به گزارش اقتصادران، با شروع حمله اسراییل و امریکا به ایران، قیمت جهانی نفت و گازوییل و از سویی قیمت گاز طبیعی در اروپا افزایش یافت. در این روزها قیمت نفت به بالای ۸۲ دلار رسید . پیشبینیهای بدبینانه بیانگر رشد قیمت نفت به نزدیک ۱۰۰ دلار در هر بشکه یا بیشتر است؛ آن هم فقط ظرف یک هفته. اما برخی پیشبینیهای خوشبینانه از نشستن قیمت نفت روی ۹۰ دلار خبر میدهند. در سوی دیگر رشد ۱۷ درصدی گازوییل باعث نگرانی کشورهای مصرفکننده شده است. رشد قیمت گاز در اروپا هم نگرانی این کشورها را تقویت کرده است. پیشبینی میشود در صورت توقف یک ماهه حمل و نقل از طریق تنگه هرمز، قیمت گاز طبیعی در اروپا بیش از دوبرابر شود.
قیمت نفت برنت در اولین معاملات آتی پس از حملات امریکا و اسراییل به ایران به بالاترین قیمت از ژانویه ۲۰۲۵ رسید که طبق گزارش رویترز در روز شنبه، به ۸۲ دلار و ۳۷ سنت در هر بشکه رسید. تا ساعت ۰۰:۵۴ به وقت گرینویچ، قیمت نفت برنت با ۵.۳۷ دلار معادل ۷.۳۷ درصد افزایش، به ۷۸ دلار و ۲۴ سنت در هر بشکه رسید. نفت وست تگزاس اینترمدیت امریکا پس از صعود به ۷۵ دلار و ۳۳ سنت در هر بشکه که بالاترین قیمت از ژوئن ۲۰۲۵ بود، با ۴.۶۶ دلار معادل ۶.۹۵ درصد افزایش، به ۷۱ دلار و ۶۸ سنت در هر بشکه رسید. تحلیلگران بانک سیتی پیشبینی میکنند که نفت برنت در معاملات هفته جاری، در بحبوحه درگیریها، بین ۸۰ تا ۹۰ دلار در هر بشکه معامله شود.
ایسنا به نقل از رویترز نوشت: در بحبوحه درگیریها، اوپک پلاس روز یکشنبه با افزایش اندک تولید نفت به میزان ۲۰۶ هزار بشکه در روز برای آوریل موافقت کرد.
دادههای کشتیرانی روز یکشنبه نشان داد که خطرات برای کشتیرانی تجاری در ۲۴ ساعت گذشته افزایش یافته است و بیش از ۲۰۰ کشتی شامل نفتکش و کشتی حمل گاز مایع در اطراف تنگه هرمز و آبهای اطراف لنگر انداختهاند. فاتح بیرول، مدیر آژانس بینالمللی انرژی روز یکشنبه گفت که این آژانس بهطور فعال رویدادهای خاورمیانه را زیر نظر دارد و با تولیدکنندگان عمده منطقه و دولتهای عضو آژانس در ارتباط است. این نهاد ناظر انرژی، آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت (SPR) از کشورهای توسعهیافته را در مواقع اضطراری هماهنگ میکند. رویترز در گزارشی دیگر به نقل از منابع تجاری نوشت که بیشتر مالکان نفتکش، شرکتهای بزرگ نفتی و شرکتهای تجاری، پس از هشدار تهران به کشتیها در مورد عبور از تنگه هرمز، حمل و نقل نفت خام، سوخت و گاز طبیعی مایع از طریق این آبراه را به حالت تعلیق درآوردهاند. بیش از ۲۰ درصد از نفت جهان از طریق تنگه هرمز منتقل میشود. به نقل از ایرنا، یک کارشناس نفت به رویترز گفت: ما انتظار داریم قیمتها (پس از آخر هفته) بسیار نزدیک به ۱۰۰ دلار در هر بشکه باز شوند و اگر شاهد تعطیلی طولانی مدت تنگه باشیم، شاید از این سطح فراتر بروند. هلیما کرافت، تحلیلگر RBC گفت: رهبران خاورمیانه به واشنگتن هشدار دادهاند که جنگ علیه ایران میتواند منجر به جهش قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه شود. تحلیلگران رابوبانک (Rabobank) کمی خوشبینتر هستند و پیشبینی میکنند که قیمتها در کوتاهمدت بالای ۹۰ دلار در هر بشکه باقی بمانند.
افزایش ۱۷ درصدی قیمت جهانی گازوییل
در این روزها در کنار افزایش قیمت نفت، قیمت جهانی گازوییل نیز ۱۷ درصد افزایش یافت. به نقل از اویل پرایس، قیمت سوختهای کلیدی نفتی روز دوشنبه با باز شدن بازارها پس از تشدید درگیریها در تنگه هرمز افزایش یافت و افزایش قیمتهای آتی گازوییل از افزایش قیمت نفت خام پیشی گرفت، زیرا عرضه از خاورمیانه در وضعیت نابسامانی قرار دارد. طبق برآوردهای کپلر، گازوییل یا دیزل با حادترین خطر برای عرضه سوخت در کوتاهمدت روبهرو است. در نتیجه اختلال در ارسال محمولهها از خاورمیانه به دلیل بسته شدن عملی تنگه هرمز، قیمت سوخت در اوایل روز دوشنبه دو رقمی افزایش یافت.
قیمتهای آتی گازوییل (گازوییل) در بورس بین قارهای با ۱۷ درصد افزایش در زمان باز شدن، به بالاترین حد خود در دو سال گذشته رسید. افزایش قیمت گازوییل حتی از افزایش ۱۳ درصدی قیمت نفت خام برنت که در معاملات اولیه آسیا در روز دوشنبه به بالای ۸۰ دلار در هر بشکه رسید نیز پیشی گرفت. به گفته آمنه بکر از کپلر، گازوییل در کوتاهمدت به دلایل مختلف با شدیدترین فشار فیزیکی مواجه است. از جمله این دلایل میتوان به این واقعیت اشاره کرد که گازوییل سوخت اصلی برای لجستیک نظامی است، عرضه آن در منطقه متمرکز و جایگزینی سریع آن با منبع جایگزین، دشوارترین فرآورده نفتی است. کپلر معتقد است که تاثیر فوری این درگیری بر گازوییل بسیار زیاد خواهد بود، زیرا شکافها در این هفته به شدت افزایش خواهد یافت. جایگزینهای محدود کوتاهمدت، خطر تامین گازوییل را حتی از خطرات نفت خام، سوخت جت و LNG حادتر میکند. سوخت جت و نفت خام با تاثیر قریبالوقوع بالایی روبهرو هستند، اما به گفته کپلر، دیزل – به دلیل عدم وجود منبع جایگزین کافی – باید تاثیر فوری «بسیار بالایی» را تجربه کند، اگرچه دیزل کمترین سهم از عرضه عبوری از تنگه هرمز را دارد. تحلیل کپلر نشان داد که در مجموع ۱۰٫۳ درصد از تجارت دریایی گازوییل جهان و همچنین ۱۹٫۴ درصد از سوخت جت و ۱۶ درصد از تجارت دریایی بنزین و نفتا از این تنگه عبور میکند. تسنیم به نقل از کپلر نوشت: هرگونه بسته شدن معنادار – یا حتی بسته شدن پایدار و بالفعل تنگه هرمز ناشی از قطع بیمه – باعث ایجاد شوکهای عرضه در چندین دسته کالایی به طور همزمان خواهد شد.
افزایش ۲۵ درصدی قیمت گاز
بلومبرک نیز در گزارشی وضعیت قیمت گاز طبیعی اروپا پس از حمله اسراییل و امریکا به ایران را افزایشی اعلام کرد. گفته میشود، پس از آنکه ترافیک نفتکشها از تنگه هرمز در روزهای شنبه و یکشنبه تا حد زیادی متوقف شد، قیمت پایه معاملات گاز اروپا روز دوشنبه تا ۲۵ درصد افزایش یافت که بزرگترین افزایش از آگوست سال ۲۰۲۳ تاکنون بود. تنگه هرمز یک مسیر کشتیرانی کلیدی برای انرژی است که حدود ۲۰ درصد از صادرات گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان از مسیر آن حمل میشود. این وضعیت، جدیترین شوک به بازارهای گاز را از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین در چهار سال پیش به همراه دارد. در حالی که کشورهای آسیایی بیشتر الانجی صادر شده از خاورمیانه را خریداری میکنند، هرگونه اختلالی در عرضه، رقابت برای منابع جایگزین را تشدید میکند و قیمتها را در سراسر جهان، از جمله در اروپا افزایش میدهد. گروه بانکی گلدمن ساکس در گزارشی اعلام کرد که در صورت توقف یک ماهه حمل و نقل از طریق تنگه هرمز، قیمت گاز طبیعی در اروپا میتواند بیش از دوبرابر شود.
اروپا به ویژه در معرض این آسیب قرار دارد، زیرا موجودی گاز آن بهطور غیرمعمولی کم است و این منطقه برای پر کردن مجدد آن قبل از زمستان آینده، به واردات حجم زیادی الانجی در تابستان امسال نیاز دارد. ایسنا به نقل از بلومبرگ نوشت: تحلیلگران گلدمن ساکس ازجمله دان استرووین در یادداشتی به تاریخ یکشنبه اول مارس گفتند: «شاخصهای قیمت در اروپا و آسیا به سختی نرخ اضافی ریسک مرتبط با ایران را در نظر گرفتهاند. حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع جهان که عمدتا صادرات قطر است، از این تنگه عبور میکند و یک توقف یک ماهه میتواند باعث افزایش ۱۳۰ درصدی قیمت گاز طبیعی مایع در اروپا و آسیا به ۲۵ دلار در هر میلیون واحد حرارتی بریتیش (mBtu) شود.» قیمتهای آتی گاز هلند برای تحویل در ماه آینده که قیمت معیار بازار گاز اروپاست تا ساعت ۸ صبح روز دوشنبه در آمستردام، با ۲۰ درصد افزایش، به ۳۸.۴۴ یورو در هر مگاوات ساعت رسید.