص است، شدت مصرف انرژی در ایران در 30 سال اخیر رشدی 85درصدی داشته است؛ درحالی که متوسط شدت مصرف انرژی در همین مدت در جهان کاهشی بوده است.

در سال 1389 مصوب شد که شدت مصرف انرژی کشور در برنامه پنجم توسعه 50درصد کاهش یابد و بعد از عدم تحقق این امر، همین تکلیف برای برنامه ششم توسعه مشخص شد که آن هم محقق نشد.

از دلایل عدم‌تحقق کاهش شدت مصرف انرژی، با وجود طرح‌ها و برنامه‌های متعددی که تدوین و اجرایی شده است، “ارزان‌بودن انرژی” در ایران است. حامل‌های انرژی امروزه مهمترین فاکتور اقتصادی هر جامعه‌ای محسوب می‌شوند و در کشورهای مختلف جهان، از همسایگان آسیایی ما تا کشورهای اروپایی و آمریکایی، حامل‌های انرژی به‌گونه‌ای قیمت‌گذاری شده‌اند که مصرف‌کننده چه در خانه‌ها و چه در بخش‌های تجاری و صنعتی، “بهینه‌سازی مصرف” را در اولویت خود قرار می‌دهد.

در ایران اما ارزان‌بودن انرژی موجب شده است در هیچ‌کدام از بخش‌های مصرفی، چه در نگاه مردم در خانه‌ها و چه در بخش صنعت و… “بهینه‌سازی مصرف انرژی” و “ارتقای بهره‌وری در بخش انرژی” اولویت نداشته باشد.

اگر در پایان هر سال مطابق تورم اعلامی بانک مرکزی و یا مرکز آمار ایران، میزان انرژی‌بها نسبت به تعرفه‌های سالانه در سال بعد افزایش یابد، این به‌معنای ثابت ماندن تعرفه‌های انرژی است اما اگر مطابق با آنچه در یک دهه اخیر در ایران حاکم بوده، تعرفه‌ها برای سالهای متمادی بدون تغییر باقی بماند، بر اساس تورم دورقمی که در جامعه وجود دارد، هرساله سهم هزینه‌های انرژی در سبد خانوار در حال کاهش است و به‌عبارتی فاکتور مهم انرژی که مصارف بی‌رویه و غیربهینه، آن‌را به پاشنه آشیل اقتصاد کشور تبدیل کرده، سال‌به‌سال در ایران در حال ارزان‌تر شدن است.

به گزارش اقتصادران، مصطفی رجبی مشهدی، مدیرعامل شرکت توانیر در نشستی خبری اظهار داشت: مشترکانی که در تابستان امسال مصارف برق خود را نسبت به سال قبل کاهش دهند، علاوه بر برخورداری از پاداش روی قبوض و رایگان شدن قبض برق، از جوایز متنوعی چون خودرو و لوازم خانگی که به قید قرعه به افرادی که در مصرف برق صرفه‌جویی کرده‌اند اعطا می‌شود، برخوردار خواهند شد.

وی افزود: برای تابستان امسال 47 میلیون جایزه غیرنقدی برای مشترکان برق پیش‌بینی شده است‌.

مدیرعامل توانیر با بیان اینکه تعرفه برق در سال 1403 هیچ تغییری نخواهد داشت، گفت: کسانی که بیش از 2.5 برابر الگو مصرف برق دارند، به ازای هر کیلووات ساعت مازاد بر 2.5 برابر الگو، 2700 تومان پرداخت خواهند کرد که مطابق با قیمت خرید برق تجدیدپذیرها خواهد بود.

وی ادامه داد: این مشترکان که حدود یک میلیون مشترک هستند تا پیش از تابستان به کنتورهای هوشمند مجهز می شوند و در صورت ادامه پرمصرفی قطعا با قبوض سنگین برق مواجه خواهند شد.

سخنگوی صنعت برق خاطرنشان کرد: همچون سال گذشته برای هر کیلووات صرفه جویی در مصرف برق مشترکان خانگی ٢ هزار تومان پاداش تعیین شده که مشترکان می توانند ضمن برخورداری از این پاداش نقدی که در قبوض برق آنها لحاظ می شود، در قرعه کشی اهدای جوایز ارزنده ای که از آنها یاد شد، نیز شرکت کنند.

رجبی مشهدی در ادامه به طرح نیروگاه سازی توسط صنایع انرژی بر مطابق قانون مانع زدایی از صنعت برق اشاره کرد و گفت: تاکنون ١٧ هزار مگاوات موافقت اصولی احداث نیروگاه صنعتی صادر شده که از این میزان ١٣٦٩ مگاوات واحد نیروگاهی احداث و به شبکه سراسری برق کشور متصل شده که این میزان تا اوج بار تابستان امسال به ١٨٧١ مگاوات  خواهد رسید.

وی با بیان اینکه صنایع نیروگاه ساز علاوه بر این که می توانند برق مازاد خود را به صنایع دیگر صادر کنند، گفت: حتی اگر صنایع موفق به انجام این کار نشوند، صنعت برق با قیمتهای جذابی برق آنها را خریداری خواهد کرد.

رجبی مشهدی در عین حال تصریح کرد: صنایعی که در این طرح مشارکت نکرده و مبادرت به ساخت نیروگاه نکردند، در اولویت برنامه های مدیریت مصرف صنعت برق در دوره اوج بار تابستان قرار خواهند گرفت و صنایع سازنده نیروگاه، مطابق با ظرفیت ایجاد کرده از این برنامه ها معاف خواهند بود.

مدیرعامل توانیر با بیان اینکه برای گذر از پیک تابستان 1403 در مجموع 180 اقدام در 6 محور تدوین شده است، گفت: تابستان امسال بر اساس پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی تابستانی گرم‌تر از نرمال با افزایش 2 تا 3 درجه‌ای هوا بیشتر از شرایط نرمال تابستان خواهد بود که در این صورت، تأثیر گرمای هوا را بر رشد مصرف برق خواهیم داشت.

وی افزود: سه سناریوی رشد مصرف 3.5 درصدی، 4.5 درصدی و 6درصدی برای تابستان امسال پیش‌بینی شده که در حداقل میزان رشد مصرف، میزان اوج تقاضای برق به 75 هزار و 500 مگاوات می‌رسد و در صورت تحقق پیش‌بینی سازمان هواشناسی مبنی بر گرمای تابستان، رشد 6 درصدی در مصرف برق رخ خواهد داد که اوج تقاضای برق را به 77 هزار و 750 مگاوات می‌رساند.

رجبی مشهدی در خصوص افزایش ظرفیت نیروگاهی از ابتدای دولت تا امروز گفت: در مجموع تاکنون 8 هزار و 583 مگاوات به ظرفیت اسمی تولید برق کشور افزوده شده که بخشی از آن مربوط به نیروگاه های تازه احداث شده و بخشی نیز مربوط به ارتقای توان عملی نیروگاه‌های موجود است.

وی افزود: برای تابستان امسال واردات 500 مگاواتی برق از کشورهای همسایه که عمدتا ترکمنستان و ارمنستان است، پیش‌بینی شده است.

به گزارش اقتصادران، مصرف تمامی حامل‌های انرژی در کشور از برق گرفته تا گاز و بنزین و گازوییل و آب بسیار بالاست و در کنار این مصرف شدید، تولید نیز دچار چالش است. هر سال در آستانه دو فصل گرم و سرد، کشور با بحران تولید و تامین گاز مواجه می‌شود، اما مصرف مسیر افزایشی خود را ادامه می‎دهد؛ تداوم این روند در تمامی بخش‌ها، منجر به همه‌گیری ناترازی در تمامی فصل‌ها شده و در سال‌های آینده با این روند، شدیدتر نیز خواهد شد. تولید انرژی بیشتر مستلزم سرمایه‌گذاری غول‌های انرژی بر صنعت نفت و گاز ایران است؛ فرصتی که زیر سایه تحریم‌های روز افزون جهان علیه ایران از دست رفته و در میادین مشترک، به دست کشورهای همسایه افتاده است.

درباره این ناترازی با هاشم اورعی، استاد دانشگاه شریف و کارشناس انرژی گفت‌وگو شده است.در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانیم:

• این گزاره که ناترازی صرفاً از زمستان و تابستان عبور کرده و به تمامی فصل‌ها رسیده، تا چه حد درست است؟ ناترازی مصرف و تولید انرژی عمدتاً در چه بخش‌هایی دیده می‌شود؟

این گزاره که ناترازی در تمامی فصل‌ها رخ داده، درست است. در مورد گاز، ناترازی از زمستان شروع می‌شود؛ وقتی هوا سرد می‌شود بخش عمده مصرف خانگی ما افزایش می‌یابد و تا ۷۰ درصد تولید گاز ما در بخش خانگی مصرف می‌شود. عین این اتفاق در حوزه برق در فصل تابستان رخ می‌دهد و بر خلاف گاز که برای گرمایش استفاده می‌شود، برق در تابستان برای سرمایش مصرف می‌شود. پیک مصرف برق ما در خرداد و تیر تا ۷۰ هزار مگاوات است. در همان شرایط حدود ۳۰ هزار مگاوات در بخش سرمایش مصرف می‌شود. در نتیجه کمبود برق ما در اوج گرماست. ناترازی بنزین و دیگر انرژی‌ها زیاد به فصل ارتباط ندارند و به برخی زمان‌های تقویمی مانند تعطیلات‌ها ارتباط دارد.

• علت اساسی همه‌گیری این ناترازی چیست؟ در برخی فصل‌ها توجیه افزایش مصرف به علت سرما و گرما وجود ندارد، اما کماکان شاهد تداوم این روند هستیم.

• با توجه به نقش گاز در تولید برق، در تابستان‌ها نیز با کمبود گاز مواجه می‌شویم و همین مساله به افزایش مصرف مازوت در سه ماه تابستان به اضافه زمستان منجر می‌شود؛ عمده دلایل ناترازی برق، فارغ از بحث مصرف خانگی چیست؟

معمولاً مشکل ما در زمینه مصرف مازوت، متعلق به زمستان بود. آخرین عددی که من دیدم حدود ۱۵ درصد مصرف گاز ما متعلق به نیروگاه است، در زمستان این عدد را کم می‌کنیم و مازوت و گازوییل جایگزین می‌شود. هر سال مصرف ما بالا می‌رود، اما تولید ما تغییری نکرده و ناچار به استفاده از سوخت‌های جایگزین شدیم. علت اصلی مشکل برق ما این است که با بالا رفتن دما، راندمان نیروگاه‌ها پایین می‌آید. بزرگترین مشکل در اوج گرما، کمبود گاز برای تولید برق نیست. علت کمبود برق افزایش تقاضاست و دوم کاهش تولید در اوج گرماست.

• آیا مسأله هدررفت انرژی هنگام انتقال در ایران جدی است؟ چه میزان از انرژی تولیدی کشور در مسیر انتقال از بین می‌رود؟

هدررفت یک مشکل اساسی ما در گاز و برق است. در بخش تولید برق سه مرحله تولید، انتقال و توزیع داریم و تقریباً در برق و گاز یک سوم کل تولیدی‌مان دچار هدررفت می‌رود. این عدد در دنیا صفر نیست، اما یک عدد مشخص و استانداردی دارد. ما تجهیزات کهنه‌ای در حوزه انرژی داریم و باید شبکه توزیع را به روز کنیم. در تولید، انتقال و مصرف هدررفت جدی داریم. شبکه انتقال گاز ما گسترده و قدیمی شده است.

• پیش‌بینی‌های برخی کارشناسان مبنی بر شدت گرفتن ناترازی در سال ۱۴۲۰ و عدم توانایی پاسخ به تمامی نیاز‌های انرژی کشور تا چه حد درست است؟

متأسفانه با توجه به شرایطی که داریم، پیش‌بینی‌ها می‌گوید که در سال ۱۴۰۸، ناترازی ما دائمی خواهد شد و تا ۱۴۲۰ در بهترین حالت نهایتاً یک سوم می‌توانیم تأمین کنیم. ما با ناترازی فزاینده مواجهیم و روز به روز شرایط ما بدتر می‌شود. این مسأله برای برق، بنزین، گازوییل و … هم هست و فقط شدت و ضعف آن فرق می‌کند. تمام تلاش ما افزایش تولید بوده است در حالیکه بخش تقاضا و مدیریت بهینه‌سازی و مصرف را ر‌ها کردیم. نهایت کاری هم که برای مدیریت کرده‌اند قطع کردن برق صنایع بوده است. ما درست مصرف نمی‌کنیم. ما سیاست قیمت‌گذاری صحیح و به روز کردن تجهیزات را نیاز داریم.

به گزارش اقتصادران، محمدعلی پورامیری در ارزیابی برنامه های توسعه ای تجدیدپذیرها و موانع پیش روی این صنعت اظهار داشت: در حال حاضر در بخش توسعه تجدیدپذیرها در سه بخش کلان تغییراتی انجام شده که از جمله آنها ماده ۱۶، ماده ۱۲ و اجازه صادرات است.

وی افزود: ماده ۱۲ مربوط به صرفه جویی سوخت است، باتوجه به ناترازی کشور در حوزه سوخت تا رسیدن به نقطه سوددهی برای صنعت نفت و گاز کشور اتفاق نیفتد عملا راهکار استفاده از ماده ۱۲ در حوزه توسعه تجدیدپذیرها نمی تواند بخش پایداری باشد زیرا وضعیت گاز و بنزین و دیگر سوخت های کشور ناتراز است و صرفه جویی در هیچ بخشی صورت نمی گیرد.

عضو‌هیات مدیره انجمن انرژی های تجدیدپذیر گفت: طبق مطالعات انجام شده  قیمت برق و گاز و حامل های انرژی در ایران ۵ برابر ارزان تر از قیمت تمام شده بفروش می رسد؛  بنابراین تا اینها به نقطه ای برای برطرف کردن هزینه های اولیه و سوددهی نرسند منابع پایداری را ایجاد نمی کنند نتیجه اینکه برنامه های مربوط به صرفه جویی در حد پروژه های محدود باقی خواهند ماند..

وی اجازه صادرات برق تجدیدپذیر را اتفاق خوبی در این صنعت دانست و گفت: اما وقتی شروط مربوط به آن را مطالعه می کنیم و آن اینکه در فصول خاصی از سال این امکان وجود دارد؛ به نظر نمی رسد که چندان بتواند مفید واقع شود چون در قراردادهایی که منعقد می شود؛ نمی توان به خریدار خارجی بگوییم در فصل تابستان امکان صادرات نداریم، بنابراین این شروط محدودکننده و ممکن است مشکلاتی ایجاد کند.

پورامیری ابراز امیدواری کرد که قوانین اجرایی حوزه تجدیدپذیرها بهینه شود تا باعث توسعه این صنعت شود.

وی بیان داشت: ما پتانسیل خوبی از لحاظ  تابش و استفاده از نیروگاههای تجدیدپذیر در کشور داریم و نسبت به برخی همسایگان می توانیم بهره وری بهتری داشته باشیم و اگر از این پتانسیل استفاده کرده و قوانین آن را تسهیل کنیم‌ برای درآمدزایی کشور مثمرثمر خواهد بود. اما اگر برنامه وزارت نیرو به این سمت برود که با سرمایه گذاری در این بخش ها تنها  مشکل ناترازی را حل کند؛ تناقض منافع ایجاد می شود.

عضو هیات مدیره انجمن انرژی های تجدیدپذیر خاطرنشان کرد: مهمترین مانع عدم توسعه مطلوب نیروگاههای فسیلی و تجدپپذیرها قیمتگذاری دستوری بوده است که باعث می شود برگشت سرمایه ای که در اثر ساخت نیروگاه صورت می گیرد جذاب نباشد ‌و برگشت سرمایه  طولانی مدتی را داشته باشیم. شاهد مدعا اینکه شرکت‌های که تولیدکننده برق در بورس دارایی ارزشمندی دارند اما سوددهی کم است اما مثلا یک شرکتی که در حوزه کشاورزی و دامداری فعال است چندین برابر یک نیروگاه که ارزش اولیه بسیار بالاتری نسبت به شرکت دامداری و کشاورزی دارد؛ سود کسب می کند و این نشان دهنده این است که به دلیل قیمت گذاری دستوری کاری کردیم که شرکتها نتوانند سودآوری جذاب داشته باشند.

وی ماده ۱۶ را روزنه امید توسعه صنعت برق عنوان کرد و گفت: اتفاقی که در ماده ۱۶ رخ داد و الزام بخش صنعت کشور به استفاده از نیروگاه تجدیدپذیر و خرید آن در تابلوی سبز بورس یک فضای جدیدی را برای سرمایه گذاران و‌ حتی دولت ایجاد کرده که بتوانند با عرضه-تقاضای بازار آزاد خرید و فروش برق داشته باشند و این مهمترین سیاستی است که در سال‌های اخیر در حوزه نیروگاههای تجدیدپذیر اتخاذ شده است. بنابراین روی این‌ موضوع باید کار کنیم چراکه بهترین اقدام در راستای توسعه این صنعت است.

پورامیری تصریح کرد: عملا با سرمایه بخش خصوصی بخشی از ناترازی برق جبران می شود و بهره وران می توانند تامین برق پایداری داشته باشند و ترغیب می شوند که برق را از تابلوی سبز خریداری کنند  البته این رویه الزام است چراکه در غیر اینصورت جریمه خواهند شد. در هر حال این سیاست ها جذاب هستند ولی ما در لایه های مختلف مشکلاتی داریم که پیچیدگی هایی بوجود آورده و برخی عوامل باعث می شود این دستورالعمل ها برای سرمایه گذار جذاب نباشد اما به طور کلی تعامل بین عرضه و تقاضا می تواند منجر به توسعه صنعت تجدیدپذیر در کشور شود.