برچسب: قطع گاز

به گزارش اقتصادران، با نزدیک شدن به فصل سرد سال، نگرانی‌ها درباره تأمین انرژی صنایع بزرگ کشور دوباره شدت گرفته است. تجربه قطعی‌های مکرر گاز در سال گذشته که به تعطیلی خطوط تولید، توقف بخشی از فعالیت‌ها و تحمیل زیان‌های سنگین به واحدهای صنعتی منجر شد، امسال نیز سایه خود را بر بخش تولید گسترانده است. در حالی‌که دولت در ماه‌های اخیر اقداماتی برای کاهش ناترازی انرژی انجام داده، هنوز نشانه‌های روشنی از رفع کامل این چالش مشاهده نمی‌شود.

مهر نوشت؛ محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، در نشست شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی در اتاق بازرگانی تبریز با اشاره به پیگیری‌های رئیس‌جمهور در این زمینه گفت: «طی دو ماه گذشته کسری انرژی کاهش یافته، اما با رسیدن به دی ماه، صنایع کشور دوباره با کمبود گاز روبه‌رو خواهند شد.» این سخنان در حالی بیان می‌شود که صنایع مختلف از فولاد و پتروشیمی گرفته تا سیمان و کاشی، بخش عمده‌ای از مصرف روزانه گاز کشور را به خود اختصاص می‌دهند و هرگونه محدودیت در این حوزه، به معنای کاهش تولید ملی و آسیب به صادرات غیرنفتی است.

بر اساس برآوردها، صنایع بزرگ کشور در شرایط عادی روزانه بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ میلیون مترمکعب گاز مصرف می‌کنند. هرگونه کاهش در این میزان تأمین، زنجیره تولید را مختل می‌کند و شرکت‌ها را ناگزیر به استفاده از سوخت‌های جایگزین مانند مازوت و گازوئیل می‌سازد؛ سوخت‌هایی که هم گران‌ترند و هم آثار زیست‌محیطی قابل توجهی دارند. افزایش هزینه‌های تولید، افت رقابت‌پذیری در بازارهای صادراتی و تهدید اشتغال در مناطق صنعتی از مهم‌ترین پیامدهای این شرایط است.

به گفته نجفی، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که در سال جاری نیز صنایع بین ۶۰ تا ۷۰ روز با کمبود گاز مواجه خواهند بود. این وضعیت می‌تواند فشار مضاعفی بر تولید، صادرات و تراز مالی واحدهای صنعتی وارد کند.

او هشدار داد که اگر سیاست‌های حمایتی و برنامه‌ریزی دقیق برای مدیریت مصرف و تأمین انرژی اتخاذ نشود، خسارت‌های اقتصادی ناشی از قطعی گاز در سال جاری نیز قابل توجه خواهد بود.

زیان‌دهی صنایع

بر این اساس، ناترازی انرژی بیش از همه برخی صنایع کلیدی را تحت فشار قرار داده است؛ از جمله می‌توان به صنایع فولاد و سیمان به‌عنوان نمونه‌های شاخص این آسیب‌پذیری اشاره کرد.

طبق اعلان فعالان صنعت فولاد، بیش از ۸۰ درصد تولید فولاد در ایران به مصرف گاز طبیعی وابسته است و همین موضوع یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی این صنعت به شمار می‌رود.

با وجود آن‌که سهم صنعت فولاد از مصرف گاز کشور به طور میانگین تنها حدود ۵ درصد است، در زمان اعمال محدودیت‌های انرژی، این بخش معمولاً نخستین صنعتی است که با محدودیت مواجه می‌شود. بر اساس برآوردها، محدودیت‌های گاز و برق موجب می‌شود صنعت فولاد سالانه بین ۳ تا ۵ میلیارد دلار از ظرفیت تولید خود را از دست بدهد.

همچنین صنعت سیمان با بحران شدید تأمین گاز روبه‌روست. تنها ۲۵ درصد گاز مورد نیاز این بخش تأمین می‌شود و کارخانه‌ها ناچار به استفاده از مازوت هستند که هزینه تولید را تقریباً دو برابر می‌کند. نتیجه این وضعیت، کاهش تولید از ۷۶ به ۷۲ میلیون تن و افت ۱۰ درصدی در سال جاری بوده است. فعالان صنعت هشدار می‌دهند که ادامه این روند بازار داخلی و صادرات را تهدید می‌کند و خواستار برنامه‌ریزی شفاف دولت برای تأمین انرژی هستند.

چه باید کرد؟

در شرایطی که دولت وعده داده است با مدیریت بهینه مصرف انرژی، نوسازی شبکه فرسوده گاز و اولویت‌دهی به تأمین نیاز بخش‌های تولیدی از تکرار بحران‌های اخیر در حوزه انرژی جلوگیری کند، فعالان اقتصادی تأکید دارند که حل این مسئله صرفاً با شعار و برنامه‌های کوتاه‌مدت ممکن نیست. واقعیت این است که ناترازی انرژی در کشور، به‌ویژه در بخش گاز، نتیجه سال‌ها غفلت از سرمایه‌گذاری، فرسودگی زیرساخت‌ها، واقعی نبودن قیمت‌ها و نبود سیاست‌گذاری یکپارچه در زنجیره تولید تا مصرف است.

کارشناسان بر این باورند که برای عبور از وضعیت کنونی، نیاز به تصمیم‌گیری‌های سریع، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و تعامل واقعی میان دولت و بخش خصوصی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. این هماهنگی باید نه در سطح شعار، بلکه در قالب سازوکارهای عملی و پایدار شکل گیرد؛ به‌گونه‌ای که تصمیمات کلان اقتصادی، انرژی و صنعتی با در نظر گرفتن منافع مشترک و ظرفیت‌های واقعی کشور اتخاذ شوند.

از دیدگاه تحلیل‌گران حوزه انرژی، اتکا به سیاست‌های مقطعی همچون سهمیه‌بندی موقت یا قطع دوره‌ای گاز صنایع، تنها مسکّنی موقتی برای بحرانی مزمن است. آنچه در این مقطع ضروری به نظر می‌رسد، نوسازی جدی زیرساخت‌های انتقال و توزیع گاز، توسعه میادین جدید، به‌کارگیری فناوری‌های نوین در بهینه‌سازی مصرف و کاهش تلفات انرژی در بخش‌های خانگی و صنعتی است. تحقق این اهداف مستلزم برنامه‌ریزی بلندمدت، جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی، و ایجاد ثبات در سیاست‌های اقتصادی است.

در این میان، بخش خصوصی نیز نقشی کلیدی در عبور از بحران دارد. فعالان اقتصادی خواستار آن‌اند که دولت با شفاف‌سازی در برنامه‌های تخصیص انرژی، اطلاع‌رسانی به‌موقع درباره محدودیت‌ها و دعوت از تشکل‌های اقتصادی برای حضور در فرآیند تصمیم‌سازی، از ظرفیت این بخش برای یافتن راه‌حل‌های کارآمد استفاده کند. تجربه نشان داده است که هر جا تعامل سازنده میان دولت و بخش خصوصی شکل گرفته، تصمیمات اجرایی‌تر و نتایج پایدارتری حاصل شده است.

تردیدی نیست که عبور از بحران انرژی نیازمند عزم ملی، برنامه‌ریزی جامع، سرمایه‌گذاری هوشمندانه و نگاه توسعه‌محور است. این مسیر اگر امروز با تدبیر و همکاری آغاز نشود، فردا ممکن است هزینه‌های سنگینی برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد؛ از رکود تولید و کاهش صادرات گرفته تا افزایش بیکاری و از دست رفتن فرصت‌های رشد اقتصادی. بنابراین، رویکرد آینده باید بر پایه‌ی پایداری، پیش‌بینی‌پذیری و مشارکت همه‌جانبه شکل گیرد تا کشور بتواند از چالش ناترازی انرژی عبور کرده و مسیر توسعه پایدار را هموار سازد.

به گزارش اقتصادران، همن به نیمه رسیده بود که بالاخره زمستان روی خودش را به کشور نشان داد و تقریباً تمام استان‌های کشور را با کاهش دمای قابل‌توجه روبه‌رو کرد. به‌نظر می‌رسد سه استان شمالی بیشترین تأثیر از موج سرمای بهمن را تجربه کردند. افت فشار گاز در هر سه استان که موجب قطع گاز برخی مناطق شمالی شده، ارمغان سرما بوده است. مدیران عامل هر سه شرکت گاز می‌گویند با وجود استفاده صنایع از سوخت جایگزین روند مصرف همچنان افزایشی است. روز گذشته گاز شهروندان در کلاردشت مازندران و همچنین چمستان، آمل، بهشهر و چالوس نیز به علت کاهش فشار و افزایش مصرف قطع شده است. همچنین، گزارش‌هایی از گرگان از سوی شهروندان منتشر شده است که با قطع گاز به‌دلیل افت فشار مواجه شده‌اند.

به‌گفته «علی طالبی»، روند افزایشی مصرف گاز در روز‌های اخیر موجب شد مصرف روزانه گاز در استان گلستان به ۱۶.۵ میلیون مترمکعب برسد که ۹۰ درصد آن مربوط به مصارف گرمایشی است: «درحالی‌که واحد‌های صنعتی برای کمک به پایداری شبکه، بخشی از مصرف خود را به سوخت جایگزین منتقل کرده‌اند، مناطق غربی و مرکزی استان، از جمله گرگان، علی‌آباد و کردکوی، با افت فشار مواجه هستند.»

با وجود اینکه مواردی از قطع گاز در محله‌هایی از گرگان گزارش شده است، اما طالبی آن را ناشی افت شدید گاز نمی‌داند و می‌گوید مشکل داخلی خانه‌ها بوده است: «براساس پیش‌بینی‌ها، با اعمال محدودیت برای برخی واحد‌های صنعتی و استفاده از سوخت مایع، مصرف روز گذشته به کمتر از ۱۶ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرد. بااین‌حال، همکاری مردم برای کاهش حداقل ۶ تا ۷ درصدی مصرف ضروری است. نیرو‌های فنی برای حفظ پایداری شبکه، تلاش شبانه‌روز دارند و تمام تمهیدات لازم در ایستگاه‌ها و خطوط انتقال اجرا شده است، اما مشارکت مردم نقش کلیدی در مدیریت مصرف دارد. ما حدود ۶۸۰ هزار مشترک گاز در استان داریم. از همه مشترکان می‌خواهیم تا با رعایت توصیه‌های مصرف بهینه، به عبور از این روز‌های سرد کمک کنند.»

کاهش دما حتی در ساحل

در مازندران هم شرایط جوی مانند گلستان رقم خورده است و مطابق آمار ارائه‌شده از سوی شرکت گاز استان مازندران افزایش پنج میلیون مترمکعبی مصرف گاز در این استان، مسئولان را بر آن داشت تا از شهروندان مازنی بخواهند پویش کاهش دو درجه‌ای دما را جدی‌تر بگیرند.

بنابه اعلام این شرکت، روز گذشته سرمای شدید هوا و افزایش مصرف گاز در مازندران سبب کاهش فشار گاز و قطع موقت گاز در برخی مناطق کوهستانی استان شده بود.

صبح روز گذشته شرکت گاز استان مازندران در پیامکی از همه شهروندان خواست تا با کاهش مصرف به پایداری شبکه کمک کنند.

دمای هوا در برخی مناطق کوهستانی مازندران مانند کلاردشت تا ۱۳ درجه زیر صفر و در شهر‌های ساحلی نیز بین صفر تا یک درجه رسید

«هژبر جوادی»، مدیرعامل شرکت گاز این استان، به «پیام‌ما» توضیح می‌دهد: «افزایش مصرف گاز به‌دلیل سرمای کم‌سابقه هوا که از پنجشنبه در مازندران حاکم شده بود، سبب کاهش فشار گاز در برخی مناطق استان شده بود. دمای هوا در برخی مناطق کوهستانی مانند کلاردشت تا ۱۳ درجه زیر صفر و در شهر‌های ساحلی نیز بین صفر تا یک درجه رسید که افزایش مصرف گاز به‌دلیل سرمای شدید هوا و کاهش فشار گاز سبب بروز مشکل در برخی مناطق شده بود.»

به‌گفته او، گاز خانگی برخی مشترکان کلاردشت به‌دلیل افزایش سرما و مشکل فنی ایستگاه ورودی گاز سلمان‌شهر به کلاردشت دیشب قطع شده بود که ساعت ۴ بامداد دیروز وصل شد. گاز مشترکان در برخی روستا‌های کوهستانی چمستان، آمل، بهشهر و چالوس نیز به‌علت کاهش فشار و افزایش مصرف، قطع شده است: «یک میلیون و ۸۰۰ هزار مشترک گاز در مازندران وجود دارد که یک میلیون و ۵۰۰ هزار مشترک خانگی هستند و برای حفظ و پایداری جریان گاز برای این مشترکان، گاز صنایع بزرگ، ادارات، مجتمع‌های تجاری، استخر‌ها و ویلا‌های خالی از سکنه قطع شده است. با وجود تأکید‌های شرکت ملی گاز ایران میزان مصرف گاز همچنان روند صعودی دارد و لازم است همه مردم برای پایداری شبکه گاز مدیریت مصرف را در دستورکار قرار دهند.»

روند صعودی مصرف

سرپرست شرکت گاز گیلان نیز هم‌زمان با دو استان دیگر، از افزایش یک‌هزار و ۴۰۰ مترمکعبی مصرف گاز در بخش خانگی خبر داد و گفت: «در ۲۴ ساعت گذشته ۲۴ میلیون و ۳۰۰ هزار مترمکعب مصرف گاز در استان داشتیم که بیشترین آمار مصرف مربوط به بخش خانگی با ۱۸ میلیون و ۴۰۰ هزار مترمکعب است.»

ایسنا به‌نقل از «مسعود برادران‌نصیری» نوشت: «ستاد پایش مصرف گاز ادارات دولتی از ابتدای آذرماه اقدام به بازدید از مراکز اداری دولتی کرده و تاکنون بیش از ۳۵ هزار و ۱۴۵ بازدید انجام شده است.»

به‌گفته او، روز گذشته گاز ۳۵ مرکز اداری دولتی قطع شده که در مجموع تاکنون گاز سه‌هزار و ۶۹۴ مراکز اداری دولتی به‌دلیل عدم رعایت الگوی مصرف قطع شده است: «در پایش ادارات و مراکز دولتی، اداراتی که الگوی مصرف گاز را رعایت نکنند، ابتدا اخطار صادر می‌شود و سپس درصورت عدم کاهش مصرف، گاز آنها قطع خواهد شد.»

برادران‌نصیری با اشاره به قطع گاز ۳۴ هزار و ۹۱۳ باغ ویلای خالی از سکنه در گیلان، گفت: «امروز گاز ۱۰۹ باغ ویلای خالی از سکنه در استان قطع شده، پایش خانه‌های خالی از سکنه و مدیریت مصرف گاز در استان ادامه دارد و کارشناسان اداره گاز با ردیابی ویلا‌های خالی از سکنه گاز این منازل را با هدف مصرف بهینه انرژی قطع می‌کنند. از ابتدای تشکیل ستاد پایش مصرف تاکنون در این بخش گاز یک‌هزار و ۸۷۳ مرکز تجاری عمومی به‌صورت دوره‌ای قطع شده است و امروز فقط دو مورد قطع گاز در مراکز تجاری عمومی داشتیم.»

سرپرست شرکت گاز گیلان بر صرفه‌جویی در مصرف گاز طبیعی به‌ویژه در بخش خانگی به‌منظور تأمین گاز پایدار تأکید کرد و گفت: از مشترکین درخواست می‌شود مصرف بهینه را رعایت کنند تا جریان گاز برای همه نقاط کشور و استان پایدار باشد.

به گزارش اقتصادران، محمدرضا صدیقی، در همایش سالانه «کاربران توربین‌های گازی با تمرکز بر نیروگاه‌های کلاس «اف» که در سالن همایش‌های نگین نقش جهان در اصفهان برگزار شد، اظهار کرد: باید اذعان کنیم که کشور ایران به عنوان دومین تولید کننده گاز دنیا بودیم از مصرف بهینه در بخش‌های مختلف در طول سالیان گذشته غافل شده است به نوعی که اکنون به از آن رتیه دوم که به آن افتخار می‌کردیم به ناترازی شدید گاز رسیده ایم.

وی با این اعتقاد که کشور حتی از شرایط ناترازی انرژی رد شده است و کمبود گاز در کشور محسوس است، افزود: اکثر میادین گازی در کشور از عمر مفید خود عبور کرده‌اند و تقریباً مخازن به ۳۰ درصد آخر نزدیک شده‌اند و شرایط خوبی نداریم.

وی ادامه داد: اکنون ۷۰ درصد گاز کشور فقط از یک میدان تأمین می‌شود و همه میادین گازی نیازمند فشار افزایی هستند.

وی با بیان اینکه ۸۰ درصد از برق کشور با گاز طبیعی تولید می‌شود، تاکید کرد: مصرف گاز در بخش خانگی معادل ۵ درصد است و تنها در زمستان این میزان به ۸۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

صدیقی با تاکید بر اینکه عمده مصرف و هدر رفت گاز در بخش شهرک‌های صنعتی و صنایع کوچک است، اما به اشتباه سر بخش خانگی در خصوص مصرف گاز منت می‌گذاریم، گفت: قرار دادن مصرف بخش خانگی در تقسیم بندی‌ها در کنار صنایع کوچک و بخش تجاری، کاملا اشتباه است.

صنایع فولادی و پتروشیمی ۱۴ درصد از گاز کشور را مصرف می‌کنند

معاون سابق شرکت ملی گاز با تاکید بر اینکه صنایع فولادی و پتروشیمی ۱۴ درصد از مصرف گاز کشور را به خود اختصاص می‌دهند، گفت: این در حالی بود که انتظار داشتیم مصرف صنایع فولادی و پتروشیمی ۱۸ درصد باشد و امروز به ۴۰ درصد برسد.

صدیقی با بیان اینکه مجموعه زیان و یا عدم النفع ناشی از قطع انرژی گاز و برق در سال ۱۴۰۲، حدود ۷.۶ میلیارد دلار به شکل سرانگشتی برآورد شده است، گفت: چنانچه عدم النفع صنایع پایین دستی را نیز در نظر بگیریم این عدد افزایش  قابل توجه خواهد داشت وپیش بینی می‌شود این میزان عدم النفع در سال ۱۴۰۳ معادل ۹ و نیم میلیارد دلار باشد.

وی با بیان این نکته مهم که در این محاسبات هزینه‌های پنهان سلامت به دلیل استفاده از سوخت مایع دیده نشده است، بیان کرد: ما در حال حاضر ۵۰ میلیون متر مکعب در بخش گاز انحراف داریم، پیش بینی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۱۴۱۵، معادل ۶۲۰ میلیون متر مکعب در روز ناترازی گاز داریم.

از ناترازی گاز عبور کرده و به کمبود رسیده‌ایم

معاون سابق شرکت ملی گاز با تصریح بر که ما از ناترازی گاز عبور کرده و به کمبود رسیده‌ایم، گفت: صادرات گاز از کشور در شرایط فعلی به یک شوخی شبیه است، باید به فکر چاره اندیشی درست باشیم و اگر مصرف داخلی در شرایط فعلی بهینه‌سازی شده و میادین جدیدی اضافه شود با همکاری همه بخش‌ها این موضوع کنترل می‌شود.

معاون سابق شرکت ملی گاز با بیان اینکه صنایع فولادی و سیمان با محدودیت‌های انرژی روبرو شده‌اند، گفت: محدودیت فولاد مبارکه در حوزه انرژی هزاران صنعت پایین دستی را با مشکل مواجه می‌کند، اما این موضوع هیچ وقت در محاسبات مورد توجه قرار نگرفته است.

صدیقی از بین بردن ناترازی گاز در کشور را نیازمند ۲۰۰ میلیارد دلار اعتبار دانست و گفت: برای کاهش این هزینه باید مشکلات بین‌المللی را برطرف کنیم و همچنین در راستای افزایش سرمایه‌های اجتماعی برنامه‌ریزی داشته باشیم.

از ظرفیت مردم برای جذب سرمایه برای نیروگاه استفاده شود

وی این سوال را مطرح کرد که چرا شرکت ایران خودرو در یک ثبت نام ۱۲ میلیارد دلار سرمایه جذب می‌کند، اما مردم برای راه‌اندازی نیروگاه سرمایه‌گذاری نمی‌کنند و گفت: باید از دخالت حوزه‌های سیاسی در اقتصاد جلوگیری شود. امیدواریم با اولویت دادن به سهم مصرف نیروگاه‌ها از گاز طبیعی به سمت نیروگاه‌های سیکل ترکیبی کلاس «اف» برویم تا انرژی را با راندمان بالاتری تولید کنیم.

به گزارش اقتصادران، «علیرضا اعوانی» خاطرنشان‌کرد: بر اساس ابلاغیه شرکت ملی گاز ایران، قطع گاز باغ‌ویلاهای خالی از سکنه در استان تهران با هدف جلوگیری از افت فشار گاز آغاز شده که به این منظور جریان گاز افزون بر ۲ هزار باغ‌ویلای خالی از سکنه قطع شده است.

وی با تاکید بر رعایت الگوی مصرف از سوی مشترکان گاز در استان تهران، ادامه‌داد: مشترکان بخش خانگی که مصرف آنها از ۱۶ آبان تا ۱۵ اسفند نسبت به دوره مشابه پارسال بیش از ۱۰ درصد کاهش یابد، مشمول دریافت پاداش صرفه‌جویی معادل ۱۵ درصد صورتحساب دوره می‌شوند.