برچسب: مصرف انرژی

به گزارش اقتصادران، با توجه به افزایش سرمای هوا و تشدید استفاده از سوخت و انرژی، در راستای اجرای برنامه های مدیریت مصرف سوخت و انرژی شهر تهران و رعایت دستورالعمل های اجرایی مصرف بهینه و صرفه جویی در مصرف انرژی، پس از اعلام ساعت کار جدید و لزوم همکاری تمامی مشترکان به ‌ویژه دستگاه ‌های اجرایی و ادارات، شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ اقدامات نظارتی خود را در حوزه کنترل مصرف انرژی مشترکان اداری تشدید کرد.

در همین راستا روز شنبه؛ ۶ دی ماه ۱۴۰۴ برق ۱۰ سازمان ملی و استانی شهر تهران به دلیل بی توجهی به دستورالعمل های مدیریت مصرف و کاهش نیافتن مصرف انرژی بعد از ساعت اداری، قطع شد.

این شرکت ضمن قدردانی از بخش قابل توجهی از ادارات و سازمان‌هایی که در این مدت با رعایت دستورالعمل‌های مدیریت مصرف همراهی لازم را در مدیریت توزیع انرژی داشته‌اند با توجه به تداوم استقرار هوای سرد در کشور تاکید می نماید با اجرای طرح های نظارتی مستمر به صورت میدانی از طریق بازرسین برق و ظرفیت های کنتور های هوشمند تا پایان سال، تمامی ادارات و سازمان هایی که مطابق مصوبه ابلاغی هیات دولت اقدام به کاهش مصرف برق نکنند مشمول قطع برق خواهند شد.

به گزارش اقتصادران، در پاییز و زمستان دمای هوا در برخی کشور‌ها از قبیل ژاپن، روسیه، شمال چین، کشور‌های قفقاز، شمال اروپا، کانادا و چند کشور دیگر در اغلب اوقات شبانه‌روز نزدیک به صفر درجه بوده و متوسط سرمای هوا در این کشور‌ها بسیار سرد‌تر از متوسط دمای ایران است؛ بنابراین ایران از نظر سرمای هوا، جزء کشور‌های سردسیر جهان محسوب نمی‌شود.

به‌جز روسیه و بخشی از کانادا، اکثر کشور‌های واقع در مناطق سردسیر جهان، یا خطوط لوله گاز خانگی ندارند یا درصد کمی از خانه‌های این کشور‌ها به خطوط لوله گاز متصل هستند. حدود ۹۰ درصد جمعیت کره زمین گرمای خانه و لوازم گرمایشی را از طریق برق یا سایر روش‌ها به‌جز گاز طبیعی تأمین می‌کنند. حال پرسش این است که با توجه به قیمت بالای برق، چگونه حدود ۹۰ درصد ساکنان کره زمین گرمای مورد نیاز لوازم گرمایشی را از برق و سایر شیوه‌ها و بدون استفاده از گاز طبیعی تأمین می‌کنند؟

با فرض اینکه خانه‌ای صد‌متری وجود داشته باشد که هیچ‌گونه هدر‌رفت انرژی از در و دیوار و پنجره نداشته باشد، در آن صورت با حرارت یک متر‌مکعب گاز یا با روشن‌کردن هیتر دو کیلوواتی به مدت پنج ساعت می‌توان دمای این خانه را از پنج درجه به ۲۵ درجه رساند و این دما را برای همیشه حفظ کرد.

چنانچه هدر‌رفت انرژی صد‌درصدی باشد، در آن صورت، یک هیتر ۲۰ کیلوواتی باید ۱۰ ساعت روشن باشد تا دمای خانه صد‌متری از پنج درجه به ۲۵ درجه برسد. به این ترتیب، کاملا روشن است مشکل مصرف بی‌رویه انرژی در بخش خانگی، به دلیل میزان بسیار شدید هدر‌رفت انرژی از در و پنجره‌ها و دیوارهاست. با روش‌های مختلف می‌توان جلو هدر‌رفت گرما از در و پنجره‌ها و دیوار‌ها را گرفت؛ منتها به خاطر قیمت بسیار ارزان گاز در ایران، هیچ انگیزه و تمایلی برای جلوگیری از هدر‌رفت گرما وجود ندارد.

عوامل تولید سرما در خانه به‌جز کولر وجود ندارد، اما در طول شبانه‌روز عوامل زیادی منجر به تولید گرما در خانه‌ها می‌شوند که عبارت‌اند از: – اجاق‌گاز برای پخت غذا، موتور یخچال، لامپ‌ها، تلویزیون، اتو، سشوار، ماشین ظرفشویی، ماشین لباسشویی، دمای بدن ساکنان خانه و‌…. با توجه به توضیحات بیان‌شده، کاملا روشن است که در صورت کاهش هدر‌رفتن گرما در خانه‌ها، در سرد‌ترین ایام سال با یک هیتر دو کیلو‌واتی می‌توان دمای خانه را بالای ۲۵ درجه حفظ کرد. استفاده از انواع هیتر‌ها و بخاری‌های برقی به‌جای بخاری گازی، منجر به عدم انتشار دود در محیط زندگی و شهر‌ها و روستا‌ها می‌شود.

در ایام سرد زمستان، روزانه ۱۲۰ میلیون متر‌مکعب یعنی بیش از صد هزار تن گاز در تهران مصرف می‌شود. مصرف این میزان گاز منجر به انتشار ۲۷۰ هزار تن دود در محیط شهر می‌شود و ۴۰۰ هزار تن از اکسیژن موجود در هوا را نابود می‌کند. در‌حالی‌که فقط ۲۱ درصد از هوا را اکسیژن تشکیل می‌دهد و نابودی این میزان اکسیژن هوا در شهر تهران در شرایط سرمای شدید و هوای ابری می‌تواند منجر به کاهش اکسیژن موجود در هوا در حد خطرناکی برای ساکنان شهر شود. در صورت جلوگیری از هدر‌رفت گرمای خانه، با یک بخاری برقی می‌توان خانه‌ها را گرم کرد.

استفاده از بخاری گازی منجر به نابودی اکسیژن موجود در خانه‌ها می‌شود. در‌حالی‌که بخاری برقی کوچک‌ترین مصرف اکسیژنی ندارد و حتی اگر چند روز در و پنجره‌های خانه صد‌متری کاملا بسته باشند، مشکلی برای تأمین اکسیژن ساکنان ایجاد نمی‌شود؛ اما اگر هیچ تردد هوایی در خانه انجام نشود و بخاری گازی روشن باشد، می‌تواند منجر به کمبود اکسیژن و مرگ‌های خاموش شود.

مردم ژاپن و سایر کشور‌های سردسیر جهان با پوشیدن لباس‌های گرم و جلوگیری از هدر‌رفتن گرما، با مصرف انرژی کم، خانه‌های خود را گرم نگه می‌دارند. قیمت انرژی در آن کشور‌ها بالاست و این قیمت بالا منجر به انجام همه اقدامات لازم جهت جلوگیری از هدر‌رفت انرژی می‌شود و در نتیجه هوای آن شهر‌ها نیز پاکیزه‌تر می‌شود. نظر به توضیحات فوق، پیشنهاد می‌شود به‌جای قبض برق و گاز، قبض انرژی صادر شود و برای ساکنان اقلیم‌های مختلف در پاییز و زمستان معیار مصرف بهینه تعیین و ابلاغ شود.

مثلا برای تهران در زمستان صد هزار کیلو کالری برای هر خانه و خانه‌هایی که کمتر از این میزان برق و گاز مصرف کنند، به میزان کاهش مصرف و بر پایه قیمت‌های جهانی اعتبار به حساب آنها اعمال شود که هر سه ماه بتوانند از آن اعتبار برداشت و استفاده کنند و خانه‌هایی که بیش از معیار انرژی مصرف کنند، بر‌اساس قیمت‌های جهانی انرژی، برای آنها لحاظ شود. دولت باید جرئت و توان تصمیم‌گیری صحیح و اعمال تصمیمات خود به منطقی‌ترین شکل ممکن را داشته باشد. نظاره‌گر‌بودن و سخنرانی و نصیحت مشکلات را حل نخواهد کرد؛ مشکلات روی هم انباشته خواهند شد، به‌گونه‌ای که حل آنها بسیار سخت یا غیر‌ممکن می‌شود.

به گزارش اقتصادران، ناترازی انرژی در ایران سبب شده تا قطعی‌های پی در پی برق به یک واقعیت روزمره در کشور تبدیل شود. کار به جایی رسیده که وزیر نیرو از ۱۳ برابر شدن توان نیروگاهی کشور صحبت می‌کند و به این ترتیب می‌خواهد القا کند که اگر بی برقی وجود دارد، به کم کاری دولت یا مسئولان ارتباطی ندارد. حال آنکه تامین نیازهای اولیه و زیرساخت مورد نیاز جامعه بر اساس قانون اساسی جزو وظایف دولت است. در عین حال برخی از دولتمردان و حتی اقتصاددانان به اسراف مردم و مصرف بالای انرژی اشاره می‌کنند اما منتقدان این اظهارات را رد می‌کنند.

به طور کلی این تصور که در ایران با نرخ فقر بیش از ۳۰ درصدی مردم از امارات، قطر یا ترکیه مصرف‌گراتر باشند، تردیدهای زیادی را بر می‌انگیزد. اگر فقر را دشواری در تامین نیازهای اولیه بدانیم، جامعه‌ای که از هر سه نفر آن یک نفر زیر خط فقر قرار دارد، دچار بحران مصرف زدگی نخواهد شد. امروزه در مورد برخی از کشورهای غربی از واژه مصرف‌گرایی استفاده نمی‌شود نه جوامعی چون ایران که دائم با کاهش مصرف حتی در میان خوراکی‌ها دست و پنجه نرم می‌کند. ضمن اینکه ایران با ضریب جینی ۰.۴ یکی از کشورهای نابرابر به حساب می‌آید و در این بستر اگر مصرف گرایی هم وجود داشته باشد، نه در میان عموم مردم که در میان صاحبان ثروتهای افسانه‌ای وجود دارد.

در این رابطه مجید رضا حریری، رییس اتاق بازرگانی ایران و چین، با رد این گفته که مردم ایران در قیاس با دیگر کشورها در زمینه انرژی، پرمصرف هستند به خبرآنلاین گفت: «انواع آمار و ارقام در این مورد وجود دارد که همگی نشان می‌دهند مردم ایران، مردم پر مصرفی نیستند. با این همه من فکر می‌کنم اصل موضوع این نیست که ایرانیان پر مصرف هستند یا کم مصرف، مساله این است که وقتی ناترازی وجود دارد تنها با تاکید بر مصرف نمی‌شود آن را کنترل کرد.»

وی افزود: «زمانی که تولید کفاف مصرف را نمی‌دهد، باید همزمان با مقداری صرفه جویی، تولید را هم بالا برد. ضمن اینکه راندمان نیروگاهها ما نیز بسیار پایین است، خطوط توزیع و انتقال به شدت مشکل دارند و در نهایت انرژی زیادی در همین مراحل، پیش از اینکه به دست مصرف کنندگان برسد، هدر رفته است. این در حالی است که مصرف کننده نهایی هم به دلیل فقر عمومی حاکم بر کشور ناچار به استفاده از وسایلی هستند که هم پرمصرف‌ هستند و همین نیز به افزایش مصرف دامن می‌زند.»

این فعال بخش خصوصی با رد اینکه مصرف خانگی بالا است، توضیح داد: «دولت ترجیح می‌دهد فشار را بر مصرف کننده خانگی بیاورد حال آنکه اگر دست بالا هم حساب کنیم حداکثر ۳۰ درصد مصرف برق در سطح خانگی است. اگر این فشارها نتیجه دهد و یک سوم مصرف این بخش صرفه جویی شود هم نهایتا ۱۰ درصد از مصرف برق کاسته می شود. در مقابل اگر دولت سراغ افزایش بهره‌وری و ارتقای صنعت نیروگاهی و خطوط انتقال برود، به مراتب نرخ صرفه‌جویی بیشتر خواهد بود.»

حریری مصارف بالای برق در صنعت را به بازدهی پایین انرژی در این بخش مرتبط می‌داند و باور دارد با ارتقای تکنولوژی تولید صنعتی و افزایش بهره‌وری می‌توان به طور چشمگیری مصرف برق را کاهش داد.

مردم به دولت سوبسید می‌دهند، نه برعکس

رییس اتاق بازرگانی ایران و چین با رد مفهوم «یارانه پنهان» گفت: «اگر کسی در این مملکت یارانه می‌دهد، دولت نیست بلکه مردم هستند که به مسئولان ناکارآمد کشور و دستگاههای اجرایی یارانه می‌دهند. مردمی که با دستمزد کمتر از ۱۵۰ دلار در ماه کار می‌کنند (پایین‌ترین نرخ دستمزد در مقایسه با ۹۰ درصد کشورهای جهان) را نباید با قیمتهای جهانی مرعوب کرد. سیاستگذار کشور ما به درجه‌ای از سفسطه رسیده که از یک سو خودش اقدام به تضعیف ارزش ریال می‌کند و از سوی دیگر منت فاصله میان قیمتهای جهانی و داخلی را بر گردن ۸۰ میلیون ایرانی می‌گذارد.»

حریری با یاد آوری اینکه یک دهه پیش هر دلار ۳۲۰۰ تومان بود و در ماه گذشته قیمت آن به بیش از ۱۰۵ هزار تومان هم رسید، دستگاه حکمرانی را مسبب وضعیت فعلی دانستد.

او ادامه داد: «متاسفانه برخی دوستان و کارشناسان هم دائم بر افزایش قیمتها تاکید دارند. بیایید تصور کنیم دولت در یک اقدام ناگهانی نرخ برق و بنزین را ۵ برابر کند، آیا تضمین می‌دهند دیگر نرخ ریال را تضعیف نکنند و هر جا دچار کسری بودجه اقدامات تورم‌زا را انجام ندهند؟ چنین تعهدی نخواهند داد و در عمل با ادامه وضع فعلی یکی دو سال دیگر دلار ممکن است به ۲۰۰ هزار تومان برسد و دوباره دولتمردان می‌توانند منت «یارانه پنهان» را گردن بگذارند.»

وی با تاکید دوباره بر اینکه مردم به مسئولان یارانه و سوبسید می‌دهند افزود: «کشش قیمتی یک اصل مهم در بازار است و نباید به نحوی قیمت‌گذاری کنند که مردم در تامین نیازهای اولیه چون مسکن، خوراک، پوشاک، آموزش و بهداشت ناتوان باشند.  ما باید یکبار به شکل ریشه‌ای این مساله را حل کنیم و دست از سر افزایش دستوری قیمتها و یورش به سفره و معیشت مردم برداشت.»

این فاصله طبقاتی محصول سیاستهای تصمیم‌گیران است

حریری با اشاره به اینکه نفت در ایران ملی است و به مردم تعلق دارد، نه به دولت، توضیح داد:‌ «مشکل اصلی ما توزیع ناعادلانه ثروت است که در شاخص ضریب جینی حدود ۰.۴ کشور ما خود را نشان می‌دهد. این فاصله طبقاتی که امروز مشاهده می‌کنیم محصول عملکرد مسئولان کشور است، نه زیاده خواهی و اسراف کاری مردم. من نگرانم که آقای پزشکیان و دولت ایشان در نهایت آن‌طور که این طرف و آن طرف گفته می‌شود نرخ بنزین و دیگر حامل‌های انرژی را افزایش دهند زیرا تمام مطالعات نشان می‌دهند که متضرر اصلی این دستکاری‌ها طبقه متوسط است نه صاحبان سرمایه‌های بزرگ و اقشار مرفه.»

حریری درباره اینکه این مواضع او با اتاق بازرگانی که عضو آن است، تقاوت دارد، تاکید کرد: «نباید فقط به منافع شخصی خود اهمیت دهیم و باید منافع مردم و کشور را هم در نظر بگیریم. تبعیض و بی عدالتی موجب بی‌ثباتی خواهد شد که به زیان همه تمام می‌شود. اینکه برخی تحت نام اتاق بازرگانی و بخش خصوصی به مدافع اصلی گران‌سازی‌ها تبدیل شدند، نشان از آن دارد که مشکلات کشور چند لایه و چند بعدی شده‌اند.»

وی ادامه داد:‌ «در کشور ما به هر بهانه‌ای قیمت را تغییر می‌دهند در حالی که در جهان چنین نیست و قیمت تنها یک عامل از ده‌ها عاملی است که بر اقتصاد اثر دارد. اینکه در کشور ما همواره افزایش قیمت را در دستور می‌گذارند بیانگر مشکلی بزرگ است. اینکه در کشور ما عده‌ای با اعتماد به‌نفس مدعی کارآمدی مطلق بازار هستند، ایراد دارد. بازار نهادی مقدس نیست که معیشت مردم فدای بهره‌وری آن شود بلکه بازار ابزاری است که باید بهروزی را ممکن کند. بازار ایران، لااقل آن بازاری نیست که بتوانیم به آن اعتماد کنیم. در غرب هم امروز نمی‌گویند بازار به تنهایی عامل پیشرفت می‌شود بلکه از یک بازار کارآمد صحبت می‌شود که سیاستگذار باید آن را هدایت کند ولی در ایران یک تصور متعصبانه به بازار در میان برخی اقتصاددانان دست راستی شکل گرفته که جز زیان به کشور، نتیجه‌ای به همراه نداشته است.»

به گزارش اقتصادران، موضوع کمبود برق، به یک بحران اقتصادی بدل شده است. تاکنون در رابطه با علل این بحران صحبت‌های متعددی مطرح شده، اما نکته مورد توجه، اصرار مسئولان بر پرمصرف شناختن مردم است. اتلاف انرژی در شبکه تولید، توزیع و مصرف، آماری تکان‌دهنده دارد که خود می‌تواند اتهام را از مردم بردارد.

عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو دولت چهاردهم، در آیین آغاز معاملات گواهی صرفه‌جویی برق عنوان کرد: راندمان متوسط در شبکه برق حدود 40 درصد است. یعنی 60 درصد انرژی تلف می‌شود و تنها 40 درصد آن تبدیل به برق می‌شود. اتلاف به نیروگاه‌ها محدود نمی‌شود، بلکه همین 40 درصد در شبکه انتقال و توزیع مدام کمتر می‌شود. در نهایت لوازم مصرفی در منازل، بخشی از برق را تلف می‌کنند و تقریبا هیچی باقی نمی‌ماند.

لازم به ذکر است که وزیر نیرو در این مراسم عنوان کرده است ایران در شدت مصرف انرژی مقام نخست جهان را دارد.

شاید ابتدا لازم باشد که به تازه‌ترین آمار شدت مصرف انرژی در ایران پرداخته شود.

جایگاه نهم ایران در شاخص شدت مصرف انرژی

با توجه به این جدول، ایران در این شاخص جایگاه نهم را دارد. این جایگاه نشان از آن دارد که ایران برای افزایش هر واحد تولید ناخالص داخلی، به 2.21 کیلووات ساعت انرژی نیاز دارد. شدت مصرف انرژی، معیاری است که برای اندازه‌گیری مقدار انرژی مصرفی در تولید هر واحد کالا یا خدمات استفاده می‌شود.

این شاخص نشان می‌دهد برای تولید هر واحد تولید ناخالص داخلی، چه میزان انرژی مصرف می‌شود. این شاخص به طور کلی میزان مصرف کل انرژی شامل نفت، گاز، زغال‌سنگ، برق و… را نسبت به تولید ناخالص داخلی نشان می‌دهد.

حال مشخص نیست که منظور وزیر نیرو از شدت انرژی چیست. لازم به ذکر است که با توجه به پایین بودن تولید ناخالص داخلی ایران نسبت به بسیاری از کشورها، کسب جایگاه نهم نیز نشان از بحران انرژی در کشور دارد. اما برای حل مشکلات، باید به آمار دقیق اشاره شود چرا که به هر صورت، ایران جایگاه اول در شدت مصرف انرژی را ندارد.

اتلاف انرژی به دلیل ضعف زیرساخت‌ها

نکته دوم که در صحبت‌های وزیر نیرو اهمیت دارد، موضوع اتلاف انرژی است. مسئولان متعدد، مردم را پرمصرف می‌دانند و دائما تشویق به صرفه‌جویی می‌کنند. اما نکته مورد توجه آن است که عمدتا کل انرژی ورودی به نیروگاه‌ها، مبنای تحلیل پرمصرف بودن مردم قرار می‌گیرد. این در حالی است که 60 درصد انرژی ورودی به نیروگاه که عمدتا گاز، گازوئیل و مازوت است، تلف می‌شود.

به بیان دیگر، مسئولان می‌گویند که گاز بسیار زیادی به نیروگاه‌ها تخصیص داده شده است. از این رو، وقتی مشکل ناترازی برق وجود دارد، مشکل از پرمصرف بودن مردم است که این حجم از انرژی که تبدیل به برق شده است را درجا مصرف می‌کنند. در مواجهه با این مغالطه باید گفت که کل انرژی تخصیص داده شده، به برق تبدیل نشده و تنها 40 درصد آن تبدیل به برق شده است.

اتلاف برق تنها محدود به نیروگاه‌ها و راندمان پایین آن‌ها نیست. علاوه بر پایین بودن راندمان نیروگاه‌ها و ضعف تکنولوژی، باید به اتلاف برق در شبکه توزیع هم اشاره کرد.

11 درصد اتلاف برق در شبکه توزیع

مهدی مسائلی، دبیر سندیکا صنعت برق ایران، در آبان ماه سال جاری عنوان کرد: میانگین میزان تلفات برق ایران 11.1 درصد است. یعنی می‌توان گفت در بخش توزیع، حدود ۱۰ درصد تلفات وجود دارد. برای کم کردن این تلفات هزینه زیادی نیاز است.

او درباره اقدامات مورد نیاز برای کاهش تلفات گفت: یکی از اقداماتی که باید انجام شود بازمهندسی شبکه و دیگری استفاده از تجهیزات متفاوت در شبکه است. این موارد هزینه‌های چشمگیری دربر دارد. در بحث انتقال برق هم می‌توان هادی‌های پرظرفیت را جایگزین کرد. این هادی‌ها می‌توانند بر کاهش تلفات انتقال برق تاثیر بگذارند.

او خاطرنشان کرد: بهینه‌سازی مصرف و کاهش تلفات بدون هزینه نیست. شاید هزینه آنها نسبت به احداث نیروگاه‌های جدید کمتر باشد اما به هر حال هزینه‌های کاهش تلفات هم قابل توجه بوده و نیازمند تجهیزات و تکنولوژی روز دنیاست که هم‌اکنون در ایران موجود نیست.

مشکل تولید برق صرفا نبود سوخت کافی نیست

با توجه به آمار اتلاف انرژی در شبکه تولید و توزیع، باید گفت که نمی‌توان کل انرژی تخصیص داده شده را به پای تولید برق نوشت. به همین دلیل باید گفت که گرچه نبود سوخت کافی نیروگاهی امری مهم و صحیح است، اما همان سوخت تخصیص داده شده هم در شبکه تولید و توزیع هدر می‌رود و مشکل تولید برق، صرفا نبود سوخت کافی نیست.

با ورود تکنولوژی و بالا رفتن راندمان نیروگاه‌ها، قطعا نیروگاه‌ها می‌توانستند با همان سوخت تخصیص یافته، مقدار برق بیشتری تولید کنند. این موضوع نشان دهنده نقش پایین بودن تکنولوژی، راندمان و ضعف زیرساخت‌ها در کمبود برق است.

پیش‌تر آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران در گفت‌وگو با تجارت‌نیوز عنوان کرد: مشکل اصلی این است که دولت نمی‌داند اتلاف انرژی عامل اصلی مشکلات است. موضوعی که دنیا بیش از 50 سال است روی آن تمرکز کرده و به نتایجی رسیده است. از دهه ۷۰ میلادی تا امروز، دولت‌ها به کاهش مصرف انرژی، اصلاح ساختارها و اصلاح تکنولوژی‌ها پرداخته‌اند. اما برای مثال، ایران همچنان اصرار دارد که لوازم خانگی پرمصرف ایرانی را تولید و توزیع کند، بدون اینکه تکنولوژی‌های جدید منتقل شود.

باید گفت که اتلاف انرژی در حوزه مصرف نیز تنها محدود به مردم نیست. بسیاری از لوازم خانگی کم‌مصرف، یا به دلیل ممنوعیت واردات در بازار وجود ندارند و یا به دلیل افزایش تورم، بسیاری از دهک‌های درآمدی، قدرت خرید لوازم گران کم‌مصرف را ندارند.

طرح‌های بهینه‌سازی مصرف به کجا رسید؟

در رابطه با بهینه‌سازی مصرف خانگی طرح‌های زیادی وجود داشت. از جمله طرح تعویض بخاری‌های گازی که می‌توانست به جبران ناترازی گاز کمک کند و شاید با جبران ناترازی، سوخت نیروگاهی هم افزایش می‌یافت. اما بسیاری از مسئولان مانع این طرح شدند و اکنون از صرفه‌جویی و پرمصرفی مردم صحبت می‌کنند.

در آخر باید به این موضوع اشاره کرد که جبران اتلاف انرژی در شبکه تولید، توزیع و مصرف، نیازمند ورود تکنولوژی و افزایش بازدهی در کنار توجه به متغیرهای کلان است. تمامی این مشکلات را نمی‌توان با برون‌سپاری به مردم حل کرد و به علت ماهیت ساختاری آن، به عزم جدی برای حل مشکلات نیاز است.

به گزارش اقتصادران، در این مراسم عباس علی‌آبادی وزیر نیرو اظهار داشت: راندمان متوسط شبکه برق در کشورمان حدود ۴۰ درصد است، یعنی ۶۰ درصد انرژی را تلف می‌کنیم. این در حالی است که از آن ۴۰ درصد، درصد قابل توجهی هم در خطوط انتقال، توزیع و در منزل تلف می‌شود و در نهایت مقدار ناچیزی می‌ماند؛ بنابراین چگونه در این مسیر، باید روغن ریخته شده را جمع کنیم؟ یک راه این است که در انتهای زنجیره مصرف، با افزایش قیمت‌ها در قبوض برق، کاری کنیم تا همه بترسند از اینکه بخواهند برق را مصرف کنند.

منعفت مردم از صرفه جویی در مصرف برق

وزیر نیرو در ادامه گفت: راه حل بعدی این است که وسایلی نظیر کولر با راندمان بسیار بالاتر بسازیم، اما در ایران وقتی قیمت برق در این حد باشد، چه کسی برای این کولر هزینه می‌کند؟

علی آبادی افزود: راه دیگر این است که کاری کنیم تا اشخاصی که صرفه جویی می‌کنند، گواهی صرفه جویی برق دریافت کنند؛ بنابراین باید کاری کنیم تا مردم هم از صرفه جویی برق، منفعت ببرند. این هدف مهمی است که در شرایط بسیار بد ناترازی انرژی باید اولویت باشد.

علی آبادی در پایان گفت: از مردم درخواست می‌کنم با مدیریت مصرف برق و گاز، کمک کنند تا بتوانیم از زمستان سخت به‌خوبی گذر کنیم. وی تاکید کرد: اسراف نکنید؛ چراکه خداوند اسراف‌کنندگان را دوست ندارد. 

رئیس سازمان بورس: برای رفع ناترازی، برق باید کالای اقتصادی شود

حجت‌الله صیدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار ایران نیز در این مراسم با اشاره به چالش ناترازی در بخش‌های مختلف اقتصاد اظهار داشت: معمولاً با ۲ عامل در خصوص ناترازی مواجه هستیم؛ تحریم و مدیریت. اما بنده عامل سومی هم مطرح می‌کنم به نام احترام نگذاشتن به طبیعت و محیط زیست که از دو عامل دیگر مهم‌تر است.

این مقام مسئول در بازار سهام تأکید کرد: بازار، یکی از پدیده‌های طبیعت است که با دستکاری در این بازار، ناترازی‌ها رقم می‌خورد؛ بنابراین با مداخلات در بازار صنعت برق، به ناترازی برق رسیده‌ایم. مداوم گفته شد که به داد نیروگاه‌ها و بازار انرژی برسید، اما دستگاه‌های قدرتمند، اجازه ندادند تا سازوکار بازار، کار خودش را انجام دهد.

وی افزود: برق، ویژگی یک کالای اقتصادی را پیدا نکرده و این مشکل اساسی است. یعنی اولین کاری که وزارت نیرو و اقتصاد و سازمان بورس و سایر دستگاه‌های مرتبط باید انجام دهند این است که برق را به یک کالای اقتصادی تبدیل کنند. اگر برق، کالای اقتصادی شود، آن زمان از ناترازی خارج می‌شود. 

صیدی با اشاره به مشکلات تولید اظهار داشت: در شش‌ماهه نخست سال، بسیاری کارخانه‌ها در حوزه معدنی و خودرو، چهار یا پنج ماه، کار کردند. زیرا با قطعی برق مواجه بودند. تولید در این مدت در مقایسه با نیمه نخست سال قبل و حتی نیمه دوم سال گذشته، کمتر بوده که عمدتاً به دلیل قطعی برق و گاز است؛ بنابراین کارخانه‌ها با هزینه‌های سربار روبرو هستند و ظلم از این بزرگ‌تر به تولید وجود ندارد.

رئیس سازمان بورس معتقد است: در این شرایط، برق باید به کالای اقتصادی تبدیل شود. اگر بازار واقعی برق درست شود، در نتیجه بازار اوراق بهادار برق که یکی از آنها گواهی صرفه‌جویی انرژی است، به کمک بازار برق خواهد شتافت؛ بنابراین اگر معاملات بازار برق در کشورمان جذاب شود، هم به رفع ناترازی و هم به توسعه اقتصادی کمک می‌کند.

مدیرعامل بورس انرژی: دو برابرِ دنیا، شدتِ مصرف انرژی داریم

علی نقوی مدیرعامل بورس انرژی نیز در بخش دیگری از مراسم با اشاره به اینکه شدت مصرف انرژی در ایران دو برابر دنیاست اظهار داشت: در کشوری زندگی می‌کنیم که به واسطه بد مصرفی و بیش‌مصرفی که داریم، با ناترازی انرژی در حوزه برق و گاز مواجه هستیم. این موضوع سبب شده تا مسئولان برای کمبود و ناترازی انرژی راهکار‌هایی مطرح کنند. این رویه باعث شده تا صنایع کشورمان با ریسک‌های مختلف روبرو باشند و تولید به مخاطره بیفتد. از این جهت مسئله مدیریت و شدت انرژی در کشورمان یک مسئله مهم است.

نقوی افزود: اگر نگاهی به تجربیات جهانی در این زمینه داشته باشیم، می‌بینیم که بحث مشوق‌های مالی و اوراق بهادارسازی آنها یکی از روش‌های بسیار کارآمد دراین‌خصوص است؛ بنابراین در ایران هم این موضوع مورد توجه قرار گرفته و قانون‌گذار تلاش کرده تا این کار را انجام دهد و بازار بهینه‌سازی را راه‌اندازی کند. ولی با وجود مزایای متعددی که این بازار می‌تواند برای کشورمان داشته باشد، متأسفانه در مقام اجرا، عملیاتی شدن این بازار با چالش‌های زیادی روبرو بوده است. در بورس انرژی ایران به عنوان متولی بازار مبادله حامل‌های انرژی، کلیه زیرساخت‌های فنی و قانونی را برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های این بازار فراهم کردیم؛ ولی خیلی از ظرفیت‌های قانونی همچنان بلااستفاده مانده است.

مدیرعامل بورس انرژی در ادامه با اشاره به معاملات گواهی صرفه‌جویی برق اظهار داشت: خریداران این گواهی مشمول قطعی برق در ساعات اوج مصرف نمی‌شوند. وی افزود: تمام کار‌های معاملات گواهی برق تجدیدپذیر را انجام داده‌ایم و به‌زودی با همکاری وزارت نیرو می‌خواهیم این ابزار جدید را هم به بازار عرضه کنیم. این ابزار ظرفیت جدیدی را در اختیار نیروگاه‌های تجدیدپذیر قرار می‌دهد تا در حوزه تأمین مالی کمک خوبی به آنها شوند.

وی گفت: برای سال آینده به دنبال افزایش حجم معاملات بورس انرژی هستیم، امسال ۳۰ درصد از معاملات برق را در بورس داشتیم، این در حالی است که طبق برنامه هفتم توسعه، باید ۶۰ درصد از معاملات برق در بورس انرژی انجام شود، هدفی که با همکاری توانیر پیگیری می‌شود.