به گزارش اقتصادران، بانک مرکزی در تازهترین گزارش خود وضعیت متغیرهای پولی در دی ماه ۱۴۰۳ را اعلام کرده است. بر اساس آمارهای اعلام شده توسط این مرکز، رشد نقدینگی و پایه پولی افزایش یافته است. طبق این آمارها رشد پایه پولی به بیشترین سطح در ۵ ماه اخیر رسیده است. این آمار نشان میدهد وضعیت گرمای پول در شبکه بانکی همچنان کاسته نشده و در ماههای پیش رو وضعیت رو به آرامشی در تورم دیده نخواهد شد. نقدینگی و پایه پولی دو متغیر اصلی در ایجاد تورم است. پایه پولی به عنوان هسته تورمساز در اقتصاد عمل کرده و مایع اولیه ایجاد نقدینگی در جامعه را فراهم میکند. زمانی که پایه پولی یا پول خلق شده توسط بانک مرکزی در جامعه تزریق میشود به مرور باعث ایجاد پول و شبهپول بیشتری در جامعه شده که به آن نقدینگی میگویند. رشد نقدینگی در یک اقتصاد اصلیترین متغیر ایجادکننده تورم است. زمانی که سطح پول و شبهپول در اقتصاد افزایش مییابد باعث افزایش قیمت در کالاها و خدمات میشود. بر اساس نظریات اقتصادی، اگر همزمان با افزایش پول در جامعه، کالا و خدمات تولیدی نیز افزایش پیدا کند، تورم در اقتصاد کنترل میشود.
رشد پایه پولی به اوج ۵ ماهه رسید
آمار رشد پایه پولی و نقدینگی در دی ماه سال جاری نشان میدهد پول خلق شده توسط بانک مرکزی در دی ماه امسال نسبت به دی ماه سال گذشته ۲۱.۲ درصد رشد کرده است. این درحالی است که رشد پایه پولی به بالاترین سطح از شهریور ماه رسیده است. رشد پایه پولی در شهریور ماه سال جاری معادل ۱۷.۶ بوده که تا دی ماه به روند صعودی خود ادامه داده است.
رشد نقدینگی نیز در دی ماه امسال نسبت به آبان ماه و آذرماه در سطح بالاتری قرار گرفته است. رشد نقدینگی در دو ماه انتهای پاییز معادل ۲۸.۱ درصد بوده که در دی ماه به سطح ۲۸.۴ درصد افزایش یافته است.
این روند رشد نقدینگی و پایه پولی در دی ماه حاکی از آن است که گرمای تورم در ماههای پیشرو سرد نخواهد شد و همچنان به روند خود ادامه خواهد داد.
رشد پول از شتاب افتاد
همانطور که گفته شد نقدینگی از دو جزو پول و شبهپول تشکیل شده است. رشد پول در اقتصاد میتواند به نوعی بیثباتی در بازارها را افزایش داده و نوسانات شدید در اقتصاد ایجاد کند. آمارها از رشد پول و شبهپول در دی ماه امسال نشان میدهد رشد ماهانه پول از ۴.۲ درصد در آذرماه به ۱.۵ درصد در دی ماه کاهش یافته است. همچنین رشد نقطه به نقطه این متغیر از ۳۰.۱ درصد در آذرماه به ۲۹.۱ درصد در دی ماه افت داشته است. وضعیت شبهپول در دیماه نیز نشان میدهد رشد ماهانه این متغیر از ۱.۶ درصد در آذر به ۱.۲ درصد کاهش یافته است. از سوی دیگر رشد نقطه به نقطه این متغیر با افزایش روبهرو بوده است بهطوری که از ۲۷.۴ درصد در آذر به ۲۸.۲ درصد در دی رسیده است.
آمار متغیرهای پولی بهمنماه به روایت رییس کل بانک مرکزی
پیشتر رییس کل بانک مرکزی آمار متغیرهای پولی در زمستان را اعلام کرده بود، اما درباره ماه انتشار این آمار سخنی به میان نیاورده بود. اکوایران با توجه به تجربه انتشار این آمار توسط بانک مرکزی، آمار منتشر شده توسط رییس کل بانک مرکزی را با احتمال بیشتری مرتبط با دی ماه دانست. اما آمارهای منتشر شده رسمی دی ماه نشان داد، وضعیت متغیرهای گفته شده توسط رییس کل بانک مرکزی، مربوط به بهمن ماه سال جاری بوده و طبق گفته محمدرضا فرزین، رشد پایه پولی و نقدینگی در این ماه به ترتیب معادل ۲۲ درصد و ۲۷.۴ درصد بوده است. این آمار نشان میدهد وضعیت صعودی رشد پایه پولی در بهمنماه نیز ادامه پیدا کرده است. البته رشد نقدینگی در این ماه کاسته شده و به کمترین سطح از تیر ماه امسال رسیده است.
چرا پایه پولی بالا رفت؟
در ۱۰ ماهه منتهی به دی ماهه امسال، خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی، مهمترین عامل رشد پایه پولی بوده که سهمی معادل ۷۹.۴ واحد درصد رشد در پایه پولی را نشان میدهد و عامل افزایش خالص داراییهای خارجی بانک مرکزی در سال جاری افزایش نرخ تسعیر (فرآیند تبدیل نرخ ارز حاصل از معاملات ارزی به پول رایج ملی) از سوی بانک مرکزی بوده است. همچنین در دی ماه امسال، در قیاس با سال ۱۴۰۲ خالص بدهی دولتی بانک مرکزی سهمی معادل ۱۵.۷ درصد را در رشد ۱۳.۶ درصدی پایه پولی داشته و افزایش خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی عمدتا به علت افزایش مطالبات بانک مرکزی از دولت و نهادهای دولتی است. علاوه بر این، یکی دیگر از عوامل رشد پایه پولی در پایان دی ماه امسال، حجم مطالبات بانک مرکزی از بانکها با سهمی معادل ۱۱.۲ واحد درصد بوده است. در طرف دیگر، طبق اعلام بانک مرکزی، تنها عامل کاهشدهنده رشد پایه پولی در پایان دی ماه امسال نسبت به پایان سال ۱۴۰۲، خالص سایر اقلام بانک مرکزی با سهمی معادل منفی ۹۲.۷ واحد درصد است. گفتنی است، ضریب فزاینده شاخص نقدینگی نیز در پایان دی ماه سال جاری، نسبت به پایان سال ۱۴۰۲، معادل ۸.۶ درصد افزایش یافته و به ۷.۸۳۵ رسیده است. به عبارت دیگر به ازای هر یک واحد خلق پول توسط بانک مرکزی، حدود ۸.۶ واحد اعتبار پولی توسط شبکه بانکی خلق شده است.
