به گزارش اقتصادران، تا همین چند هفته پیش بسیاری از معاملهگران از تداوم رکود، خروج سرمایه و فرسایشی شدن فضای بازار سهام صحبت میکردند، حالا، اما ورق در تالار شیشهای برگشته است. شاخصها سبزپوش شدهاند، صفهای خرید سنگین شکل گرفته و پول حقیقی دوباره به بازار بازگشته؛ اتفاقی که بسیاری از تحلیلگران آن را نه صرفاً یک جهش تکنیکال، بلکه نشانهای از تغییر انتظارات سیاسی و اقتصادی میدانند.
معاملات روزهای اخیر بورس تهران یکی از کمسابقهترین موجهای تقاضا در ماههای گذشته را ثبت کرده است؛ تا جایی که برخی رسانههای اقتصادی از تشکیل صفهای خرید چند ده هزار میلیارد تومانی خبر دادهاند و تأکید میکنند بخش بزرگی از نمادهای بازار عملاً بدون فروشنده معامله میشوند.
اما پرسش اصلی اینجاست که چه اتفاقی افتاده که بازاری با آن حجم از بیاعتمادی و فرار سرمایه، ناگهان وارد مدار صعود شده است؟
بورس به «سیگنال سیاسی» واکنش نشان داد
بخش مهمی از تحلیلها روی یک متغیر مشترک متمرکز است؛ کاهش ریسک سیاسی. اخبار و گمانهزنیهای مربوط به مذاکرات و احتمال گشایش در روابط خارجی، مهمترین موتور روانی رشد اخیر بورس معرفی میشود. تجربه بازار سرمایه ایران هم نشان داده که بورس معمولاً سریعتر از سایر بازارها به تغییر انتظارات سیاسی واکنش نشان میدهد.
در واقع، معاملهگران بازار سهام اکنون روی سناریویی شرطبندی میکنند که در آن، شدت تنشهای سیاسی کاهش پیدا کند، مسیر تجارت خارجی و صادرات شرکتها تسهیل شود و فشار روی هزینههای تولید کمتر شود. همین انتظار باعث شده صنایع بزرگ صادراتمحور دوباره مورد توجه قرار بگیرند.
پول از بازارهای کمریسک خارج شد
یکی دیگر از نشانههای تغییر فاز بازار، جابهجایی نقدینگی میان بازارهاست. دادههای معاملاتی نشان میدهد همزمان با ورود پول حقیقی به سهام، صندوقهای درآمد ثابت با خروج سرمایه مواجه شدهاند؛ اتفاقی که معمولاً زمانی رخ میدهد که سرمایهگذاران احساس کنند دوره رکود یا ترس در حال پایان یافتن است.
این یعنی بخشی از سرمایهگذاران که در ماههای گذشته برای فرار از ریسک به سمت ابزارهای کمنوسان رفته بودند، حالا دوباره به بازار سهام برگشتهاند؛ بازگشتی که بیشتر از آنکه ناشی از بهبود واقعی متغیرهای اقتصادی باشد، به امید تغییر فضای سیاسی و کاهش نااطمینانی شکل گرفته است.
بورس هنوز از بحرانهای اقتصادی عبور نکرده
با این حال همه تحلیلگران نسبت به تداوم این روند خوشبین نیستند. برخی کارشناسان هشدار میدهند که بورس فعلاً بیشتر بر موج انتظارات حرکت میکند تا بر مبنای اصلاح واقعی متغیرهای اقتصادی. تورم بالا، بحران انرژی، افت سرمایهگذاری، محدودیتهای صادراتی و کاهش سودآوری برخی صنایع همچنان پابرجاست و میتواند در ادامه مسیر بازار اثرگذار باشد.
به بیان دیگر، اگرچه بازار سرمایه فعلاً به اخبار سیاسی واکنش مثبت نشان داده، اما پایداری این صعود وابسته به آن است که آیا این خوشبینی به تغییرات واقعی اقتصادی منجر میشود یا نه. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده که بورس ایران بارها به موجهای خبری واکنش هیجانی نشان داده، اما در ادامه و با تخلیه انتظارات، دوباره وارد فاز اصلاح شده است.
آیا بورس دوباره موتور جذب سرمایه میشود؟
با وجود همه تردیدها، واقعیت این است که بورس تهران بعد از مدتها دوباره به مرکز توجه سرمایهگذاران بازگشته است. رشد همزمان شاخص کل و شاخص هموزن نشان میدهد اقبال صرفاً محدود به چند سهم بزرگ نیست و بخش وسیعتری از بازار درگیر موج تقاضا شدهاند.
بازار سرمایه اکنون در نقطه حساسی قرار دارد؛ جایی میان امید و احتیاط. اگر فضای سیاسی به سمت کاهش تنش حرکت کند و نشانههایی از ثبات اقتصادی نمایان شود، بورس میتواند بار دیگر به یکی از جذابترین بازارهای دارایی تبدیل شود. اما اگر این خوشبینی صرفاً در حد موج خبری باقی بماند، احتمال بازگشت نوسانات و اصلاح بازار همچنان وجود دارد.
