برچسب: موتور برق

به گزارش اقتصادران، خاموشی‌های طولانی و مکرر، پای «موتور برق» را نه تنها به کارگاه‌ها و فروشگاه‌ها، که حتی به حیاط خانه‌های معمولی گشوده است. پیامد مستقیم این هجوم ناگهانی به سمت ژنراتورها، جهش عجیب و غریب قیمت‌ها در بازار بوده است.

مصرف‌کنندگان، اعم از خانگی و تجاری، برای فرار از خاموشی و حفظ حداقل روشنایی و فعالیت، به خرید موتور برق روی آورده‌اند. این افزایش شدید تقاضا، نه تنها حجم واردات این دستگاه‌ها را در سال‌های اخیر به شکل چشمگیری بالا برده، بلکه سیر صعودی قیمت‌ها را نیز به دنبال داشته است. نگاهی کوتاه به فضای مجازی و آگهی‌های فروش، گواه این رونق تقاضا و حضور گسترده فروشندگان است.

انواع موتور برق را بشناسید

موتور برق‌ها، منجی‌های موقت در تاریکی، دستگاه‌هایی هستند که با مصرف سوخت‌هایی مانند بنزین، گازوئیل (دیزل) یا گاز شهری، انرژی الکتریکی تولید می‌کنند. توان خروجی آنها بسته به نیاز مصرف کننده، از چند کیلوولت‌آمپر (کم‌مصرف) تا چند هزار کیلوولت‌آمپر (صنعتی) متغیر است. انتخاب صحیح، مستلزم ارزیابی دقیق مجموع توان وسایل برقی مورد نیاز در زمان خاموشی است. معمولاً این دستگاه‌ها ظرف حداکثر ۱۵ ثانیه پس از روشن شدن، آماده بهره‌برداری هستند.

موتور برق‌ها بر اساس سوخت مصرفی خود به سه دسته دیزلی، بنزینی و گازی تقسیم می‌شوند. علاوه بر آن یک نوع دسته‌بندی دیگر نیز در این دستگاه وجود دارد که بر اساس نوع روشن شدن است از همین رو آنها به دو دسته تقسیم می‌شوند که شامل موتور برق هندلی و استارتی است. موتور برق‌های بنزینی رایج‌ترین نوع برای مصارف خانگی و مغازه‌های کوچک است که قیمت اولیه مناسب‌تر اما هزینه سوخت بالاتری دارد.

موتورهای گازوئیلی (دیزل)، مقرون‌به‌صرفه‌تر برای مصارف طولانی‌تر و توان‌های بالاتر، معمولاً برای کارگاه‌ها، کارخانه‌ها و ادارات بزرگ، دوام و عمر مفید بالاتری دارند. در نهایت موتوربرق‌های گازی با سوخت گاز شهری کار می‌کنند، هزینه سوخت پایین‌تر ولی با چالش‌های تطابق با گاز شهری ایران مواجهند. در بازار داخلی موتور برق‌های تک فاز (۲۲۰ ولت) برای مصارف معمول خانگی و اداری و سه فاز (۳۸۰ ولت) برای مصارف صنعتی و موتورهای سه فاز موجود است.‌

قیمت ژنراتورها با توجه به نوع سوخت، توان خروجی، برند، کیفیت ساخت و ویژگی‌هایی مثل استارتی بودن، بشدت متغیر است. دامنه قیمت در بازار از حدود ۶۲  میلیون تومان برای نمونه‌های کوچک و ساده تا ۹۰۰‌ میلیون تومان برای دستگاه‌های صنعتی قدرتمند و سه فاز گسترده است.

آمار واردات؛ آینه‌ای از افزایش تقاضا

آمار رسمی گمرک ایران، تصویر گویایی از تأثیر مستقیم خاموشی‌ها بر بازار ژنراتورها ارائه می‌دهد: در دوازده ماهه سال ۱۴۰۰ حدوداً ۵ میلیون و ۳۷۲ هزار و ۹۶۰ دلار واردات موتور برق به کشور صورت گرفته که این میزان در سال بعد(۱۴۰۱) به ۶ میلیون و ۳۴۷ هزار و ۳۰۵ دلار رسیده است.

اما این افزایش واردات در سال ۱۴۰۲ افزایش چشمگیری داشته به طوری که داده‌ها نشان می‌دهد میزان واردات این دستگاه‌ها حدود ۵۴ درصد افزایش داشته و به ۹ میلیون و ۷۸۹ هزار و ۱۳۵ دلار رسید. میزان واردات موتور برق در دوازده ماهه سال گذشته(۱۴۰۳) نیز با افزایش حدود ۱۷ درصدی نسبت به مدت زمان مشابه سال قبل خود(۱۴۰۲) مواجه بوده به طوری که ۱۱ میلیون و ۴۶۵ هزار و ۲۰۱ دلار بوده است.

این روند صعودی مستمر و بویژه جهش‌های بزرگ در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، به وضوح گواه افزایش شدید تقاضای خانوارها و مشاغل برای تأمین برق اضطراری، همگام با تشدید و تداوم خاموشی‌هاست. بر اساس آمار منتشر شده از سوی گمرک میزان واردات این محصول در سه ماهه اول سال‌جاری ۴ میلیون و ۲۶۹ هزار و ۳۳۹ دلار بوده است.

صددرصد افزایش فروش و چالش گاز شهری

مهدی آذرنیا، رئیس اتحادیه فروشندگان ماشین‌آلات کشاورزی، صنعتی و ساختمانی تهران، در گفت‌وگو با «ایران»، عمق این تحول بازار را تأیید می‌کند: «حجم فروش موتور برق حدود ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.» وی توضیح می‌دهد که خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده محرک اصلی این جهش بوده و حتی انبارهای قدیمی نیز تخلیه شده‌اند.»
آذرنیا به یک چالش فنی مهم اشاره می‌کند؛ مشکل تطابق موتور برق‌های گازی با گاز شهری ایران‌. به گفته وی، این دستگاه‌ها عموماً برای گاز «ترش» با استاندارد جهانی تنظیم می‌شوند، در حالی که گاز ایران «شیرین» است. این ناسازگاری باعث اختلال در عملکرد موتور برق‌های گازی وارداتی می‌شود. راه‌حل پیشنهادی، سفارش تعبیه رگلاتورهای تنظیم‌شونده با گاز ایران در این دستگاه‌هاست.

سهم فروش انواع ژنراتورها

آذرنیا اظهار کرد: «با توجه به انواع مختلفی که این موتور برق‌ها از نظر سوخت دارند معمولاً بیشترین فروش مربوط به بنزینی‌هاست که فروشگاه‌ها و منازل استفاده می‌کنند و پس از آن دیزلی‌ها فروش بالایی دارند زیرا با توجه اینکه کیلو وات آن افزایش می‌یابد، کارخانه‌ها و ادارات از آن استفاده می‌کنند. میزان مصرف منازلی که یک کولر گازی دارند ۸ کیلو وات و منازلی که یک کولر آبی دارند ۶ کیلو وات است. از همین رو موتوربرق‌های بنزینی که نهایتاً ۱۷ کیلووات برق تولید می‌کنند برای این بخش از مصرف کنندگان کافی است.»

تهدید کیفیت  و دستگاه‌های درجه سه

آذرنیا هشدار جدی در مورد کیفیت برخی محصولات وارداتی می‌دهد و از شکل‌گیری یک «مافیای فروش موتور برق در دوبی» خبر می‌دهد. به گفته وی، شرکت‌هایی (غالباً غیرعرب) با بهره‌گیری از تسهیلات اعتباری (LC) دوبی، اقدام به خرید عمده موتور برق‌های «درجه سه» از کارخانه‌های چینی می‌کنند. این شرکت‌ها سپس این کالاهای بی‌کیفیت را به جای محصولات درجه یک، به تجار ایرانی می‌فروشند، به طوری که در حال حاضر موتور برق‌هایی در بازار وجود دارد که روی آن قید شده ۱۰ کیلووات اما تنها ۸ کیلووات تولید برق دارد که همین امر منجر به تخریب موتور می‌شود و چون از دوبی فروخته شده گارانتی ندارد.

رئیس اتحادیه بر لزوم حضور کارشناسان اتحادیه در گمرک برای کنترل کیفیت و جلوگیری از ورود این کالاهای نامرغوب تأکید می‌کند. وی همچنین از افزایش حدود ۲۰ درصدی قیمت موتور برق‌ها در پی افزایش شدید تقاضا خبر می‌دهد.

روشنایی‌ با هزینه گزاف

افزایش ۱۰۰ درصدی فروش و رشد چشمگیر واردات ژنراتورهای خانگی و صنعتی، گواه روشنی از تبدیل این دستگاه‌ها به کالایی ضروری برای بسیاری از مردم است. با این حال، این راه‌حل اضطراری، هزینه‌های گزافی به همراه دارد: «از جهش قیمت‌ها و چالش‌های فنی مانند ناسازگاری گاز شهری، تا تهدید جدی محصولات بی‌کیفیت و تقلبی که از کانال‌های مشکوک وارد می‌شوند. بدین ترتیب تا زمانی که مشکل پایه‌ای تأمین پایدار برق مرتفع نشود، بازار داغ ژنراتورها و چالش‌های پیرامون آن، همچنان بخشی از واقعیت زندگی روزمره در ایران خواهد بود. نظارت دقیق بر کیفیت واردات و حمایت از تولید داخلی باکیفیت، می‌تواند بخشی از بار این بحران را کاهش دهد.»

به گزارش اقتصادران، روزنامه فرهیختگان نوشت: بررسی  مشخصات ژنراتورهای تولید برق مورد استفاده در واحدهای صنفی نشان می‌دهد بسیاری از این واحدها از ژنراتورهای بنزینی تک یا چندموتوره برای تأمین برق خود استفاده می‌کنند.

این ژنراتورها معمولاً توان تولیدی بین ۱ تا ۴ کیلووات دارند، بر همین اساس قیمت ژنراتورهای مخصوص در یک راسته تجاری معمولاً بین ۱۰ تا حدود ۱۰۰ میلیون تومان متغیر است. در این واحدها معمولاً یک یا دو یخچال ایستاده به همراه ۲ تا ۳ لامپ با توان ۹ تا ۱۵ وات از برق اضطراری استفاده می‌کنند.

البته این قیمت‌ها بستگی به نوع واحد صنفی دارد، زیرا تا اینجا به واحدهای خرد اشاره شده و برای واحدهای فروشگاهی این میزان به‌هیچ‌وجه پاسخ‌گو نیست. میزان قیمت‌گذاری برای فروشگاه‌ها که تعداد لامپ‌های روشنایی زیاد و همچنین یک تا ۲ یخچال با ظرفیت‌های ۱۸۰ تا ۲۰۰ وات است، مسلماً متفاوت خواهد بود.

از سوی دیگر، وضعیت واحدهای صنعتی به‌مراتب متفاوت‌تر است. قطعی‌های مکرر برق باعث افزایش چشمگیر تقاضا برای استفاده از دیزل‌ژنراتور در واحدهای صنعتی شده است. دیزل‌ژنراتورهای مورد استفاده در واحدهای صنعتی یعنی کارگاه‌های واقع در شهرک‌های صنعتی با توان‌های ۲۰ تا ۱۰۰۰ کیلووات یا بیشتر برای کارخانه‌ها، کارگاه‌ها و مراکز تجاری بزرگ طراحی شده‌اند و اغلب با قیمت‌های نجومی مواجهند. بر اساس بررسی‌ها، هزینه استفاده از این ژنراتورها در واحدهای صنعتی از ۲۰۰ میلیون تومان شروع شده و تا حدود ۸ میلیارد تومان متغیر است، که این مبلغ بسته به توان ژنراتور متفاوت خواهد بود.

ژنراتورهایی که روزانه ۴۰ لیتر بنزین مصرف می‌کنند! 

به گفته یکی از تولیدکنندگان در شهرک صنعتی شمس‌آباد تهران، قیمت ژنراتورها معمولاً از ۶۰، ۷۰ میلیون تومان به بالا شروع می‌شود و تا بیش از ۸ میلیارد تومان نیز می‌رسد. اما موضوع فقط قیمت نیست، این تولیدکننده می‌گوید یکی از چالش‌های مهم، هزینه بالای سوخت ژنراتورهاست. همچنین مصرف سوخت یک ژنراتور ۱۱ آمپری بنزینی که فقط برای روشنایی در یک واحد صنفی استفاده می‌شود روزانه ۳۰ تا ۴۰ لیتر بنزین نیاز دارد. این تولیدکننده همچنین اشاره کرد نوسانات برق باعث آسیب دیدن تجهیزات حساس نیز شده است که منجر به افزایش هزینه‌های تعمیراتی فعالان صنفی نیز می‌شود.

 

به گزارش اقتصادران، مسعود مجاوری نوشت:

گزارش اتاق بازرگانی  ایران برای حداکثر میزان ناترازی برق درسال جاری خبر از ۱۷ هزار مگاوات کمبود برق می دهد در حالیکه مدیر عامل توانیر گزارش کمبود ۲۴ هزار مگاواتی تولید برق برای سال آینده را  به رسانه ها داده است که خبر خوبی نیست اما واقعیتی را پیش روی ما می گذارد که قابل بررسی است.

تا اینجای کار نظام حکمرانی برآن بوده است تا گلوگاه های فشار بر شبکه را کاهش دهد  مثلا وفق ماده ۴ قانون مانع زدایی ازصنعت برق،صنایع انرژی بر، مانند کارخانه های چوب و کاغذ،سیمان،ذوب فلز و امثال آن،مجاز به ایجاد تا ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت تولید برق  برای سالهای پیش رو خواهند بود که دقیقا معلوم نیست چه عددی از این مجوز اعطایی محقق شده است.

از سوی دیگر تجربه دیوانسالاری دولتی،به ما این هشدار را می دهد که زمینه تحقق وعده های قانون مانع زدایی از صنعت برق فراهم نیست بعنوان مثال معلوم نیست که چه میزان از ظرفیت بند “ق ” تبصره ۲ بودجه سال۹۳ در خصوص تعدیل مصرف انرژی و ظرفیت زایی در حوزه انرژی تجدید پذیر،محقق شده  و برای کاهش دلایل عدم تحقق این ظرفیت قانونی،در قوانین مشابه چه راهکاری اندیشیده شده است.

ناگفته نماند که برای جبران کسری ۲۴ هزارمگاواتی تولید” برق  نیروگاهی” نیاز به حدود ۲۰ میلیارد دلار سرمایه ارزی است و اگر این جبران مافات توسط مولدهای مقیاس کوچک وارداتی با ضریب تبدیل بالا صورت گیردبه ازای هر مگاوات ۵۰۰ هزار یورو- حدود  ۱۲ میلیارد یورو -سرمایه گذاری لازم است.

کاری ندارم که کشور در شرایط تحریمی است و تامین این حجم از ارز در شرایط فعلی به مطایبه بیشتر می ماند اما اگر حتی اراده تمام ارکان حاکمیت  بر حل مساله برق متمرکز  شود دستکم دو تا سه سال وقت لازم است که این ظرفیت انرژی در کشور ایجاد شود. با این پیش فرض که طی سال آینده رشد مصرف برق درکشور فقط ۵ درصد باشد کسری ۲۴ هزار مگاواتی تولید برق در کنار نیاز حدودا ۷۰ هزار مگاواتی کشور برای سال پیش رو، یعنی یک سوم نیاز مصرفی کشور با کمبود مواجه خواهد بود.

بماند اینکه این ظرفیت نیروگاهی،نیازمند مصرف سوخت قابل توجهی است که رسیدن میزان تولید و مصرف سوختهای فسیلی کشور به نقطه سربه سری و ناترازیهای جدید این حوزه،خود حکایتی دیگر است که مجالی دیگر تر را برای  بررسیدن، می طلبد.

با این اوصاف وضع کسب و کارهای مردم چه خواهد شد؟

فرض کنید شما یک مغازه خواروبار فروشی دارید و کمبود یک سوم تراز  تولید برق کشور یعنی روزی ۸ ساعت قطعی برق ممتد یا متناوب دراین کسب و کار..با این حساب ،مغازه دار محترم مجبور خواهد بود یا حجم یخچال های داخل مغازه اش را کم کند پس ارائه کالا کاهش یافته و درآمد دکان دار  کم می شود چون قطعی برق بر کیفیت محصولات یخچالی و فریزری تاثیر گذاشته و باعث ضرر کاسب می شود و یا برای تامین برق مورد نیازش آستین بالا بزند و موتور برق بخرد که در اینصورت،بخشی از نقدینگی دردستش را جای هزینه در کسب و کار ،صرف ناترازی تولید شده بخاطر ناترازیهای مدیریتی حوزه انرژی کند.

کاری ندارم که این کاسب ارجمند آیا می تواند از پس نقدینگی مورد نیازبرای تهیه موتور برق برآید یا نه؟زیرا نیاز بالای بازار در سال آینده قطعا  باعث گرانی این کالا خواهد شد.

سئوالم این است که با توجه به وضعیت بنزین برای سال بعد و سناریوهایی که مطرح می شود،کاسب خرده پا، بنزین مورد نیاز برای سوخت موتور برق را از کجا و به چه قیمتی تهیه خواهد کرد؟اگر خوراک موتور برق گازوئیل و یا گاز کپسولی باشد بازهم صورت مساله تغییری نخواهد کرد.

موتور برق خریده شده آیا می تواند برق وسائل سرمایشی مغازه را تامین کند؟که اگر بتواند قطعا گرانتر خواهد بود و هزینه این گرانی را کاسب از جیب مشتری خواهد ستاند ضمن اینکه هزینه بالای سوخت مصرفی را هم مردم باید پرداخت کنند وهمه اینها به معنای”تورم مضاعف ” و نابودی بیشتر اقتصاد پیله وری خواهد بود و خدا می داند چه برنامه ای برای نارضایتی ناشی از این وضع پیش بینی شده است.

سایر فعالان بازار هم ازاین قاعده مستثنی نیستند زیرا خنکای باد کولر، زمان توقف مشتری را در مغازه بالا می برد و احتمال فروش کالا به خریدار را زیاد خواهد کرد وکاهش توقف مشتری در مغازه،به معنای کاهش و توقف فروش وناترازی در کسب و کار مردم خواهد بود.ناترازی در کسب و کار هم به معنی بالارفتن توامان آسیبهای اجتماعی و پرونده های قضایی است.با این وضع،گذر ازاین زمستان سخت،ما را وارد سالی سخت تر  می کند..