به گزارش اقتصادران، پس از حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، بازار سهام تعطیل شد. اکنون بیش از دو ماه میگذرد و با وجود برقراری آتشبس طی هفتههای اخیر، هنوز تصمیم قطعی برای بازگشایی بازار سهام اتخاذ نشده است. این توقف طولانی، فشار قابل توجهی را به صنعت کارگزاری بورس وارد کرده؛ بهگونهای که بسیاری از کارگزاریها با کاهش شدید درآمد مواجه شده و برخی نیز ناگزیر به تعدیل نیروی انسانی شدهاند. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که اگر وضعیت تعطیلی بازار سهام ادامه یابد، صنعت کارگزاری با چه سرنوشتی روبهرو خواهد شد؟
کارگزاریها بهعنوان قدیمیترین نهادهای مالی، بیشتر از بقیه آسیب میبینند
عظیم ثابت، دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار به بررسی آسیبهای وارد شده به صنعت کارگزاری بورس در پی جنگ اخیر و تعطیلی طولانیمدت بازار سهام پرداخت و بیان کرد: «نهادهای مالی همگی درگیر مشکلات جدی شدهاند، اما کارگزاریها بهعنوان قدیمیترین نهادهای مالی، بیشتر از بقیه آسیب میبینند؛ سیستم معاملاتی فعلا برقرار نیست و عملا معاملات سهام، حق تقدم و سایر ابزارهای مالی انجام نمیشود.»
کارگزاریهایی که فقط به کارمزد معاملات متصل هستند، با مشکلات بسیاری روبهرو شدهاند
دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار افزود: «ما همیشه هشدار داده بودیم که شرکتهای کارگزاری نباید تک محصولی باشند و صرفا از محل کارمزد معاملات درآمد کسب کنند. اکنون به وضوح میبینیم، شرکتهایی که توسعه پیدا کردهاند و صندوقهای سرمایهگذاری دارند، حاشیه امنیت بیشتری دارند، اما کارگزاریهایی که فقط به کارمزد معاملات متصل هستند، با مشکلات عدیدهای روبهرو شدهاند.»
ثابت در تشریح وضعیت کارگزاریها در سالهای اخیر گفت: «از اواخر دهه ۹۰ که بازار سرمایه رونق گرفت، کارگزاریها تلاش کردند زیرساختهای بیشتری فراهم کنند تا پاسخگوی نیاز مشتریان باشند؛ این موضوع به افزایش سرمایه انسانی و توسعه زیرساختهایی مانند سامانههای معاملاتی و تحلیلی منجر شد. اما متاسفانه پس از آن رونق، بازار چند سال افت کرد. شرایط در سال ۱۴۰۴ کمی بهبود یافت، اما با شروع جنگ، کار نهادهای مالی با مشکلات بیشتری مواجه شد.»
تعداد محدودی از کارگزاریها به ناچار مجبور شدهاند نیروهای خود را پارهوقت یا تعدیل کنند و برخی دیگر هم منتظر روشن شدن شرایط هستند
دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار با اشاره به وضعیت نیروی انسانی در کارگزاریها گفت: «عملا کارگزاریها بیکار شدهاند. تعداد محدودی به ناچار مجبور شدهاند نیروهای خود را پارهوقت یا تعدیل کنند. برخی دیگر هم منتظرند، ببینند اتفاقات آتی بازار سرمایه چگونه رقم میخورد و بر اساس آن تصمیم بگیرند.»
در حالی که معاملات سهام انجام نمیشود و کارمزدی دست کارگزاریها را نمیگیرد، نرخ بهره بانکها برای شرکتهای کارگزاری باقی مانده است!
ثابت گفت: «کارگزاریها بهعنوان شرکتهای تسهیلگر و نوعی واسطهگری مالی، اعتبارات بانکی را به مشتریان خود منتقل میکردند؛ اکنون مشتریان نمیتوانند سهمی بفروشند و کارمزدی بپردازند، اما نرخ بهره بانکها برای شرکتهای کارگزاری باقی مانده است. این موضوع هزینه مضاعفی به کارگزاریها تحمیل میکند. البته مذاکراتی برای کاهش نرخ بهره و عدم تعلق جریمه انجام شده است.»
بازگشایی بازار سهام در مجموع به نفع صنعت کارگزاری است
ثابت ادامه داد: «بازگشایی بازار سهام در مجموع به نفع صنعت کارگزاری است. اما امیدواریم قبل از آن تمهیدات لازم برای مدیریت صحیح بازار اندیشیده شود.»
وقتی شرکت کارگزاری درآمدی نداشته باشد، شاید بر اساس سود انباشته یا کاهش هزینه مدتی دوام بیاورد، اما برای دورههای طولانی، هیچ تمهیدی دیده نشده است
دبیرکل سابق کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار در پاسخ به این پرسش که اگر تعطیلی بازار سهام طولانی شود، چه اتفاقی برای صنعت کارگزاری خواهد افتاد، هشدار داد: «در آن صورت، تعداد قابل توجهی از شرکتهای کارگزاری با مشکلات جدی مواجه شده و به سمت ورشکستگی سوق داده میشوند. وقتی شرکت کارگزاری درآمدی نداشته باشد، شاید بر اساس سودهای انباشته یا کاهش هزینهها بتواند مدتی دوام بیاورد، اما برای دورههای طولانی توقف فعالیت، هیچ تمهیدی دیده نشده است.»
هر کسب و کاری اگر ۳ ماه، ۶ ماه یا بیشتر بسته باشد با مشکل مواجه میشود و کارگزاری هم مستثنی نیست
این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: «هر کسب و کاری اگر سه ماه، ۶ ماه یا بیشتر بسته باشد با مشکل مواجه میشود، زیرا هزینهها سر جای خود باقی مانده و حتی افزایش شدیدی پیدا کرده و درآمدها برای پرداخت هزینههای حقوق و سایر هزینههای عمومی و اداری کافی نیست.»
در شرایط فعلی برای کارگزاریها عدم تعادل بین هزینه و درآمد رخ میدهد
ثابت ادامه داد: «طبیعتا در شرایط فعلی برای کارگزاریها نیز عدم تعادل بین هزینه و درآمد رخ خواهد داد. در آن حالت، کارگزاریها برای بقا و جلوگیری از ورشکستگی تلاش خواهند کرد که به تعدیل بیشتر نیرو، کاهش شدید فعالیت و تعطیلی دفاتر شعب منجر خواهد شد.»
