کارشناسان بازار سرمایه عقیده دارند که بسته ماندن بورس در شرایط حساس کنونی، نوعی تضمین حداقلی برای امنیت سرمایه مردم است. پیش از آغاز جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک بورس تهران شرایط چندان قابل توجهی نداشت و در مقایسه با بازارهای موازی نوسان منفی بسیاری را تجربه میکرد و در این شرایط توقف معاملات از ریزشهای هیجانی و خروج نقدینگی از بازار جلوگیری کرده است. در اصل اگر بازار این روزها بازار بود شاخص سقوط بسیار سنگینی را تجربه میکرد و معاملات نیز روزگار تلخی داشتند.
معاملات صندوقهای درآمد ثابت
قادر معصومی خانقاه، مدیر نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به اینکه سفارشهای خرید بازارگردانها و برخی مشتریان حقیقی و حقوقی طبق روال عادی روی سیستم معاملات وجود دارد، گفت: ارزش و حجم معاملات خیلی فاصله معناداری با روزهای دیگر ندارد. گفتنی است، بر اساس مصوبه شورای عالی بورس در این جلسه، کلیه معاملات اوراق بهادار در بورس تهران، فرابورس ایران و کلیه معاملات اوراق مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران و بورس انرژی ایران، طی روزهای چهارشنبه ۲۸ خرداد، شنبه ۳۱ خرداد و یکشنبه اول تیرماه۱۴۰۴ متوقف شد.همچنین از روز شنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۴، معاملات فیزیکی بورس کالای ایران و بازار فیزیکی بورس انرژی برقرار خواهد بود.از شنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۴، معاملات اوراق بهادار دولتی و واحدهای سرمایهگذاری انواع صندوقهای سرمایهگذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت اعم از صدور و ابطالی و قابل معامله (ETF) نیز از ساعت ۹ تا ۱۱ صبح برقرار خواهد بود.
با این وجود، این تعطیلی کامل معاملات مختص به سهام است؛ چرا که معاملات صندوقهای درآمد ثابت همچنان در جریان است و به نوعی پل ارتباط سرمایهگذاران با بازار به شمار میرود. ارزش معاملات صندوقهای درآمد ثابت در روزهای اخیر عدد قابل توجهی را نشان داد؛ بهطوریکه در یک روز اخیرا روزانه حدود ۳۶,۵۰۰ میلیارد تومان در این صندوقها معامله شده است و حدود این رقم از بازار خارج شد. یکی از نکات نگرانکننده در معاملات صندوقهای درآمد ثابت، خروج ۱۸,۵۰۰ میلیارد تومان نقدینگی حقیقیها در تنها ۲ ساعت اول معاملات روز جاری بود. این رقم که به وضوح از سوی سایت رسمی معاملات و بازار سرمایه اعلام شده، اخطاری جدی درباره میزان نااطمینانی و ترس موجود در میان سرمایهگذاران است. رقم ذکر شده نشان میدهد که اگرچه بازار سهام بسته است، اما سرمایهگذاران به دنبال راه خروج نقدینگی بوده و صندوقهای درآمد ثابت که معمولا به عنوان فرصت کمریسکتر شناخته میشوند نیز اکنون به محلی برای نقد کردن داراییها بدل شدهاند. این موضوع میتواند نشانهای از فشار شدید روانی و فرار سرمایهها به سمت داراییهای غیرریسکیتر در همان بستر محدود اقتصاد بحرانزده کشور باشد.
پیامدهای تعطیلی بلندمدت معاملات
حرکت به سمت تعطیلی کامل بورس علیرغم فشار روانی و اقتصادی که ایجاد میکند، حالا حدود یک هفته است که ادامه یافته است. این تعطیلی اگرچه از سوی برخی سرمایهگذاران به عنوان محدود کردن دسترسی به داراییها دیده میشود، اما در طرف دیگر محافظی در برابر تشدید روند سقوط بازار است، به نوعی تعطیلی بازار در این شرایط میتواند به نفع سرمایهگذاران تمام شود. اینتصمیم میتواند از تشدید بحران جلوگیری کند و فرصت لازم برای تدابیر اصلاحی و سیاستگذاری مالی بهتر فراهم آورد؛ اما حقیقت این است که این وضعیت ویژگیهای خاصی دارد که بیش از هر چیز به بیثباتی سیاسی-اقتصادی ناشی از جنگ گره خورده است. جنگهای ژئوپلیتیک بر اقتصادهای منطقه و جهان تاثیرات ناخوشایندی دارند و در کوتاهمدت بیشترین ضربه را به بازارهای مالی میزنند. در اینجا هم بازار سرمایه ایران بهخاطر نزدیکی به مرکز تنش و همبستگی بسیار زیاد با شرایط سیاسی، کاملا تحت تاثیر آشفتهبازار روانی و اقتصادی قرار گرفته است. در واقع، هرگونه بیثباتی و نرخ بالای نااطمینانی، مشوق خروج سرمایههای خرد و کلان از بازارهای سهام است. این گریز سرمایهگذاران البته روی صندوقهای درآمد ثابت هم تاثیرگذار بوده است، چرا که صندوقهای سهام عملا بسته هستند و تنها نقطه اتکای نقدینگی همین صندوقها میباشند. کارشناسان عقیده دارند بسته ماندن بازار سهام تا پایان دوره تنشهای موجود، به شکل قابل توجهی از بروز ریزشهای فراگیر جلوگیری میکند. در عین حال فعال بودن صندوقهای درآمد ثابت کمک میکند سرمایهگذاران دست کم به بخشی از نقدینگی خود دسترسی داشته باشند و این عامل مانع ایجاد شوک بزرگتر در نقدینگی بازار شود.
برخی پیش بینی میکنند با فروکش کردن تنشها میتوان شاهد بازگشت نسبی آرامش به بازار سهام و رشد تدریجی باشیم؛ البته در صورتی که دولت و نهادهای مالی حمایتهای لازم را در قالب تزریق منابع و ایجاد سیاستهای تشویقی به کار گیرند.
نقش دولت در حمایت از بازار
همواره در چنین شرایط بحرانی، نقش حمایتگر دولت و بانک مرکزی بیش از پیش پررنگ میشود. تزریق نقدینگی با حجم قابل توجه، اعمال سیاستهای حمایتی، و کنترل نرخ ارز و تورم از اصلیترین مولفههایی است که میتواند پشتیبان روند تثبیت بازار سهام باشد. همچنین برای تضمین سلامت بازار و جلوگیری از نفوذ هیجان و رفتارهای غیرمنطقی، لازم است سیاستمداران و مسوولان دخیل در حوزه اقتصاد به صورت هماهنگ و هدفمند عمل کنند. شواهد و آمارهای روزهای اخیر از بورس تهران، نشان میدهد که مواجهه بازارهای مالی با شرایط جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک، چالشی بزرگ و پیچیده است که به عملکرد دقیق، هوشمندانه و همکاری سهجانبه سازمان بورس، دولت و سرمایهگذاران نیاز دارد.
تعطیلی بورس اگرچه برای سرمایهگذاران کوتاهمدت ناخوشایند است اما در شرایط فعلی میتواند همچون سپری برای حفظ سرمایهها و همچنین بخشیدن فرصت به سیاستمداران برای اتخاذ تصمیمات درست باشد. خروج سنگین نقدینگی حقیقیها از صندوقهای درآمد ثابت زنگ هشداری است تا تدابیر کارآمدتری برای بازگرداندن اعتماد عمومی و افزایش شفافیت اتخاذ شود.
به نظر میرسد که حفظ آرامش، مدیریت ریسک و اتخاذ سیاستهای حمایتی منسجم، تنها راه عبور از این بحران است تا بازار سرمایه بتواند در آیندهای نه چندان دور، دوباره به جایگاه اصلی خود به عنوان محور توسعه اقتصادی کشور بازگردد.
در وضعیت فعلی جنگی کشور، بازار سرمایه با چالش بزرگی مواجه شده است که ادامه تعطیلی بورس را به همراه داشته است. برخی از کارشناسان معتقدند، وزارت اقتصاد در شرایط جنگی توانایی حمایت از بازار سرمایه را ندارد و اولویتهای اقتصادی نیز کاملا تغییریافته است. در واقع، در چنین روزگاری، انتظار اینکه وزارت اقتصاد بازار بورس را در صدر اولویتهای خود قرار دهد، غیرمنطقی به نظر میرسد. با توجه به اوضاع امنیتی و عدم ثبات اقتصادی ناشی از جنگ، پیشبینیها حاکی از این است که تا زمان پایان درگیریها، بازگشایی بازار سرمایه و از سرگیری معاملات، دور از دسترس خواهد بود. در این شرایط، تمرکز سیاستگذاران اقتصادی بر مدیریت بحران و تأمین نیازهای ضروری کشور است و کاهش ریسکهای سرمایهگذاری در بازارهای دیگر نیز اولویت بیشتری پیدا کرده است.
در نتیجه، فعالان بازار سرمایه باید خود را برای دورهای طولانیتر از تعطیلی معاملات آماده کنند و چشمانداز بازگشایی بورس نیز تا زمان بهبود اوضاع سیاسی و امنیتی کشور، مبهم باقی خواهد ماند. این وضعیت نشان میدهد که جنگ تأثیر مستقیمی بر نحوه عملکرد و مدیریت بازار سرمایه داشته و آینده آن تا حد زیادی به بازگشت ثبات در کشور بستگی دارد.
دیدگاهتان را بنویسید