به گزارش اقتصادران، بازار اقلام مرسوم شب یلدا در هفتههای پایانی منتهی به این مناسبت، تحت تأثیر ساختارهای اقتصادی کلان و نوسانات ارزی، شاهد جهشهای قیمتی محسوسی بوده است. در حالی که جنبههای فرهنگی و نجومی این شب همچنان ثابت باقی است (مانند انقلاب زمستانی در اول دی و طولانی بودن شب)، محور اصلی نگرانی مصرفکنندگان، بهویژه در دو هفته اخیر، به افزایش قیمتها باز میگردد.
اعمال قیمتگذاری دستوری در آجیل نداریم
کانون اصلی این گرانیها در بخش آجیل و خشکبار متمرکز شده است. بنا بر اظهارات مقامات صنفی، شاهد افزایش قیمتهایی بین ۸۰ تا ۸۵ درصد نسبت به سال گذشته هستیم. این رشد قیمت شدید عمدتاً به دو عامل کلیدی نسبت داده میشود: وابستگی شدید قیمتها به نرخ دلار و ماهیت صادراتی بسیاری از محصولات کلیدی این صنف، به ویژه پسته که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد تولید آن به بازارهای خارجی اختصاص دارد.
با توجه به این شرایط، اعمال قیمتگذاری دستوری در این بخش وجود ندارد. با این حال، اتحادیه مربوطه تأکید کرده است که با وجود گرانی موجود، به دلیل ماندگاری بالا و خواص تغذیهای، آجیل همچنان در مقایسه با سایر اقلام مصرفی مانند میوه یا شیرینی، در صورت مدیریت سهم مصرفی هر فرد، میتواند گزینهای باصرفهتر تلقی شود، بهطوری که حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از اقلام موجود در این صنف همچنان با قیمتی زیر ۵۰۰ هزار تومان عرضه میشوند.
قیمت شیرینی در هفتههای اخیر تغییری نخواهد داشت
در نقطه مقابل، فعالان صنف قنادی اعلام کردهاند که برای حفظ ثبات بازار و کنترل تقاضا در این ایام خاص، قیمت شیرینیهای مخصوص شب یلدا در هفتههای اخیر تغییری نخواهد داشت و پیشبینی میشود که در تأمین کالاهای مورد نیاز کمبودی نیز وجود نداشته باشد.
اقلام مصرفی و تزئینی ضروری، اما گران
سایر اقلام مصرفی و تزئینی که برای برگزاری جشنها ضروری هستند، از جمله تمهای جشن، ظروف پذیرایی یکبار مصرف با طرحهای هندوانه و انار و اکسسوریهای فصلی مانند تل و گیره سر، توسط عمدهفروشیهایی که تأمینکننده جشنها در مدارس و دورهمیهای کوچک هستند، عرضه میشوند. اگرچه افزایش قیمت مستقیمی بر این اقلام در دو هفته اخیر به صورت رسمی گزارش نشده است، اما با توجه به تورم عمومی موجود، انتظار میرود که قیمت نهایی این محصولات تحت تأثیر افزایش نرخ مواد اولیه تولید و هزینههای واسطهها قرار گرفته باشد.
در حوزه هدایا، اقلام سنتی نظیر دیوان حافظ، انار و صنایع دستی به عنوان گزینههای اصلی برای بستهبندیهای سازمانی و شخصی معرفی شدهاند که افزایش قیمت آنها نیز به صورت غیرمستقیم از موج تورم عمومی تأثیر پذیرفته است.
شیرینی و آجیل یلدایی به دست مردم میرسد؟
بر اساس گزارش میدانی قنادان پایتخت نیز با افزایش قیمتها، نگران وضعیت فروش یلدایی هستند. ضیائیان یکی از فعالان این صنف میگوید: متأسفانه وضعیت پیچیده است. افزایش قیمتها نسبت به سال گذشته به طور متوسط بین ۸۰ تا ۸۵ درصد بوده است. ما نمیتوانیم جلوی این روند را بگیریم، زیرا بخش عمدهای از تولید، بهویژه پسته، به دلیل نرخ ارز و سود صادراتی، به خارج از کشور میرود.
به گفته ضیائیان؛ ما دخالتی در قیمتگذاری دستوری نداریم. با این حال، تأکید میکنم که اگرچه قیمتها سرسامآور است، اما خرید آجیل به نسبت سرانه مصرف، هنوز توجیهپذیر است؛ حدود نیمی از محصولات ما زیر ۵۰۰ هزار تومان عرضه میشوند و ماندگاری بالایی دارند.
وی تاکید کرد: ما بهعنوان متولی شیرینی شب یلدا، تمام تلاش خود را کردهایم تا ثبات قیمت را حفظ کنیم. با وجود افزایش هزینههای مواد اولیه و انرژی، ما تصمیم گرفتهایم که قیمت شیرینیهای ویژه یلدا را در همین هفتهها تغییر ندهیم. ما پیشبینیهای دقیقی از تقاضا انجام دادهایم و اطمینان میدهیم که هیچ کمبودی در بازار پیش نخواهد آمد. هدف ما حفظ حال و هوای جشن در کنار مردم است.
تزئینات شب یلدایی هم درگیر گرانی شد
در ادامه به سراغ مسئول فروش عمده لوازم جشن شب یلدایی، اقلام مصرفی و تزئینی در بازار تزئینات رفتیم. این فعال صنفی نیز تاکید داشت: بازار ما در این مقطع بسیار پررونق است، چون نیاز به تزئینات سفره و جشنهای کوچک، به خصوص در مدارس، وجود دارد. کالاهایی مانند تلهای با طرح انار، ظروف یکبار مصرف و ساکهای هدیه با تم یلدا به سرعت در حال عرضه هستند. هرچند افزایش قیمت مستقیمی در لیستهای اخیر ما ثبت نشده، اما باید شفاف باشیم؛ تورم عمومی و هزینههای حمل و نقل در زنجیره تأمین، باعث شده که قیمت نهایی که به دست مشتری میرسد، بهطور غیرمستقیم افزایش یابد. برای پکهای سازمانی، دیوان حافظ و هدایای صنایع دستی هنوز گزینههای اصلی هستند.
نگرانی مردم از گرانیها
آجیل به دلیل صادرات و ارز، جهش قیمتی ۸۰ درصدی داشته، شیرینیها با ثبات حفظ شدهاند و تزئینات تحت تأثیر تورم عمومی قرار دارند. این تغییرات همواره به هر مناسبتی قابل دیدن است و نگرانی مردم مصرف کننده را به این پدیده و گسترش آن بیشتر میکند.
