به گزارش اقتصادران، حمله به مناطق صنعتی فقط به معنای آسیب دیدن چند کارخانه نیست؛ پشت هر مجتمع صنعتی هزاران شغل، میلیاردها دلار ارزآوری و سرمایه میلیونها سهامدار قرار دارد. در حملات اخیر امریکا و اسراییل به ایران، چند شرکت بزرگ صنعتی آسیب دیدهاند؛ شرکتهایی که مجموع ارزش بازار آنها به حدود هزار همت میرسد و بخش مهمی از سرمایه بازار سرمایه کشور را در بر میگیرند. در میان شرکتهایی که تا این لحظه خبر آسیبدیدن آنها منتشر شده، نام برخی از بزرگترین بنگاههای صنعتی کشور دیده میشود. بخش مهمی از این شرکتها در صنایع فولاد، انرژی و دارو فعال هستند.
در صنعت فولاد، شرکتهای بزرگی با ارزش بازار قابل توجه در این فهرست قرار دارند؛ از جمله فولاد مبارکه اصفهان با ارزش بازار حدود ۵۰۳ همت، فولاد خوزستان با ۴۹ همت، فولاد آلیاژی ایران با ۱۸.۵ همت، فولاد هرمزگان با حدود ۲۱.۷ همت و فولاد کویر با ۸.۲ همت. در سایر صنایع نیز چند شرکت مهم بورسی آسیب دیدهاند؛ از جمله پالایش نفت تهران با ارزش بازار حدود ۲۰۰ همت، داروسازی دکتر عبیدی با بیش از ۴۷ همت، داروپخش با بیش از ۱۲ همت، کابل البرز با ۲.۵ همت، قاسم ایران با ۴.۶ همت و سیمان فارس نو با ۵ همت. مجموع ارزش بازار این شرکتها نشان میدهد که بخش قابل توجهی از داراییهای بازار سرمایه و سرمایه سهامداران درگیر این رخدادها شده است. در کنار این موارد، یکی از مهمترین رخدادها حمله به منطقه پتروشیمی ماهشهر بود؛ منطقهای که به عنوان یکی از اصلیترین قطبهای تولید محصولات پتروشیمی در ایران شناخته میشود.
بر اساس اطلاعیه روابط عمومی سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی، در جریان این حمله بخشهایی از مجتمعهای فجر ۱ و ۲، امیرکبیر، رجال و بوعلی مورد اصابت قرار گرفتند. اهمیت ماهشهر زمانی روشنتر میشود که به ظرفیت تولید آن نگاه کنیم. در این منطقه ۲۱ مجتمع پتروشیمی فعال وجود دارد که مجموع ظرفیت تولید آنها حدود ۲۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تن در سال است؛ رقمی که معادل حدود ۲۵ درصد کل تولید محصولات پتروشیمی کشور محسوب میشود. ظهر روز گذشته، به پتروشیمیهای مستقر در عسلویه شامل پتروشیمی جم و دماوند حمله شد. براساس اخبار منتشر شده، شرکتهای مبین و دماوند که برق، آب و اکسیژن پتروشیمیهای عسلویه را تامین میکردند هدف اصلی حمله امریکایی ـ صهیونی بودهاند. به نوشته تسنیم، پتروشیمی پارس سالم بوده و آسیبی به این شرکت وارد نشده است.
رییس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با اشاره به ابعاد مختلف حمله به زیرساختهای حیاتی و اقتصادی کشور، این اقدامات را تهدیدی جدی علیه پیکره تولید، تجارت و امنیت اقتصادی جهان دانست و بر لزوم توجه عمیق به پیامدهای حقوقی و بینالمللی آن تأکید کرد. فرشید شکرخدایی با استناد به معیارهای حقوق بینالملل و همچنین برخی قوانین داخلی کشورها اظهار کرد: حمله به واحدهای تولیدی، پلها، شبکههای انرژی و سایر زیرساختهای حیاتی که مستقیما بر زندگی مردم و چرخه اقتصادی تأثیر میگذارند، طبق کنوانسیونهای بینالمللی مانند کنوانسیون چهارم ژنو، از مصادیق نقض قوانین جنگی محسوب میشود. وی افزود: حتی در برخی نظامهای حقوقی داخلی، مسوولیت حقوقی و کیفری برای فرماندهان و آمران اینگونه حملات، حتی پس از تصویب قوانین داخلی بر مبنای کنوانسیونها، ساقط نمیشود و این موارد قابلیت پیگیری در دادگاههای داخلی را نیز دارند.
این فعال اقتصادی با تاکید بر اینکه دستوردهندگان و مجریان بمبارانها به زیرساختهای صنعتی و تولیدی، جنایتکاران جنگی محسوب میشوند، به ایرنا گفته است: باید این حملات را یک جنایت جنگی ببینیم آن زمان میتوانیم در مقابله با این جنایت اقدام کنیم از این رو نیروهای نظامی و امنیتی کشور باید تشخیص بدهند که چه کاری به صلاح کشور درست است و انجام بدهند. وی ادامه داد: همچنین بر اساس چارچوبهای حقوقی است که برخی گروههای حقوقی و وکلا در تلاشند تا با استناد به قوانین، شکایاتی را مبنی بر حمله یا حتی تهدید به حمله به زیرساختهای کشورهای دیگر را پیگیری کنند. این رویکرد نشان میدهد که جامعه بینالمللی و حقوقدانان، اینگونه اقدامات را نه تنها مغایر با قواعد جنگی، بلکه گاهی در تعارض با اصول انسانی تلقی میکنند. به گفته شکرخدایی، در اسناد و مقررات بینالمللی حمله به تاسیسات غیر نظامی، بررسی حقوقی دارد و از سوی نهادهای متولی کشورمان، مسیرهای قانونی در عرصه بینالملل در حال پیگیری است.
موسی احمدزاده دیگر فعال افتصادی نیز با محکوم کردن حمله امریکایی – صهیونی به زیرساختها و صنایع بزرگ کشور و تهدیدات اخیر ترامپ برای ارتکاب جنایات جنگی علیه ملت ایران اظهار داشت: ایران در طول تمام این سالها خود را با شوکهای اقتصادی تحمیلی از غرب وفق داده است اما در صورت ادامه روند حملات و با برگ برنده تنگه هرمز این شوکها منجر به بیثباتی اقتصادی و ناامنی در سطح جهان میشود و دود آن به چشم کشورهای غیردرگیر جنگ میرسد. وی ادامه داد: ما از این شرایط سخت عبور خواهیم کرد اما کشورهای متخاصم بدانند که هر جسارتی به زیرساختهای کشورمان از سوی نهادهای امنیتی و نظامی بیپاسخ نخواهند ماند.
نایبرییس کمیسیون اقتصاد کلان اتاق ایران با اشاره به ابعاد اقتصادی این حملات، هشدار داد: حمله به زیرساختها تجاوز به اقتصاد کشورها و دور از اخلاق حرفهای حتی در اوج خصومت در جنگ است ضمن اینکه یک درصد تأثیر منفی بر زیرساختهای ایران، دود آن به چشم کل جهان خواهد رفت. وی عنوان کرد: اقتصاد ایران به اقتصاد جهان گره خورده است. اگر پتروشیمی ما مورد حمله قرار گیرد، قیمت کود در استرالیا، برزیل و سایر نقاط جهان ۴۰ تا ۸۰ درصد افزایش خواهد یافت. این افزایش قیمتها به تورم جهانی دامن زده و مصرفکننده نهایی را تحت تأثیر قرار میدهد. احمدزاده، امنیت اقتصادی کل کشورها را در گروی ثبات اقتصادی ایران دانست و گفت: محصولات ما از نفت، گاز و پتروشیمی، در اقتصاد سبز و روز دنیا نقش حیاتی دارند و به کل دنیا وابسته هستند. حمله به زیرساختهای ایران، امنیت اقتصادی همه کشورها را به خطر میاندازد. نایبرییس کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران با بیان اینکه این حملات، زندگی افراد بیگناه، کودکان، سالمندان را تحت تأثیر قرار میدهد گفت: حملات به زیرساختها امید به آینده را از بین میبرد و عملی غیراخلاقی و مغایر با موازین جنگی در طول تاریخ بشریت است. وی تصریح کرد: در جنگ باید با نیروهای نظامی جنگید، نه اینکه به آب، برق، نان و زیرساختهای یک کشور و معیشت مردم حمله کرد.
هزینه سنگین حمله به زیرساختهای ایران برای منطقه
رییس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران نیز درباره حمله به زیرساختهای ایران ازسوی امریکا و رژیم صهیونیستی در اظهاراتی گفته است: در شرایط کنونی و در بحبوحه جنگ، مدیریت استراتژیک و مدیریت لجستیک کشور به اندازهای خوب بوده است که میتوان ادعا کرد که مردم هیچ دغدغهای بابت تامین مایحتاج خود ندارند.
آرش نجفی با اشاره به تبعات حمله به زیرساختها برای کشورمان گفت: در صورت حمله به زیرساختهای کشورمان ما محدودیتهای مختلفی اعم از تامین مواد غذایی به ویژه مواد غذایی سردخانهای، روشنایی و بهرهبرداری از برق، مشکل در انتقال آب در لولهها و سوختگیری و… پیدا خواهیم کرد. این فعال اقتصادی افزوده: خوشبختانه ما پراکندگی نیروگاهی و امکانات داریم و به همین دلیل، توان مقابله با زیرساختها را دارا هستیم؛ ولی کسانی که بسترساز این حملات به کشور میشوند باید پاسخگوی تبعات چنین حملاتی باشند زیرا امریکا و رژیم صهیونیستی خود راسا نمیتوانند دسترسی راحتی به کشور ما پیدا کنند و آنچه اتفاق افتاده، همکاری کشورهای همسایه ما با آنها به عنوان همپیمانان این دو کشور است.
نجفی افزود: پس کشورهای منطقه باید متوجه باشند که وقتی قرار است به زیرساختهای ایران حمله شود و ما دچار مشکلات جدی شویم، قطعا باید کسانی که بسترساز این حملات هستند تبعات و خسارتهای ناشی از این کار را بپذیرند. لذا قطع به یقین مقابله به مثل ازسوی ایران صورت خواهد گرفت. رییس کمیسیون انرژی اتاق ایران با تاکید بر اینکه کشورهای منطقه هیچ کدام قابل مقایسه با ایران نیستند، گفت: ایران کشوری است با قدمتی بیش از ۴ هزار سال و ثابت کرده است که ایرانیها پای کشورشان ایستادهاند و میایستند. لذا ما مطئنیم که کشورهای منطقه سعی میکنند ازاین پس عاقلانهتر رفتار کنند و و با ماجراجوییهای رییسجمهور امریکا همراهی نخواهند کرد. لذا ممکن است در چارچوب پیمانها با امریکا همکاری کرده باشند، ولی اجازه تهدید زیرساختهای ایران را نخواهند داد زیرا اگر این اتفاق بیفتد، قطعا پاسخ سختی را از طرف ایران دریافت خواهند کرد که مسلما آنها را خسرانزدهتر و به مراتب بیشتر از ما تهدید میکند نجفی با تاکید بر اینکه تنگه هرمز در این جنگ یک نقطه عطف استراتژیک برای ماست، خاطرنشان کرد: تنگه هرمز یاریدهنده برای بازدارندگی از این حملات ناجوانمردانه به ایران میشود.
