برچسب: پشه آئدس

به گزارش اقتصادران، گفته می‌شد ویروس کرونا زاده خفاش است،‌ حالا هم یک پشه آمده تا ویروس بیماری تب دنگی را نصیب‌مان کند. در ایران دست‌کم ۱۵۰ نفر به این بیماری مبتلا هستند. آمار واقعی معلوم نیست، علاوه بر اینکه کیت‌های تشخیص سریع برای بافتن آمار واقعی نیاز است،‌۸۰ درصد مبتلایان ممکن هیچ علائمی نداشته باشند.

رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هم درباره تب دنگی معتقد است کشور باید آمادگی مقابله با این تب را داشته باشد تا مانند بحران کرونا، غافلگیر نشویم. دکتر حسین‌علی شهریاری  اعلام کرد در حال حاضر در تهران، تب دنگی رویت شده ولی بیمار، ظاهرا در سفر به این بیماری مبتلا شده است.

نماینده زاهدان در مجلس می‌گوید یکی از نگرانی‌های بزرگ درباره شیوع تب دنگی، زائرانی است که به عراق می‌روند و احتمالا با آلودگی به کشور بازخواهند گشت.

در ادامه گفتگوی ما با دکتر شهریاری درباره تب دنگی را می‌خوانید:

آقای دکتر شیوع تب دنگی در کشور در چه وضعیتی است؟

قبلا موردی داشتیم اما اکنون تقریبا در حال درگیر کردن همه کشور است. روز به روز هم آمار در حال افزایش است،‌براساس آمار وزارت بهداشت یک نفر در داخل کشور براثر این بیماری فوت شده است. خیلی از مبتلایان اخیر هم از امارات و پاکستان به کشور آمده‌اند. استان‌های جنوبی و در شمال کشور خصوصا گیلان شایع شده، البته الان هوا خیلی گرم و خشک است. هر چه به سمت خنکی هوا و شهریور برویم، تعداد پشه آئدس زیاد خواهد شد. هرجایی که حتی چند قطره آب باشد، این پشه‌ها می‌آیند. از روی لباس هم می‌توانند به انسان نیش بزنند. اگر لباس نازک باشد، پشه آئدس پوست را نیش می‌زند. البته مرگ و میر آن کم و در حدود یک درصد است ولی دردهای استخوانی بسیار شدیدی دارد که کشنده است و بیمار را زمین‌گیر می‌کند. البته ۸۰ درصد مبتلایان تب دنگی هیچ علامتی ندارند.

مهم‌ترین نگرانی در حال حاضر درباره این بیماری چیست؟

ما الان نگران زائرانی هستیم که برای اربعین از عراق به ایران بازمی‌گردند. ما در فرهنگستان علوم پزشکی جلسه گذاشتیم. در کمیسیون بهداشت مجلس هم در هفته قبل درباره تب دنگی جلسه داشتیم. نیاز به کیت‌های تشخیص سریع داریم. عزیزان عنوان کردند ۱۲۰ هزار کیت در گمرک مانده است. ما با وزارت اقتصاد و دارایی و آقای دکتر رضوانی‌فر به صورت فوری مکاتبه کردیم و نامه نوشتیم که کیت‌ها را گروکشی نکنند و آنها را ترخیص کنند. مسیری که زائران ما می‌آیند طوری باید در مرز عراق هدایت شوند که زائران خیلی با مردم مراوده نداشته باشند. این پشه خیلی جاها حضور دارد.

مقاله‌ای منتشر شده که نشان می‌دهد در صورتی که پشه آئدس بیمارانی که علایم ندارند، را نیش بزند، تبدیل به پشه ناقل می‌شود و دیگران را دچار بیماری خواهد کرد. این مسایل باید مدیریت شود. مبارزه با تب دنگی، کار وزارت بهداشت و درمان به تنهایی نیست. باید سایر سازمان‌ها مانند پدافند غیرعامل، شهرداری‌ها، حفاظت از محیط زیست، جهادکشاورزی، وزارت راه و شهرسازی کمک کنند تا بشود با تب دنگی مقابله کرد.

چه اطلاعات دیگری درباره این پشه وجود دارد؟

این پشه به لاستیک‌های خودرو و رنگ سیاه خیلی علاقه دارد. در دنیا چنین چیزی ثابت شده است. به خصوص مشخص شده که لارو این پشه در لاستیک‌های خودرو وجود دارد.

یعنی پشه در لاستیک‌ها تخم‌ریزی می‌کند؟

بله، لاستیک‌های کهنه که در مناطق مختلف پس از خرید و تعویض لاستیک نو در فضای باز رها می‌شود، باید جمع‌آوری و مدیریت شود.

در کدام کشورها تب دنگی شایع شده؟

این بیماری فقط در ایران نیست. در اکثر کشورهای اروپایی هم تب دنگی وجود دارد. در کشورهای منطقه ما هم زیاد شایع است. در عراق هم تب دنگی داریم. متاسفانه خیلی از کشورها مانند امارات متحده عربی، شیوع و شناسایی این تب را به سازمان جهانی بهداشت گزارش نمی‌دهند. گزارش آلودگی که از امارات منتشر شده هم ما به سازمان جهانی بهداشت دادیم. آنها گزارش نمی‌دهند چون نگرانند اگر گزارش شیوع بیماری بدهند، گردشگران آنجا کاهش پیدا کند. آنها درآمد بالایی از توریسم دارند و به همین دلیل هیچ یک از کشورهای حاشیه خلیج فارس بسیاری از بیماری‌های واگیردار خود را گزارش نمی‌دهند. قطر، امارات و سایر کشورهای منطقه از جمله پاکستان و افغانستان گزارش شیوع بیماری را نمی‌دهند. جمهوری اسلامی دقیقا شیوع بیماری را گزارش می‌دهد. تنها کشوری که مرتبا گزارش بیماری واگیر را می‌دهد جمهوری اسلامی است.

اما به نظر می‌رسد مردم خیلی مطمئن نیستند، از واکنش آنها به اخبار منتشر شده به نظر می‌رسد فکر می‌کنند در تهران، تب دنگی وارد شده، گسترش هم پیدا کرده است. البته آقای دکتر مردانی هم چند روز پیش اعلام کرد که بیماری در تهران فراگیر شده و بعد هم بلافاصله تکذیب کرد.

نه، واقعا، شما باید یک سری اطلاعات و آمار داشته باشید که بتوانید بگویید تب شایع شده است.

شما هم فراگیری بیماری را تایید کردید.

من گفتم فراگیر می‌شود. تب دنگی در خیلی از استان‌ها فراگیر شده،  وزارت بهداشت و درمان هم این مسئله را اعلام کرده است.

پس فراگیری وجود دارد؟

تب دنگی علایمی ندارد. شما اول باید ببینید پشه در منطقه‌ای وجود دارد. یعنی باید ابتدا پشه را کشف کنید. بعد سراغ بیماران بروید. وقتی ۸۰ درصد بیماران علامت ندارند، نمی‌توانید بیماری را تشخیص بدهید. باید اولا بیماری وجود باشد که ببینید علایم آن وجود دارد و تشخیص بدهید و بگویید تب دنگی است. حتی ابتلای یک نفر در تهران به تب دنگی تشخیص دادند و گفته شد مسافر بوده و در سفر مبتلا شده است. این به معنی آن نیست که در تهران تب دنگی وجود ندارد.

ممکن است وجود داشته باشد ولی نتوانستیم آن را شناسایی کنیم. برای همین گفتیم باید کیت‌های تشخیص سریع در اختیار داشته باشیم تا بتوانیم بیماران را آزمایش کنیم. در بسیاری از مواقع، علایم تب دنگی مانند سرماخوردگی است. اگر آزمایش شود، می‌شود تشخیص داد و درمان به موقع ارائه شود. آمادگی هم باید داشته باشیم.

چقدر آمادگی مقابله با این بیماری در کشور وجود دارد؟

در بحران کرونا ما غافلگیر شدیم. برای تب دنگی باید بیمارستان‌ها آمادگی داشته باشند. باید دارو و به خصوص سرم در اختیار داشته باشیم. بیماران مبتلا به دنگی، تب‌های شدید دارند. باید تخت‌های آماده هم داشته باشیم. امیدواریم ان شاالله این تب شایع نشود و اتفاق نیفتد ولی نگرانی ما جدی است. به همین دلیل دائم در کمیسیون بهداشت و درمان جلسه می‌گذاریم و از همکاران هم می‌خواهیم به این موارد نظارت کنند.

به گزارش اقتصادران، «عبدالرضا میراولیایی» مدیر برنامه مدیریت بیماری‌های منتقله از آئدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درباره آخرین وضعیت مقابله با پشه آئدس و بیماری دانگ گفت: تغییرات اقلیمی باعث گسترش پشه در کشور‌های مختلف شده است؛ با توجه به اینکه مناطق زیادی در کشور، شرایط استقرار پشه و تکثیر پشه را دارند، ما در استان‌هایی پشه آئدس را صید کرده‌ایم.

وی ادامه داد: در کشور ما نیز این شرایط وجود دارد و ما نباید اجازه دهیم که پشه آئدس در کشور گسترش پیدا کرده و در هموطنان ما بیماری ایجاد کند. از همین رو نکته مهم این است که ما پشه را در جایی که در حال گسترش است به سرعت شناسایی کنیم. کشورهای اطراف ما کشورهایی هستند که عمدتا آلوده به پشه آئدس هستند یعنی یا پشه آئدس را دارند و یا پشه آئدس و بیماری دانگ را دارند بنابراین کشورهای آلوده محسوب می‌شوند.

مدیر برنامه مدیریت بیماری‌های منتقله از آئدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تصریح کرد: در حدود یک الی دو ماه آینده به دلیل اینکه آب و هوا تغییر می‌کند و هوا خنک‌تر می‌شود کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس نیز دمای خنک‌تری خواهند داشت و این باعث می‌شود فعالیت پشه بیشتر شود و هر زمان که فعالیت پشه بیشتر شود، شانس اینکه بیماری ایجاد شود نیز بیشتر می‌شود. بنابراین الان فرصتی است که آمادگی لازم را پیدا کنیم تا زمانی که هوا خنک‌تر می‌شود، بتوانیم از تکثیر پشه و بیماری جلوگیری کنیم.

میراولیایی خاطرنشان کرد: ما علاوه بر اینکه رصد و پایش مناطق مرزی را انجام می‌دهیم و استان‌هایی مانند گیلان و یا بوشهر و هرمزگان را مراقبت می‌کنیم، استان‌های همجوار با این استان‌ها را نیز رصد و پایش می‌کنیم از این جهت که احتمال می‌دهیم، این پشه از استان‌هایی که در حال حاضر پشه در آن‌ها صید شده به استان‌های همجوارشان نیز نفوذ کند، از همین رو مراقبت‌هایی تاکنون انجام شده و ما این پشه را در استان مازندران و شهرستان رامسر رصد و پایش می‌کنیم. خوشبختانه در مرز استان گیلان و مازندران که شهرستان رامسر است ما این پشه را پیدا کرده و اقدامات کنترلی را انجام دادیم. در حال حاضر نیز تاکنون این پشه به سایر نقاط مازندران گسترش پیدا نکرده است.

وی ادامه داد: ما در چند روز گذشته در شهرستان بیله‌سوار در استان اردبیل که هم مرز با کشور آذربایجان است تورهای مراقبتی را پهن کرده بودیم و در آنجا نیز پشه آئدس آل‌پوپیکتوس را شناسایی کرده‌ایم و اقدامات کنترلی را نیز همکاران من در این منطقه شروع کرده‌اند. این خیلی خوب است که سیستم مراقبتی سیستم سلامت یک سیستم هوشیار است و به محض اینکه این پشه وارد یک منطقه بشود، پشه را شناسایی می‌کند و خیلی امید داریم تا بتوانیم این پشه را به صورت کامل کنترل کنیم تا گسترش پیدا نکند.

مدیر برنامه مدیریت بیماریهای منتقله از آئدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تصریح کرد: اما انتظار داریم که حتما بحث بهسازی و پاکیزه نگه‌داشتن محیط پیرامونی را واقعا جدی بگیرند. این پشه همانطور که اعلام شده است می‌تواند در اثرعدم مدیریت پسماند و اینکه فاضلاب یا زباله در معابر عمومی رها شده باشد رشد کند. همچنین ممکن است در منازل مسکونی زیست گاه پشه را داشته باشیم و از بین نبرده باشیم و این خطر وجود دارد که در سطح منازل و در سطح شهرها این پشه گسترش پیدا کند و شدیدا نیازمند همکاری مردم در خصوص مقابله با این پشه هستیم. همانطور که اعلام شده است در ظرف زیر گلدان اگر آبی جمع شود و یا در ظروف جمع‌آوری آب در زیر کولرهای گازی و در تایرهای مستعمل که در کوچه و خیابان رها شده و یا در دیواره باغ‌ها از آن استفاده شده باشد این پشه می‌تواند تخم‌گذاری کند. از همین‌رو بسیار اهمیت دارد که مردم در کنار سازمان‌هایی که متولی بهسازی محیط هستند در سطح معابر عمومی، پای کار آمده و کمک کنند تا شرایط به گونه‌ای پیش برود که برای زیست پشه ناامن شود.

میراولیایی تصریح کرد: ما موارد بیماری که از کشور امارات در چند هفته گذشته داشته‌ایم ثابت مانده است یعنی اینکه بیمار جدیدی از کشور امارات وارد کشور ما نشده است علیرغم اینکه ما در پایانه‌های مرزی بنادر و فرودگاه‌های بین المللی پروازهایی به کشورهای جنوب خلیج فارس دریای عمان قطر و امارات داریم بیمار جدیدی شناسایی نکرده‌ایم.

وی خاطرنشان کرد: تعداد بیماران تا این لحظه ۱۵۰ بیمار است. حتما اگر مردم به مناطق آلوده سفر می‌کنند اقدامات خودمراقبتی را انجام داده وجدی بگیرند. از اسکان در فضاهای مسقف و پنجره‌هایی که توری دار است تا پوشیدن لباس‌های بلند و روشن و استفاده از دورکننده‌های حشرات می‌تواند در جلوگیری از گزش پشه کمک کننده باشد اگر به مناطق آلوده سفر کردند هر گونه علائمی مانند تب و بدن درد ودرد پشت چشم و تهوع و استفراغ و علائمی که علائم بیماری دانگ است را داشتند حتما به مرکز درمانی مراجعه کرده و سابقه سفر خود را یادآوری کنند.

به گزارش اقتصادران، متخصصان درمان این بیماری را حمایتی می‌دانند؛ داروها، مراقبت‌های پزشکی، کنترل فشار و روش‌های خانگی مراقبت که فقط برای تسکین درد تجویز می‌شوند. این بیماری بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری دیده می‌شود. البته این روز‌ها به لطف مسافرت‌های بسیار و البته گردش پشه در نقاط مختلف، شیوع آن در سایر کشور‌ها هم دیده می‌شود. نوع خفیف آن با تب و علائم مشابه سرماخوردگی همراه است، اما در مواردی اندک این ویروس شمایل مرگبار به خود می‌گیرد. بیمار ممکن است به افت فشار و خونریزی جدی مبتلا شود و در نهایت بر اثر ابتلا به این ویروس جان خود را از دست بدهد.

تا ۱۲ تیر‌ماه جاری، وزارت بهداشت اعلام کرده بود تاکنون ۱۳۸ نفر در کشور به این بیماری مبتلا شده‌اند. بنا بر گفته‌های حسین فرشیدی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، از ۲۶ اردیبهشت تا ۱۲ تیر، ۱۳۸ نفر به تب دنگی مبتلا شده‌اند که از این تعداد فقط هفت نفر در داخل مبتلا و مابقی وارداتی هستند؛ از پاکستان چهار مورد و بنین و عمان هرکدام یک مورد و امارات نیز ۱۲۵ مورد ابتلا به کشور وارد شده‌اند. تا اوایل خرداد، هیچ مورد انتقال داخلی نداشته‌ایم. در این بازه زمانی نیز یک نفر به دلیل ابتلا به تب دنگی فوت کرده است.

او همچنین گفته که هفت مورد ابتلای داخلی بیانگر این است که بیماری در ایران به خوبی تحت کنترل است؛ «پشه آئدس در بندر خمیر و شهرستان سیریک در استان بوشهر شناسایی شد، اما در حال حاضر پشه در این شهر‌ها وجود ندارد. وضعیت تب دنگی در کشور امارات مساعد نیست، به نحوی که بیمارستان ایرانیان در این کشور هیچ تخت خالی ندارد».

مناطق پرخطر

پشه آئدس در مناطق گرمسیری شیوع بیشتری دارد، اما در ایران هم برخی نقاط به محل گردش این پشه بدل شده است. عبدالرضا میراولیایی، مدیر برنامه مدیریت بیماری‌های منتقله از آئدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به ایلنا گفته است: «استان گیلان در شمال کشور تقریبا در تمامی مناطق به پشه آئدس آلوده است. همچنین استان سیستان‌و‌بلوچستان بیشتر در بخش جنوبی استان یعنی مناطقی مانند چابهار و کنارک، استان هرمزگان تقریبا در تمامی مناطق و استان بوشهر شهرستان‌های کنگان و عسلویه آلوده به پشه آئدس هستند».

او گفته است: «مناطق شمالی کشور به پشه آئدس البوپیکتوس آلوده است که یک گونه از آئدس مهاجم است. مناطق جنوبی کشور به آئدس اجیپتی آلوده است که این نوع آئدس نیز آئدس مهاجم است. در‌واقع دو نوع آئدس مهاجم داریم؛ یعنی پشه آئدس که بومی کشور ما نیست و از جای دیگری آمده است و آئدسی که در اکثر مناطق کشور ما وجود دارد که مهاجم نیست. آئدسی است که بیماری را منتقل نکرده و نمی‌تواند ویروس را حمل کند و صرفا یک گزش دارد که مشکلی را برای انسان ایجاد نمی‌کند».

با کرونا مقایسه نکنید

وزارت بهداشت اعلام کرده است اکنون در بیش از ۱۴۰ کشور آلودگی به این بیماری وجود دارد. با‌این‌حال نگرانی‌هایی درباره آن در ایران نیز هست؛ به‌خصوص که این روز‌ها هشدار‌های وزارت بهداشت در رابطه با شیوع این ویروس هم زیاد شده است. مینو محرز، متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری، به «شرق» می‌گوید: «این بیماری سال‌هاست که در کشور‌های آسیای جنوب شرقی بوده است. بیمار‌هایی داشتیم که به مالزی یا دوبی سفر کرده و آنجا مبتلا شده بودند. وقتی پشه به کشور وارد شد و وقتی ویروسی وجود داشته باشد، طبیعتا انتقال پیدا می‌کند. به هر حال این بیماری در بسیاری از کشور‌ها دارد گسترش پیدا می‌کند و به ایران محدود نیست. حتی مواردی در فرانسه و استرالیا هم گزارش شده است».

او در توضیحات بیشتری بیان می‌کند: «مالاریا پشه‌ای است که به نسبت سایر پشه‌ها شب‌ها در گردش است و شب با توجه به وجود توری و حضور کمتر افراد در فضای باز قابل کنترل است. اما پشه آئدس در روز هم گزش ایجاد می‌کند و ممکن است با توری قابل کنترل نباشد؛ چون در فضای آزاد هم در طول روز وجود دارد؛ بنابراین هم پشه و هم ویروس آن در ایران رو به افزایش است. طبیعتا در این شرایط، بیماری شیوع پیدا می‌کند».

محرز معتقد است: «بسیاری از افراد به صورت خفیف مبتلا می‌شوند. علائمی از‌جمله تب، درد کره چشم و‌… دارند؛ مشابه سرماخوردگی. اما بعضی با انواع خونریزی شدید از همه‌جا و اختلالات خونی مواجه‌اند که می‌تواند با مرگ‌و‌میر برای آن‌ها همراه باشد؛ بنابراین اغلب موارد ابتلا خفیف است، اما در مواردی هم به مرگ منجر می‌شود».

این متخصص می‌گوید متأسفانه این ویروس به ایران وارد شده و مردم هم کار خیلی خاصی نمی‌توانند بکنند؛ «در خانه‌ها وجود توری برای جلوگیری از پشه لازم است، اما کسانی که در بیرون از خانه هستند، کار زیادی نمی‌توانند بکنند. به هر حال حتما توصیه‌های وزارت بهداشت را جدی بگیرند و انجام دهند».

به گفته او، شیوع این بیماری در بزرگسالان نسبت به کودکان بیشتر است: «افراد بزرگسال بیشتر مبتلا می‌شوند؛ چون آن‌ها بیشتر در معرض محیط باز هستند و بیرون می‌روند و در معرض گزش پشه قرار دارند. اما امکان ابتلای کودکان هم وجود دارد».

او با اشاره به وضعیت شیوع کرونا در ایران و چالش‌هایی که در زمان پاندمی کرونا در کشور داشتیم، درباره وضعیت فعلی نظام درمانی کشور می‌گوید: «کادر درمان کم شده است و بسیاری مهاجرت کرده‌اند. کسانی که همچنان مشغول هستند نیز خسته شده‌اند. بااین‌حال، می‌دانیم که این بیماری مانند کرونا به پاندمی تبدیل نمی‌شود و طبیعتا کادر درمان هم مانند زمان کرونا درگیر نخواهند شد».

اغلب متخصصان مقایسه این بیماری عفونی با کرونا را نادرست می‌دانند. حسین فرشیدی، معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز در این زمینه گفته است: «کرونا بیماری ناشناخته‌ای بود که برای نخستین بار بشر با آن مواجه شد. این در حالی است که تب دنگی بیماری شناخته‌شده‌ای در دنیا‌ست».

چه زمانی به ایران وارد شد؟

به گفته وزارت بهداشت، سابقه ورود پشه آئدس به ایران به سال ۹۸ بازمی‌گردد. فرشیدی گفته است در سال ۹۸ در شهرستان بندرلنگه استان هرمزگان پشه آئدس برای اولین شناسایی شد و اقدامات برای جلوگیری از گسترش زیست‌بوم این پشه در کشور از همان زمان آغاز شد. به گفته او از سال ۹۸ تا ۲۶ اردیبهشت امسال با وجود تست‌های مختلف، هیچ بیماری فعالی که از داخل کشور مبتلا به بیماری شده باشد، در ایران وجود نداشت. اما از ۲۶ اردیبهشت امسال برخی بیماری را از امارات به ایران سوغات می‌آورند و طی چند هفته تعدادی بیمار مبتلا به تب دنگی در تعدادی از استان‌های جنوبی شناسایی می‌شود.

فرشیدی می‌گوید پشه‌های آلوده در استان‌های بوشهر، هرمزگان و سیستان‌و‌بلوچستان به‌ویژه چابهار شناسایی شده‌اند. البته در استان‌های هم‌جوار مانند فارس، خوزستان و کرمان هم احتمال وجود پشه آلوده وجود دارد و اگرچه بیماران آلوده‌ای شناسایی شده، ولی تاکنون پشه آلوده در این سه استان وجود نداشته است. به گفته او انسان، پشه و ویروس سه رکن مهم برای انتقال تب دنگی است؛ بنابراین در مناطقی که بیمار مبتلا به تب دنگی وجود دارد، ولی پشه آلوده نیست، نگرانی برای انتقال بیماری وجود ندارد.

انتقال فردی به فرد نیست

پیام طبرسی، متخصص عفونی و فلوشیپ بیماری‌های عفونی و رئیس بخش عفونی بیمارستان مسیح دانشوری نیز از دیگر کسانی است که سفر به کشور‌های اطراف را عاملی برای ابتلا به این بیماری می‌داند. او در توضیحاتی به «شرق» می‌گوید: «در ایران این ویروس در کسانی مشاهده شده که سابقه مسافرت به کشور‌های حاشیه خلیج فارس را داشته‌اند. در‌واقع بعد از سیل دوبی فعالیت پشه‌ها بیشتر شد و شیوع بیماری گسترده‌تر شد. البته انتقالات داخلی هم در کشور بوده است. مثلا در استان‌های جنوبی به‌خصوص استان‌های حاشیه خلیج فارس و در استان‌های شمالی به‌خصوص گیلان مواردی گزارش شده است».

او درباره اینکه این بیماری در چه شرایطی ممکن است به مرگ منجر شود؟ می‌گوید: «این بیماری ویروسی است و در ۹۵ درصد موارد مانند سایر بیماری‌های ویروسی با بروز علائمی مانند تب و لرز و سردرد و بدن‌درد بهتر می‌شود. اما در پنج درصد موارد ممکن است علائم شدید شود. به آن نشت عروقی می‌گوییم. در این افراد ممکن است بیماری با افت گلبول‌های سفید و پلاکت به سمت بیماری‌های خونریزی‌دهنده حرکت کند و به مرگ‌و‌میر افراد منجر شود».

طبرسی معتقد است این بیماری اکنون واکسن و درمانی ندارد: «درمان این بیماری حمایتی است. در بیمارستان فشار افراد تحت کنترل است و اینکه دچار آسیب عروقی نشوند و مواردی از این قبیل. اما چون امکان انتقال این ویروس وجود دارد، راه جلوگیری از آن مبارزه با پشه آئدس است که باعث انتقال این بیماری می‌شود. کسانی که قصد سفر به مناطق شیوع این بیماری را دارند، باید دقت‌های لازم را داشته باشند. از پشه‌بند و موادی که باعث دفع پشه می‌شود، استفاده کنند تا از انتقال بیماری جلوگیری شود».

به عقیده این متخصص بیماری‌های عفونی باید دید سیر این بیماری در ایران چطور خواهد بود؛ کنترل می‌شود یا شاهد افزایش موارد بیماری خواهیم بود. به‌ویژه اینکه با از سر گذراندن روز‌های سیاه شیوع کرونا، گردش بیماری‌های عفونی و ویروسی در جامعه با نگرانی‌های زیادی همراه است. طبرسی در‌این‌باره می‌گوید:

او ادامه می‌دهد: «گاهی بیماری از طریق پشه منتقل می‌شود، تب کریمه کنگو از طریق دام به انسان منتقل می‌شود و…. روش انتقال این بیماری‌ها به کرونا که پاندمی بود فرق می‌کند؛ بنابراین مردم اگر به مناطقی که بیماری شایع است سفر می‌کنند، از حضور در نقاطی که پشه‌ها فعالیت دارند، مانند مناطق جنگلی خودداری کنند. حتما از پشه‌بند استفاده کنند، لباس‌های بلند بپوشند، از پماد‌های ضد پشه روی بدن استفاده کنند، به‌ویژه برای بچه‌ها».

معاون وزیر بهداشت هم بهسازی محیطی را مهم‌ترین اقدام برای پیشگیری از تخم‌ریزی و رشد پشه آئدس می‌داند: «پشه آئدس در آب حتی به مقدار اندک می‌تواند تخم‌ریزی و زاد و ولد کند؛ بنابراین بهسازی محیط و جمع‌آوری آب‌های راکد ازجمله اقدام‌های پیشگیرانه است. این نوع پشه جذب رنگ سیاه می‌شود، لاستیک‌های مستعمل رهاشده که محل تجمع آب است، می‌تواند به‌عنوان محلی برای تخم‌ریزی و شیوع پشه آئدس عمل کند».

افرادی که بیشتر در معرض خطرند

چنان‌که گفته شد، انتقال تب دنگی از طریق پشه آئدس صورت می‌گیرد و خوشبختانه راه انتقال این بیماری به صورت فرد به فرد و از یک شخص به شخص دیگر منتفی است. حمیدرضا قربان‌زاده، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی مشهد هم بر این نکته تأکید می‌کند و به ایسنا گفته است علائم این بیماری که بیشتر در کشور‌های حاشیه خلیج فارس و همسایگان شرقی مشاهده شده، شامل سردرد، کمردرد و پشت‌درد، تب معمولا شدید و در برخی موارد خارش و جوش در قسمت‌های مختلف بدن است. تب دنگی به‌عنوان «تب استخوان‌شکن» نیز شناخته می‌شود، چراکه به دلیل درد شدید حاصل از آن بیمار تصور می‌کند استخوان‌هایش در حال شکستن است.

او توضیح داده است که میزان آزمایش‌های حشره‌شناسی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد از سال گذشته چند برابر شده است، نظارت‌ها و کنترل‌های بهداشتی لازم درباره کالا‌های وارداتی هم انجام می‌شود و تاکنون پشه آئدس مهاجم ناقل در محدوده استان شناسایی نشده است. سه بیمار مشکوک به تب دنگی در مشهد شناسایی شدند که هر سه نفر آن‌ها سابقه سفر به مناطق آلوده در سایر کشور‌ها را داشتند، تا به این لحظه یک بیمار با حال عمومی خوب از بیمارستان مرخص شده و تحت مراقبت و پیگیری است و منتظر پاسخ آزمایش دو نفر دیگر هستیم.

او توصیه‌ای هم به مبتلایان کرده است: «به افرادی که مبتلا به تب دنگی شده‌اند، توصیه می‌کنیم که تا زمان بهبود بیماری در جمع‌های شلوغ حاضر نشوند، گرچه این بیماری از انسان به انسان قابل انتقال نیست، اما بهتر است که توصیه‌ها و نکات بهداشتی بیان‌شده در راستای بهبودی هرچه سریع‌تر خود این افراد رعایت شود».

بر‌اساس گزارش معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استراحت کافی، مصرف مایعات فراوان برای مبتلایان به این بیماری ضروری بوده و استفاده از دارو‌های مسکن مانند استامینوفن، برای تسکین درد از مصرف دارو‌هایی مانند ایبوپروفن، آسپرین، ژلوفن، نوافن، دیکلوفناک، ناپروکسن، مفنامیک اسید خودداری شود.

چراکه این دارو‌ها برای این بیماری، باعث خون‌ریزی می‌شود. برای پیشگیری از انتقال بیماری به پشه و سپس به دیگران، باید از گزش بیماران از طریق پشه‌ها جلوگیری شود و بیماران حتما در پشه‌بند استراحت کنند.

همچنین اعلام شده است افرادی که قبلا یک بار به تب دنگی مبتلا شده‌اند (واکنش شدید سیستم ایمنی)، مبتلایان دارای نقص سیستم ایمنی، بانوان باردار و کودکان زیر یک سال به تب دنگی شدیدتری مبتلا می‌شوند. افراد شاغل در آپاراتی‌ها و لاستیک‌فروش‌ها، کادر بهداشت و درمان، ملوانان، کارکنان فرودگاه و بنادر، کارتن‌خواب‌ها و افراد بی‌سرپناه که در فضای باز استراحت می‌کنند و ساکنان و مسافران مناطق دارای پشه آلوده، بیشتر در معرض گزش پشه آئدس و ابتلا به بیماری تب دنگی هستند.

ابلاغ سند ملی مقابله با پشه آئدس

با توجه به شرایط موجود و احتمال شیوع بیشتر بیماری تب دنگی، چند روز پیش، کارگروه (کمیته) دائمی پدافند غیرعامل کشور به ریاست رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح به‌عنوان بالاترین مرجع تصمیم‌گیری در حوزه پدافند غیرعامل کشور دستورالعمل عملیاتی واپایش تهدیدات ناشی از ناقل مهاجم زیستی (پشه آئدس) طرح ملی مقابله با ناقلان مهاجم زیستی را ابلاغ کرد.

به استناد تبصره ۱ قانون تشکیل سازمان پدافند غیرعامل کشور و ماده ۸ اساسنامه این سازمان و در راستای تحقق اصل ۲۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پیشنهاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درباره تهدیدات ناشی از ناقل مهاجم زیستی، کارگروه (کمیته) دائمی پدافند غیرعامل کشور بررسی شد و به تصویب رسید.

در دستور‌العمل عملیاتی واپایش تهدیدات ناشی از پشه آئدس بر سازمان‌دهی و بسیج ظرفیت‌های ملی و استانی برای مدیریت و کاهش خطر تهدیدات ناشی از ناقل مهاجم زیستی و مقابله با گسترش آن و واپایش پیامد‌های بهداشتی و پیشگیری از بیماری‌های منتقله با آن تأکید شده است.

بر‌اساس‌این دستگا‌های مرتبط با این موضوع باید ضمن سازمان‌دهی، مدیریت، هدایت و راهبری و تقسیم کار ظرفیت‌های کشوری و استانی، اقدام به رصد و پایش، مراقبت، شناسایی، تشخیص و هشدار تهدیدات ناشی از ناقل مهاجم زیستی کنند و آمادگی‌های بهداشتی، پیشگیرانه و درمانی را ارتقا دهند.

پاسخ سریع بهداشتی و درمانی به تهدید ناقل مهاجم زیستی، ارتقای آمادگی‌های زیرساختی و عملیاتی پدافند زیستی، ارتقای قابلیت برگشت‌پذیری سریع به حالت قبل از حادثه، آموزش عمومی و فرهنگ‌سازی و تقویت فرهنگ بهداشتی در برابر تهدیدات زیستی و هدایت و راهبری عملیات پاک‌سازی و بهسازی و رفع آلودگی محیطی در برابر تهدیدات از دیگر وظایفی است که در این دستورالعمل به آن اشاره شده است.

در ماده ۸ این دستورالعمل، اقداماتی که از طریق آن می‌توان با پشه آئدس مقابله کرد و وظایف دستگاه‌های مدنظر ذکر شده است. از‌جمله:

تشکیل قرارگاه پدافند زیستی در سطوح ملی، استانی، شهرستانی و دستگاهی برای رصد و پایش همه اقدامات (مرحله آمادگی، واپایش و مقابله) با شرکت همه دستگاه‌های مرتبط و دارای نقش در این دستورالعمل

رصد و پایش و تشخیص و شناسایی و هشدار و تعیین وضعیت (از طرف وزارت بهداشت)

رصد و پایش دائمی آخرین وضعیت ناقلان و بیماری‌ها در سطوح شهری، استانی، منطقه‌ای و ملی (مناطق همه‌گیری)

مراقبت حشره‌شناسی نوبه‌ای (معمول) و تشدید‌یافته با تله‌گذاری و مراقبت لاروی و پشه بالغ در مبادی ورودی

ارزیابی کیفیت و اثربخشی عملیات حذف ناقل مهاجم زیستی (آئدس مهاجم)

بررسی مداوم پشه ناقل از لحاظ آلودگی به ویروس، انجام نمونه‌گیری انسانی و نظام مراقبت سندرمیک بیماری

تعیین وضعیت آلودگی بیماری و مقابله بهداشتی (سفید ـ زرد ـ نارنجی ـ قرمز)

غربالگری و تعاقب بیماری و بیمار و ناقل در محدوده‌های شهری و استانی و ملی.

همچنین در این سند ضمن تأکید بر بهداشت محیطی، همه دستگاه‌ها موظف به رعایت شیوه‌نامه‌های ابلاغی وزارت بهداشت در این موضوع شده‌اند. مثلا:

بهسازی و پاک‌سازی مناطق پر‌خطر از آب‌های راکد و اقلام اسقاطی و انبار‌های ضایعاتی

رفع آلودگی مناطق آلوده و عملیات سمپاشی فضایی (مه‌پاشی) در شعاع ۵۰۰متری و لاروکشی

بهره‌گیری از ظرفیت‌های فناورانه (پرتو‌های هسته‌ای) و فناوری‌های مدرن برای خنثی و عقیم‌سازی ناقلان

رفع آلودگی تجهیزات خودرو و محیط با استفاده از ظرفیت‌های آتش‌نشانی‌ها و یگان‌های جنگ نوین نیرو‌های مسلح

در این سند برای سازمان هواشناسی هم وظایفی تعیین شده است. اینکه این سازمان باید نسبت به برنامه‌های رصد و پایش تحولات جوی و اقلیمی در محدوده و چارچوب پیش‌بینی پیش‌دستانه هوایی و جابه‌جایی احتمالی ناقل بیماری‌زای زیستی اقدام و به صورت نوبه‌ای روزانه به قرارگاه پدافند زیستی کشور و استان گزارش ارائه کند.

همچنین موظف است نسبت به بررسی و صدور گزارش هشدار‌های هواشناسی درباره تغییرات دمایی، جوی و هوایی در چارچوب اثرگذاری بر انتقال و جابه‌جایی، رشد و تکثیر یا نابودی ناقل بیماری‌زا با همکاری وزارت بهداشت و درمان اقدام و هماهنگی با قرارگاه پدافند زیستی اقدام کند.

به گزارش اقتصادران، «عبدالرضا میراولیایی» مدیر برنامه مدیریت بیماریهای منتقله از آیٔدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی  در پاسخ به این سوال که پشه آئدس بیشتر در کدام مناطق کشور حضور دارد؟ گفت: استان گیلان در شمال کشور تقریبا در تمامی مناطق به پشه آئدس آلوده است. همچنین استان سیستان و بلوچستان بیشتر در بخش جنوبی استان یعنی مناطقی مانند چابهار و کنارک، استان هرمزگان تقریبا در تمامی مناطق و استان بوشهر شهرستان‌های کنگان و عسلویه آلوده به پشه آئدس هستند.

وی ادامه داد: مناطق شمالی کشور به پشه آئدس البوپیکتوس آلوده است که یک گونه از آئدس مهاجم است. مناطق جنوبی کشور به آئدس اجیپتی آلوده است که این نوع آئدس نیز آئدس مهاجم است. در واقع دو نوع آئدس مهاجم داریم؛ یعنی پشه آئدس که بومی کشور ما نیست و از جای دیگری آمده است و آئدسی که در اکثر مناطق کشور ما وجود دارد که مهاجم نیست و آئدسی است که بیماری را منتقل نکرده و نمی‌تواند ویروس را حمل کند و صرفا یک گزش دارد که مشکلی را برای انسان ایجاد نمی‌کند.

وی درباره بیماری دانگ ادامه داد: انتقال بیماری دانگ و بیماری چیکونگونیا عمدتا از طریق نیش پشه ناقل مهاجم آئدس است. به بیماری دانگ تب استخوان‌شکن نیز گفته می‌شود. یک بیماری است با تب ناگهانی بیش از ۳۸ درجه که با سردرد، بدن درد و درد پشت چشم ممکن است همراه باشد. همچنین بیمار می‌تواند علائمی مانند تهوع، استفراغ و دل درد باشد، حتی می‌تواند یک سری ضایعات پوستی شبیه به سرخک در بدن بیمار ایجاد کند. چنانچه بیماری طولانی شده و شدید باشد، بیمار به دلیل اینکه افت پلاکت پیدا می‌کند دچار خونریزی‌های مخاطی می‌شود. بیماری دانگ در ۷۰ الی ۸۰ درصد موارد ابتلا معمولا کم علامت است و علائمی شبیه سرماخوردگی و کرونا دارد.

مدیر برنامه مدیریت بیماریهای منتقله از آیٔدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تصریح کرد: در موارد خیلی کمی بیمار علامت‌دار می‌شود و در موارد بسیار کم نیز ممکن است بیمار نیاز به مراقبت‌های ویژه و بستری در بخش آی سی‌یو داشته باشد. میزان مرگ و میر بیماری دانگ نیز حدود ۲.۵ درصد است. این میزان مرگ و میر نیز ارتباط بسیاری به این دارد که بیمار چه زمانی بعد از ابتلا به مرکز درمانی مراجعه کند و همچنین اقدامات درمانی برای او به چه شکلی انجام شود. میزان مرگ و میر بیماری دانگ زیاد نیست اما از آنجایی که ماهیت پشه آئدس به این شکل است که می‌تواند افراد زیادی را نیش زده و به این بیماری مبتلا کند می‌تواند در یک بازه زمانی تعداد زیادی از افراد را به این بیماری مبتلا کند. از این جهت این بیماری برای ما مهم است.

میراولیایی تصریح کرد: بیش از ده سال گذشته یک نظام مراقبتی را در کشور به ویژه در مبادی ورودی کشور طراحی کرده‌ایم که براساس آن یک سری تله‌ها کارگذاری شده است تا به محض اینکه این پشه وارد کشور شود این پشه را شناسایی کرده و آن را نابود کنیم در سال ۹۸ این پشه به همین شکل در کشور شناسایی شد و همکاران ما کارهای کنترلی و سرکوب ناقل را بلافاصله شروع کرده‌اند.

وی ادامه داد: تشخیص به موقع بیماران نیز با آموزش نیروهای بهداشتی و درمانی در دستور کار قرار داده‌ایم و بیمارانی که شناسایی شده‌اند از طریق همین آموزش‌هایی بوده است که ارائه شده بود. ما جزء‌معدود کشورهایی هستیم که پیش‌بینی‌های لازم را برای مقابله با آئدس داشته‌ایم اکثر کشورهای اطراف ما به این پشه آلوده هستند و تعداد زیادی بیمار دانگ دارند که تعدادی از این بیماران در این کشورها فوت شده‌اند اما در کشور ما اول پشه را شناسایی کرده‌ایم و بعد از آن بیماری را پیدا کرده‌ایم و این بسیار خوب است، چراکه در بسیاری از کشورها دقیقا برعکس این عمل شده، یعنی از طریق اپیدمی‌ها و همه‌گیری‌های گسترده‌ای که اتفاق افتاد و عمدتا هم با مرگ و میر همراه بوده‌اند در نهایت متوجه شده‌اند که کشورشان به پشه مهاجم آئدس آلوده شده است.

مدیر برنامه مدیریت بیماریهای منتقله از آیٔدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خاطرنشان کرد: از سال ۹۵ تا امسال ۷۵ مورد بیماری دانگ شناسایی کرده‌ایم که همه این بیماران به کشورهای آلوده به این پشه مسافرت داشته‌اند. این‌ها مواردی بوده‌اند که ما از لحاظ اپیدمولوژیک به آن‌ها می‌گوییم مواردی که وارده از خارج کشور هستند، اما از اردیبهشت امسال تعدادی زیادی از بیماران از کشور امارات متحده عربی وارد کشور شده‌اند عموما هم برای اولین بار این افراد در استان فارس شناسایی شده‌اند که باز هم هوشیاری سیستم سلامت و به دلیل آموزش‌هایی که به پزشکان ارائه شده بود و با توجه به اینکه امکانات تشخصیی فوری بیماری را در تمامی استان‌های کشور داریم به سرعت از کیت‌های تشخیص سریع برای شناسایی این بیماران استفاده شد و توانستیم به سرعت این افراد را شناسایی کنیم. تاکنون بیش از ۱۲۰ مورد بیمار مبتلا به بیماری دانگ شناسایی شده است تنها یک مورد فوت هم در کشور گزارش شده است.

میراولیایی با تاکید براینکه شایعاتی که درخصوص فوت تعداد زیادی از بیماران مبتلا به دانگ مطرح می‌شود اصلا صحت ندارد و کاملا تکذیب می‌شود، گفت: ما یک سری اقدامات پیشگیرانه را نیز در کشور در خصوص این بیماری انجام داده‌ایم و پیرو اتفاقاتی که درخصوص این بیماری در کشور امارات اتفاق افتاد، اما درباره مشکل همه‌گیری که الان با آن مواجه است به ما اطلاعی نداده بود و خودمان بیمارانی که عموما از امارات وارد کشور شده بودند را شناسایی کردیم، البته بیمارانی از کشورهای دیگر مانند عمان، بنین (کشوری در غرب آفریقا) پاکستان نیز داشته‌ایم، اما عموم بیماران ما از کشور امارات وارد کشور شده‌اند.

وی گفت: علیرغم‌ عدم اطلاع‌رسانی از سوی امارات، همکاران ما این افراد را شناسایی کرده و بیماری آن‌ها را تشخیص داده و خوشبختانه در کشور دو آزمایشگاه یکی در پاستور و دیگری در بندرعباس آزمایشگاه‌هایی هستند که قدرت تشخیص بیماری را به سرعت دارند و همچنین کیت‌های تشخیص سریع نیز در کل کشور توزیع شده است و به سرعت می‌توانند این بیماران را شناسایی کنند.

وی ادامه داد: از هموطنان نیز انتظار داریم که اگر به کشورهای آلوده به پشه آئدس سفر می‌کنند به ویژه در جنوب شرق آسیا و حاشیه جنوب خلیج فارس حتما اقدامات خود مراقبتی را انجام دهند و از اسپری و یا قلم‌های دور کننده حشرات استفاده کنند و در مکان‌هایی ساکن شوند که مکان مسقف بوده و در و پنجره آنجا توری داشته باشد و از لباس‌های روشن شل و بلند استفاده کرده و اندام تحتانی آن‌ها به ویژه پاهایشان برهنه نباشد. افرادی که به مناطق آلوده به ویژه امارات که با اپیدمی مواجه است مسافرت داشته‌اند علاوه بر انجام اقدامات خود مراقبتی اگر تا دو هفته بعد از بازگشت‌شان به کشور علائم شدید بیماری دانگ مانند تب و بدن درد و بیحالی بر آن‌ها عارض شد به سرعت به پزشک مراجعه و در هنگام مراجعه حتما اطلاع دهند که به کشورهای آلوده سفر کرده‌اند.

مدیر برنامه مدیریت بیماریهای منتقله از آیٔدس مهاجم در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با بیان اینکه ما در استان گیلان بیمار مبتلا به بیماری دانگ را نداریم، گفت: در استان گیلان درست است که پشه مهاجم آئدس را صید کرده‌ایم اما براساس آزمایشاتی که ما روی پشه انجام داده‌ایم این پشه آلوده به ویروس تا این لحظه نیست و این یک خبر خیلی خوب است. اما به هرحال باتوجه به اینکه مسافرت‌ها به استان گیلان زیاد است و ممکن است افرادی باشند که از کشورهای آلوده به این مناطق سفر کنند و آن‌ها آلوده به ویروس دانگ بوده و پشه‌ها نیز این افراد را مورد گزش قرار دهند، پشه‌ها در این مناطق نیز آلوده شده و می‌توانند بیماری را به مردم منتقل کنند به همین جهت ما به همه کادر درمان و پزشکان آموزش داده‌ایم که در مناطق و استان‌هایی که پشه صید شده است نظام مراقبت انسانی را مورد توجه قرار دهند.

وی ادامه داد: در بخش دولتی و هم بخش خصوصی اعلام شده است که اگر کسی با علائم تب و بدن درد و علائم مشکوک به بیماری دانگ مراجعه کرده حتما سابقه سفر فرد به این مناطق را جویا شوند و اگر مشکوک به بیماری دانگ شدند، حتما آزمایش سریع را برای این بیمار انجام دهند و در صورت صلاحدید پزشک نمونه خون فرد گرفته شده و برای تایید نهایی به انیستیتوپاستور ارسال می‌شود.

میراولیایی تصریح کرد: اگر فردی توسط پشه گزیده شود یک دوره ۷ تا ۱۰ روزه را در نظر می‌گیریم اگر در این بازه فرد دچار علائم شود ممکن است یک سرماخوردگی ساده یا حتی کرونا باشد به همین دلیل به پزشک مراجعه کرده و حتما موارد را با پزشک در میان بگذارند. در حال حاضر این بیماری‌های ناشی از پشه آئدس داروی اختصاصی ندارند ما بیشتر از اقدامات حمایتی و تحت نظر قراردادن در یک مرکز درمانی استفاده می‌کنیم. در بسیاری از موارد یعنی در ۸۰ درصدموارد این بیماری کم علامت است و خیلی مواقع فرد ممکن است مبتلا شود و آن را به حساب یک سرماخوردگی ساده بگذارد و اصلا به پزشک هم مراجعه نکند. در صد کمی از افراد ممکن است بیماری حالت شدید پیدا کنند.