برچسب: کیک اقتصادی

به گزارش اقتصادران،  اندازه اقتصاد در واقع همان اصطلاح عامیانه‌‌ی «تولید ناخالص داخلی» است که نشان می‌دهد در یک بازه زمانی مشخص، ارزش کالا و خدمات تولیدشده درون مرزهای کشور به چه سطحی رسیده است. اگر این ارزش با سال قبل مقایسه شود، رشد اقتصادی به دست می‌آید. معمولا برای خارج‌کردن اثر تورم از این ارزش، آن را با قیمت‌های ثابت سال پایه (1390) محاسبه می‌کنند تا مشخص شود به طور واقعی، و نه به علت تورم، حجم اقتصاد چند درصد بزرگ‌تر شده است.

تخمین رشد اقتصادی زمستان 1402

طبق آن چه که رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده، رشد اقتصادی سال 1402 به حدود 5.7 درصد رسیده است. این نرخ در سال 1401 تقریبا 5 درصد بوده است. محاسبات صورت گرفته حاکی از آن است که در صورت تحقق این رشد، رشد اقتصادی زمستان سال گذشته نیز به 2.8 درصد می‌رسد. این نرخ در فصل پاییز 5.1 درصد بوده است. بنابراین در یک مقایسه فصلی، رشد اقتصادی با کاهش روبرو بوده اما در یک مقایسه سالانه، این نرخ رو به افزایش گذاشته است.

با فرض این که رشد اقتصادی در زمستان سال قبل 2.8 درصد باشد، تولید ناخالص داخلی یا به عبارت دیگر، حجم اقتصاد ایران در این فصل 213 هزار میلیارد تومان (همت) برآورد می‌شود. در نتیجه، حجم اقتصاد در کل سال گذشته که مجموع 4 فصل است، به 867 همت می‌رسد. این در حالی است که اندازه اقتصاد در سال 1401 برابر با 820 همت و در سال 1400 برابر با 781 همت بوده است. از آن جایی که این قیمت‌ها طبق سال پایه 1390 محاسبه شده، تورم در آن وجود ندارد و این ارقام، منعکس‌کننده اندازه واقعی و غیرتورمی اقتصاد ایران است.

روند تولید ناخالص داخلی به قیمت‌های ثابت سال 90 از ابتدای دهه 90 تا سال 1402 نشان می‌دهد که این شاخص در سال 91 و به دلیل شروع تحریم‌های بین‌المللی از نزدیک 690 همت به حدود 630 همت نزول می‌کند اما با رشد آرامی در سال‌های بعد رو به افزایش می‌گذارد. داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که اندازه اقتصاد ایران در سال 94 برابر با 658 همت بوده و در سال 95 و 96 به ترتیب به 751 همت و 787 همت می‌رسد. به نظر می‌رسد علت این افزایش چشم‌گیر، توافق هسته‌ای و چشم‌انداز مثبت ایجاد شده در اقتصاد ایران باشد. با خروج آمریکا از برجام در سال 97 تولید ناخالص داخلی ایران کاهش می‌یابد و این روند نزولی تا سال 98 ادامه‌دار می‌شود. با این حال، از سال 99 دوباره این شاخص رو به افزایش گذاشته تا جایی که برآورد می‌‌شود در سال 1402 به سطح 867 همتی برسد.

به گزارش اقتصادران،‌ یکی از روش‌های محاسبه حجم کیک اقتصادی ایران،‌ استفاده از روش هزینه‌ای است. بررسی ها حاکی از آن است که مخارج کل کشور در پاییز امسال در مقایسه با پاییز سال گذشته، 5.1 درصد بیشتر شده است.

در مقابل میزان مصرف مردم به عنوان بزرگترین جزء مخارج کشور، کاهش یافته است. افزون بر آن تشکیل سرمایه نیز نسبت به سال گذشته کمتر شده است. این کاهش در تشکیل سرمایه به عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی، زنگ خطری برای آینده کشور محسوب می شود. در ادامه به مقادیر تولید ناخالص داخلی به روش هزینه ای در پاییز امسال پرداخته شده و تغییرات آن نسبت به فصل مشابه سال قبل بررسی شده است.

رشد 5 درصدی مخارج کل کشور در پاییز امسال

حجم تولید ناخالص داخلی کشور به دو روش ارزش افزوده و هزینه محاسبه می شود. در روش ارزش افزوده مشخص می شود که چهار بخش کشاورزی،‌ صنعت،‌ نفت و گاز و خدمات چه سهمی از تولید ناخالص داخلی ایران داشته اند. این روش از سمت تولید به محاسبه حجم کیک اقتصادی کشور می‌پردازد.

در روش هزینه ای، از دریچه مصرف و تقاضا حجم کیک اقتصادی ایران محاسبه شده است. به بیان دیگر این روش محاسبه می کند که مصرف خصوصی مردم،‌ مصرف دولت، تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، خالص صادرات کالا و خدمات و تغییرات موجودی انبار، چه میزان هزینه برداشته است.

بر اساس گزارش های منتشر شده از مرکز آمار، حجم تولید ناخالص داخلی ایران از 208 هزار میلیارد تومان(همت) در پاییز 1401 به 219 هزار میلیارد تومان در پاییز امسال رسیده است. بدین ترتیب تولید ناخالص داخلی پس از گذشت یک سال، رشد 5.1 درصدی را تجربه کرده است. هدف از این گزارش بررسی تولید ناخالص داخلی به روش هزینه ای در پاییز سال 1402 است. لازم به ذکر است در این گزارش از اعداد حقیقی استفاده شده است. به بیان دقیق تر از ارقام این گزارش اثر تورم و افزایش قیمت‌ها گرفته شده است.

سهم مصرف مردم از کیک اقتصادی کمتر شد

جدیدترین آمارها حاکی از آن است که بیشترین سهم از کیک اقتصادی ایران از سمت اجزا هزینه‌ای، متعلق به هزینه مصرف خصوصی بوده است. به بیان دقیق تر 45.9 درصد از مخارج کشور در پاییز 1402، به مصرف مردم اختصاص یافته است.

مقایسه میزان مصرف خصوصی در پاییز امسال با فصل مشابه سال قبل نشان می دهد، با گذشت یک سال این سهم 0.9 واحد درصد کمتر شده است.  این درحالی است که به صورت کلی تولید ناخالص داخلی کشور افزایش بالغ بر 5 درصدی داشته است. بنابراین می توان گفت با وجود آن که مصرف مردم در سال جدید بیشتر شده اما به دلیل رشد بیشتر مخارج در سایر بخش‌ها، سهم مخارج مصرف مردم کاهش یافته است.

سهم دولت از مخارج کل بالا رفت

گزارش مرکز آمار حاکی از آن است سهم مصرف دولت از کل مخارج اقتصادی در پاییز 1401 معادل 20.3 درصد بوده است. این سهم در پاییز امسال 2.2 واحد درصد بالا رفته و به 22.5 درصد رسیده است. بنابراین می‌توان گفت بخشی از رشد مخارج کل کشور، متاثر از افزایش چشم‌گیر مخارج دولت در پاییز جاری بوده است.

چشم انداز منفی در رشد اقتصادی آتی ایران

مخارج سرمایه ای،‌ شامل هزینه ای است که صرف خرید کالاهای سرمایه نظیر ماشین آلات و ساختمان شده است. در پاییز 1401 سهم تشکیل سرمایه از مخارج کل 10.4 درصد بوده است. این سهم در پاییز امسال به 10.2 درصد رسیده است. کاهش مخارج تشکیل سرمایه در اقتصاد منجر به کاهش پتانسیل رشد اقتصادی می گردد و در صورت ادامه این رویه، می توان انتظار رشدهای منفی و نامناسب اقتصادی را در سال های آتی در ایران داشت. چرا که در اقتصاد کلان تشکیل سرمایه به عنوان موتور محرکه رشد اقتصادی شناخته شده و کاهش آن زنگ خطری جدی برای آینده اقتصادی محسوب می شود.

سهم صادرات از مخارج کل افزایش یافت

نگاهی به آمار مخارج کل اقتصادی نشان می دهد، سهم صادرات از کل مخارج اقتصادی در پاییز امسال معادل 9.3 درصد بوده است. این سهم در مقایسه با فصل گذشته سال قبل افزایش 0.6 واحد درصدی داشته است. خالص صادرات نشان دهنده تفاضل میزان صادرات کشور از مقدار واردات است. افزایش این سهم می تواند به دلیل کاهش واردات و یا افزایش صادرات در کشور رخ داده باشد.

بررسی ها نشان می دهد تغییرات موجودی انبار و اشتباهات آماری نیز به عنوان آخرین جزء اجزای هزینه ای، ‌با 1.8 واحد درصد کاهش نسبت به پاییز سال قبل، سهم 12.1 درصدی از مخارج کشور را به خود اختصاص داده است.