برچسب: فیلترشکن

  • فیلترینگ؛ تحمیل هزینه‌ به جیب مردم / وقتی ذی‌نفع، پشت یک سیاست شکست خورده ایستاده است

    فیلترینگ؛ تحمیل هزینه‌ به جیب مردم / وقتی ذی‌نفع، پشت یک سیاست شکست خورده ایستاده است

    به گزارش اقتصادران، به تازگی علی شریفی زارچی، استاد و عضو هیات علمی دانشگاه شریف در توییتی نوشت: ««ر. ج» پدر فیلترینگ ایران است.کسی که به صورت مستقیم و غیرمستقیم در شرکت‌های پیمانکار فیلترینگ ذی‌نفع است و از سوی دیگر به عضویت در شورای عالی فضای مجازی… تمام قد جلوی حقوق یک ملت ایستاده است.» براساس داده‌های کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک تهران که مرداد سال جاری منتشر شده است؛ ایران از میان ۱۰۰ کشور، در رتبه ۹۷ کیفیت کلی اینترنت قرار دارد.

    طبق این گزارش ایران از نظر سرعت نیز در جایگاه ۸۴، از نظر اختلال در جایگاه ۹۲ و از نظر میزان محدودیت‌ها در جایگاه ۹۹ قرار گرفته است. این سه‌گانه، تجربه کاربری شهروندان را به یکی از بدترین وضعیت‌ها رسانده است. مرور داده‌های رسمی نشان می‌دهد، میانگین سرعت اینترنت در ایران تنها ۵.۵ مگابیت بر ثانیه است؛ بسیار کمتر از میانگین ۱۳ مگابیت بر ثانیه در آسیا. اختلالات مزمن، محدودیت دسترسی به پلتفرم‌ها و شبکه‌های اجتماعی پرکاربرد و سانسور بیش از ۳۶ درصد از دامنه‌های وب، تجربه روزمره کاربران را مختل کرده‌اند.  در واکنش به وضعیت کنونی افشین کلاهی، عضو هیات‌مدیره فدراسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات و رضا الفت‌نسب، رییس اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی در گفت‌وگو با «اعتماد» هشدار می‌دهند؛ ادامه این مسیر نه‌تنها به تحقق اهداف اعلامی منجر نمی‌شود، بلکه با شکل‌دادن به بازاری پررونق برای فیلترشکن‌ها، تعارض منافع آشکاری را در دل سیاستگذاری اینترنت ایجاد می‌کند؛ تعارضی که هزینه آن از جیب کاربران، کسب‌وکارهای دیجیتال و اقتصاد ملی پرداخت و در مقابل، منافع آن نصیب شبکه‌ای غیرشفاف از فروشندگان ابزارهای دور زدن محدودیت می‌شود.

    اعتراف رسمی به ناکارآمدی‌ها

    اینترنت در ایران با سه‌گانه‌ «کندی، اختلال و محدودیت» به یکی از بدترین تجربه‌های دیجیتال تبدیل شده است. سیاست‌های فیلترینگ، به‌جای تامین امنیت و کارایی، اکوسیستم دیجیتال کشور را با تهدیدات امنیتی، زیان اقتصادی، بی‌اعتمادی اجتماعی و ناکارآمدی گسترده مواجه کرده است.آن‌گونه  که‌ جوانان و صاحبان کسب‌وکار دیجیتال به ناچار به فیلترشکن پناه برده‌اند، استفاده گسترده از فیلترشکن‌های ناامن، بسیاری از دستگاه‌های کاربران را به بات‌نت‌هایی برای حملات DDoS تبدیل کرده است. این حملات که اغلب از مبدا ایران صورت می‌گیرد، شبکه داخلی را آلوده کرده و باعث مسدود شدن IPهای ایرانی توسط سامانه‌های خارجی شده‌اند. کسب‌وکارهای دیجیتال، به‌ویژه آنهایی که بر بستر شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام فعالیت می‌کردند، خسارات هنگفتی را تجربه کرده‌اند. بیش از ۶۰ درصد این مشاغل، اینستاگرام را بستر اصلی درآمدزایی می‌دانند. فیلترینگ، نه تنها درآمد این مشاغل را کاهش داده، بلکه رشد اقتصاد دیجیتال را نیز مختل کرده است. این وابستگی به ابزارهای دور زدن فیلتر، سالانه حداقل ۵ هزار میلیارد تومان هزینه مستقیم به خانوارها تحمیل می‌کند. کاهش عمر باتری، مصرف بالای پهنای باند و مشکلات امنیتی ناشی از VPNهای رایگان، تنها بخشی از عوارض جانبی این وابستگی‌اند و IPهای ایرانی در لیست سیاه جهان قراردارند.

    افشین کلاهی، عضو هیات‌مدیره فدراسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات در این خصوص به «اعتماد» می‌گوید: سیاست فیلترینگ در ایران به نقطه‌ای رسیده که نه ‌تنها از منظر حقوق شهروندی با پرسش‌های جدی مواجه شده، بلکه حتی از نگاه حاکمیتی و امنیتی نیز کارآمدی خود را از دست داده است. امروز دیگر کمتر کسی تردید دارد که فیلترینگ به شکل فعلی، به هدف‌های اعلام ‌شده‌اش رسیده باشد و تنها به هزینه‌های سنگینی که به جامعه، اقتصاد دیجیتال و امنیت سایبری کشور تحمیل کرده، می‌اندیشند. او ادامه می‌دهد: یکی از چالش‌های جدی در حوزه فیلترینگ، مساله تمرکز تصمیم‌گیری و احتمال تعارض منافع است. وقتی یک فرد یا یک حلقه محدود، هم در جایگاه سیاستگذار قرار می‌گیرند و هم به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با شرکت‌های پیمانکار فیلترینگ ارتباط دارند، اعتماد عمومی آسیب می‌بیند.

    در چنین شرایطی، این پرسش جدی مطرح می‌شود که تصمیم‌ها تا چه اندازه در راستای منافع عمومی است و تا چه حد منافع اقتصادی ذی‌نفعان خاص را تامین می‌کند. حکمرانی مطلوب در فضای مجازی بدون شفافیت و پاسخگویی معنا ندارد و نبود این شفافیت، مشروعیت تصمیم‌ها را زیر سوال می‌برد. کلاهی می‌گوید: وقتی وزارت ارتباطات به‌طور رسمی اعلام می‌کند که حدود ۸۰ درصد ترافیک اینترنت کشور از طریق VPNها عبور می‌کند، عملا به شکست سیاست فیلترینگ اذعان می‌شود. سیاستی که قرار است دسترسی را محدود کند، در عمل به گسترش ابزارهای دور زدن محدودیت منجر می‌شود. نتیجه این وضعیت، نه کنترل فضای مجازی، بلکه انتقال ترافیک کشور به مسیرهای ناشناخته و خارج از نظارت است؛ مسیری که حتی برای حاکمیت نیز پرریسک‌تر می‌شود. او در ادامه می‌افزاید: فیلترینگ هزینه‌ای پنهان، اما مستمر به مردم تحمیل می‌کند. کاربران ناچار می‌شوند برای دسترسی به خدمات پایه‌ای، ابزارهای مختلف فیلترشکن خریداری کنند. این هزینه فقط مالی نیست؛ زمان از دست می‌رود، اعصاب و روان کاربران فرسوده می‌شود و کیفیت زندگی دیجیتال کاهش پیدا می‌کند. در نهایت، جامعه بهایی را می‌پردازد که هیچ تناسبی با خروجی این سیاست ندارد و برخلاف تصور رایج، فیلترینگ امنیت را افزایش نمی‌دهد.

    این کارشناس فناوری اطلاعات و ارتباطات تاکید می‌کند: حوزه استفاده گسترده از VPNهای نامطمئن، یکی از مهم‌ترین تهدیدهای امنیت سایبری کشور به شمار می‌رود. بسیاری از این ابزارها، اطلاعات کاربران را جمع‌آوری می‌کنند و راه نفوذ به گوشی‌ها، شبکه‌های سازمانی و حتی زیرساخت‌های حساس را باز می‌گذارند، در چنین شرایطی، فیلترینگ به‌جای کاهش ریسک، سطح آسیب‌پذیری را بالا می‌برد و کنترل امنیت را دشوارتر می‌کند. او می‌گوید: وقتی استفاده از VPN به یک رفتار عمومی تبدیل می‌شود و تقریبا روی همه گوشی‌ها، حتی گوشی کودکان نصب می‌شود، کنترل‌های سنی و فیلترهای داخلی سیستم‌عامل‌ها عملا بی‌اثر می‌ماند. در نتیجه فیلترینگ نه‌تنها مانع دسترسی به محتوای نامناسب نمی‌شود، بلکه دسترسی بی‌قیدوشرط‌‌تری را برای گروه‌های سنی مختلف فراهم می‌کند. این پیامد فرهنگی، دقیقا برخلاف ادعاهای اولیه طراحان این سیاست است و کسب‌وکارهای آنلاین، استارت‌آپ‌ها و فریلنسرها از نخستین قربانیان فیلترینگ هستند. دسترسی ناپایدار به پلتفرم‌های بین‌المللی، ابزارهای کاری و منابع آموزشی، هزینه فعالیت اقتصادی را افزایش می‌دهد و رقابت‌پذیری را کاهش می‌دهد، در شرایطی که اقتصاد کشور به توسعه اقتصاد دیجیتال نیاز دارد، ادامه این سیاست عملاترمز رشد را می‌کشد و فرصت‌های شغلی را محدود می‌کند.

    کلاهی ادامه می‌دهد: اکثریت کاربران ایرانی امروز به‌نوعی از فیلترشکن استفاده می‌کنند و این واقعیت نشان می‌دهد که میان نگاه سیاستگذار و خواست جامعه شکافی عمیق شکل می‌گیرد. دسترسی آزاد، امن و پایدار به اینترنت، از دید مردم و فعالان اقتصادی یک نیاز اولیه است، نه یک امتیاز. نادیده گرفتن این واقعیت، اعتماد عمومی را تضعیف می‌کند و نارضایتی اجتماعی را افزایش می‌دهد.حتی اگر فیلترینگ را صرفا از زاویه نگاه حاکمیتی بررسی کنیم، نتیجه روشن است، این سیاست به هدف خود نمی‌رسد. نه کنترل موثر ایجاد می‌کند، نه امنیت را افزایش می‌دهد و نه هزینه‌ها را کاهش می‌دهد و ادامه این مسیر، تنها اتلاف منابع، افزایش آسیب‌پذیری و تشدید نارضایتی را به همراه دارد و امروز بیش از هر زمان دیگری، بازنگری جدی در سیاست فیلترینگ و حرکت به سمت حکمرانی هوشمند، شفاف و مبتنی بر اعتماد عمومی ضروری به نظر می‌رسد.

    فیلترینگ؛ هزینه‌ای که جامعه می‌پردازد

    رضا الفت نسب، رییس اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی درباره فیلترینگ اینترنت توضیح می‌دهد: این محدودیت از دهه ۸۰ و با تصویب قانون جرایم رایانه‌ای آغاز شد، کمیته مصادیق مجرمانه بر اساس قانون مسوول تعیین موارد قابل فیلتر شدندو از آن زمان نهادهای قضایی با دستور قاضی توانستند اقدام به مسدودسازی محتوا کنند که هدف اولیه، کنترل محتوای مجرمانه اعلام شد، اما طی سال‌ها ابعاد آن گسترده‌تر شد و اقتصاد دیجیتال و کسب و کارها را تحت تاثیر قرار داد. الفت‌نسب بیان می‌کند: طی سال‌های اخیر حساسیت‌ها نسبت به فیلترینگ کاهش پیدا کرد و شرایط نسبت به گذشته بهتر شد، این در حالی است که اواخر دهه ۸۰ میزان فیلترینگ بسیار بیشتر از امروز بود و بسیاری از اقدامات ضرورتی نداشتند. او می‌گوید: در حوزه اقتصاد دیجیتال بسیاری از مشکلات با گفت‌وگو و تعامل قابل حل می‌شوند و نیازی به فشار و محدودسازی کسب و کار داخلی نیست.

    الفت نسب هشدار می‌دهد: فیلترینگ هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی هنگفتی ایجاد می‌کند و حدود ۸۵ درصد کاربران از فیلترشکن استفاده می‌کنند و این امر علاوه بر تحمیل هزینه‌های مالی، ضربه سنگین به اقتصاد دیجیتال وارد می‌کند و اعتماد عمومی را کاهش می‌دهد. استفاده از فیلترشکن‌های رایگان مخاطرات امنیتی زیادی ایجاد و زمینه نفوذ و سوءاستفاده‌های سایبری را فراهم می‌کند. او تاکید می‌کند: کودکان و نوجوانان نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرند و برای دسترسی به بازی‌ها و نرم‌افزارها مجبور به استفاده از فیلترشکن می‌شوند، این شرایط باعث می‌شود نسلی با تجربه ناامن و آسیب‌پذیر در فضای دیجیتال شکل بگیرد. الفت نسب یادآوری می‌کند: تجربه نشان داده فیلترینگ به تنهایی مشکلات را حل نمی‌کند و جایگزین فرهنگ‌سازی نیست، راهکار واقعی ایجاد آموزش و فرهنگ استفاده مناسب از فضای مجازی است. مردم باید در بسترهای مورد استفاده خود مانند شبکه‌های اجتماعی با محتوای امن و مفید مواجه شوند.

    او توضیح می‌دهد: تولید محتوای مناسب باید از مدارس و دانشگاه‌ها آغاز شود و حمایت از پلتفرم‌های داخلی نیز ضروری است. مردم باید تشویق شوند به جای دور زدن محدودیت‌ها از ابزارهای رسمی و امن استفاده کنند. این رویکرد نتیجه بهتری برای اقتصاد دیجیتال و امنیت سایبری دارد و جامعه را از مخاطرات فیلترشکن‌ها دور می‌کند. الفت نسب تاکید می‌کند: فیلترینگ در بسیاری از موارد مانع رشد کسب و کارهای داخلی می‌شود، تصمیم‌گیری برای فیلترینگ اغلب بدون مشورت با بخش خصوصی انجام می‌شود و به اقتصاد دیجیتال آسیب می‌رساند. حتی اقدامات کوتاه‌مدت و اضطراری در بحران‌ها نیز می‌تواند خسارت‌های بلندمدت ایجاد کند. بسیاری از مشکلات کاربران با گفت‌وگو، اصلاح سیاست‌ها و ارایه راهکارهای جایگزین حل می‌شوند و نیازی به محدود کردن دسترسی مردم نیست. فیلترینگ صرفا هزینه‌های اضافی و مخاطرات امنیتی ایجاد می‌کند و تاثیری بر فرهنگ عمومی و رفتار کاربران ندارد. الفت نسب توضیح می‌دهد: راهکار اصلی کاهش آسیب‌های فیلترینگ ترکیب حمایت از کسب و کارهای داخلی، فرهنگ‌سازی و توسعه محتوای مفید در بسترهای مورد استفاده مردم است. تمرکز بر آموزش، اطلاع‌رسانی و تولید محتوای مناسب، تاثیر بهتری نسبت به مسدودسازی دارد و جامعه را به سمت استفاده مسوولانه از فضای دیجیتال هدایت می‌کند.با فرهنگ‌سازی و توسعه پلتفرم‌های امن داخلی، مردم انگیزه پیدا می‌کنند بدون نیاز به فیلترشکن به اینترنت دسترسی پیدا کنند و این رویکرد هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی را کاهش و امنیت سایبری را ارتقا می‌دهد.

    الفت نسب یادآوری می‌کند: فیلترینگ به تنهایی هیچ دستاوردی برای امنیت یا اقتصاد دیجیتال ندارد و صرفا مشکلات را پیچیده‌تر می‌کند. تجربه نشان داده نسل جدید و کسب و کارها تحت فشار فیلترینگ آسیب می‌بینند و جامعه هزینه سنگینی می‌پردازد. راهکار پایدار شامل آموزش، فرهنگ‌سازی، توسعه محتوای مناسب و حمایت از پلتفرم‌های داخلی است تا هم اقتصاد دیجیتال رشد کند و هم امنیت و اعتماد عمومی حفظ شود، استفاده از اینترنت آزاد، همراه با فرهنگ‌سازی و محتواهای مناسب، تنها مسیر منطقی و عملیاتی برای کشور است و ادامه روش‌های سنتی فیلترینگ به هیچ عنوان نتیجه‌بخش نیست.

    در جدول زیر قیمت سه ماهه برخی فیلترشکن‌ها آمده است که در محدوده‌های قیمتی مختلفی ارایه شده‌اند و بازار کاملا براساس عرضه و تقاضا و کیفیت پیش می‌رود.
    به عنوان مثال؛ قیمت ExpressVPN سه‌ماهه ۳۰۰ هزار تومان، NordVPN ۵۹۷ هزار تومان، Surfshark ۸۷۰ هزار‌تومان، CyberGhost در محدوده۲ میلیون و ۹۷۰ هزار تومان و Windscribe Pro حدود ششصد هزار تومان نرخ‌گذاری شده‌اند همچنین V2Ray ۲۹۷ هزار تومان، IPVanish ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان و Windscribe Pro ۶۶۰ هزار تومان نرخ‌گذاری شده‌اند و سایر وی‌پی‌ان‌‌ها هم در سایت‌های مختلف با قیمت‌های متفاوتی عرضه می‌شود.

  • ۵۰۰ روز چشم انتظاری مردم برای رفع فیلترینگ / جیب‌ مافیاهای فیلترشکن هر روز پُرپول‌تر از دیروز!

    ۵۰۰ روز چشم انتظاری مردم برای رفع فیلترینگ / جیب‌ مافیاهای فیلترشکن هر روز پُرپول‌تر از دیروز!

    به گزارش اقتصادران، هرچند روز ۴ دی ماه ۱۴۰۳ برای مسعود پزشکیان و دولت او روزی خوش‌یمن و خوش‌اقبال بود، اما روزهای بعد با مشکلات و مصائب روزافزون همراه شد، به‌طوری که اکنون بسیاری پزشکیان را یک رئیس‌جمهور بدشانس می‌دانند. در واقع، ۴ دی ماه ۱۴۰۴ که از راه برسد، یک سال از تصمیم اعضای شورای عالی فضای مجازی برای برداشتن فیلترینگ دو پلتفرم واتس‌آپ و گوگل‌پلی می‌گذرد.

    وعده‌های آقای رئیس‌جمهور

    وعده‌های آقای رئیس‌جمهور با وجود آنکه سال‌ها از فیلتر شدن اپلیکیشن‌هایی چون تلگرام، اینستاگرام و … می‌گذرد، هنوز صدای اعتراضات مردم و بعضاً برخی مسئولان به فیلترینگ، سرعت پایین اینترنت و هزینه سنگین فیلترشکن‌ها را می‌توان از گوشه و کنار شنید. فیلترینگی که بنا بر برخی آمار منتشر شده، کسب‌وکار بیش از ۱۰ میلیون نفر را در کشور به خطر انداخت و میلیاردها پول روانه جیب‌های مافیاهای فیلترشکن کرد.

    شاید گلایه‌ها و مطالبه مردم از همین موضوعات بود که در انتخابات تیر ۱۴۰۳، مردم به وعده رفع فیلترینگ پزشکیان روی خوش نشان دادند و او را به عنوان وکیل خود راهی ساختمان سفید خیابان پاستور کردند.

    بررسی مواضع مسعود پزشکیان، چه آن زمان که ردای نمایندگی مردم تبریز را بر تن داشت و چه آن زمان که به عنوان کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری پا به میدان رقابت‌ها برای فتح پاستور گذاشت، نشان می‌دهد که او از منتقدان سرسخت فیلترینگ بوده و آن را به نوعی «زندگی در قفس» تشبیه کرده بود. چنانچه در مناظره‌ای با سعید جلیلی به صراحت گفته بود: «همه دنیا در مواقع خاص محدودیت دارند، اما فیلترینگ در کشور ما باعث دکان باز شدن برای برخی شده است و فیلترشکن امکان محدودیت را ندارد. ما باید کاری کنیم مردم در فضای مجازی راحت کار کنند و نمی‌توانید بگویید ما می‌خواهیم در یک قفس زندگی کنیم و ارتباطی با دنیا نداشته باشیم. بازار فیلترشکن‌ها یک اشتباه است که باید جمع شود. صاحبان شرکت‌ها با پلتفرم‌های بزرگ صحبت کنند و این مسئله مسئولیت‌پذیری را حل کند.»

    اما علی‌رغم اظهارات و انتقادات صریح مسعود پزشکیان درباره رفع فیلترینگ، در طول ۵۱۲ روزی که از ریاست جمهوری او می‌گذرد، مدام این سوال مطرح خواهد شد: چه زمانی قفل فیلترینگ می‌شکند؟ آیا او می‌تواند بالاخره طلسم فیلتر شدن اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌های مهمی چون تلگرام، اینستاگرام، ایکس و یوتیوب را بشکند، یا مخالفت‌های پی‌درپی کاسبان فیلترشکن و موافقان تداوم فیلترینگ، مانع از کار خواهد شد؟

    بالغ بر ۵۰۰ روز انتظار…

    از زمان برگزاری مراسم تنفیذ مسعود پزشکیان در بیت رهبری تا لحظه نگارش این گزارش، ۵۱۲ است که او ریاست قوه مجریه را بر عهده داشته و مردم منتظر دستور صریحی از سوی رئیس جمهور برای برداشته شدن فیلترینگ هستند. فیلترینگی که بنابر تصمیمات گرفته شده، به صورت پلکانی تقسیم شد اما فقط گام اول آن برداشته شد و دیگر خبری از گام های بعدی آن نیست.

    در این میان، دولتمردان چهاردهم مدام از قیودی چون به زودی، در حال پیگیری هستیم برای سرانجام این وعده مهم استفاده می کنند. اظهارنظرهایی که بی شباهت به مسئولان دولت های گذشته است و از همین رو، بذرناامیدی را در دل مردم برای به ثمر نشستن برداشته شدن مسدویت های فضای مجازی کاشته است.

    از سوی دیگر، اواخر شهریور ماه بود که سید مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور، درباره زمان برداشته شدن فیلترینگ گفته بود: «فیلترینگ اکثر پلتفرم‌ها تا پایان ۱۴۰۴ رفع می‌شود، تنها مسائل فنی فیلترینگ باقی مانده است و منتظر توافقاتی هستیم که چند دستگاه در این باره دخیل هستند.» این در حالی است که از بعد از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، جلسات شورای عالی فضای مجازی تشکیل نشده و الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاع رسانی دولت هم تاکید کرده که نمی تواند زمان رفع فلیترینگ را اعلام کرد.

    با این حال چند روز پیش خبری درباره رفع فیلترینگ تلگرام تا روز چهارشنبه منتشر شده است که هنوز منبع اصلی انتشار این خبر مشخص نیست اما خبرفوری در کانال تلگرامی خودش نوشته است: «کمیته رفع فیلترینگ در جلسه اخیر خود پس از بررسی‌های فنی و حقوقی، با رفع محدودیت پیام‌رسان تلگرام موافقت کرد.»

    االبته پیگیری ها از دولت تا به الآن حاکی از آن است که این یک خبرسازی بیشتر نبوده و چرا که اعضای دولت تا به این لحظه اظهاربی اطلاعی کردند. همچنین اعضای شورای فضای هم تاکید کردند که اطلاعی از این خبر ندارند و هنوز دعوت نامه ای برای برگزاری جلسات شورای عالی فضای مجازی صادر نشده است. خاصه آنکه این کمیته به تنهایی امکان برداشتن فیلترینگ را ندارند و حتما باید با موافقت اعضای شورای عالی فضای مجازی باشد.

    از همین رو، باید صبر کرد و دید آیا در یکسالگی برداشته شدن مسدودیت های واتس‌آپ و گوگل پلی، پزشکیان می تواند با وفاق خود، خبر خوش رفع فیلترینگ را به مردم بدهد یا آنکه هنوز هم باید منتظر ماند.

  • سقوط آزاد درآمد یوتیوبر‌های ایرانی / لطمه بزرگ به معیشت تولیدکنندگان محتوا در ایران

    سقوط آزاد درآمد یوتیوبر‌های ایرانی / لطمه بزرگ به معیشت تولیدکنندگان محتوا در ایران

    به گزارش اقتصادران، در روز‌های پایانی سال ۲۰۲۵، در حالی که یوتیوبر‌های سراسر جهان خود را برای اوج ترافیک تبلیغاتی و افزایش درآمد آماده می‌کردند، موجی از کاهش شدید درآمدها، گریبان‌گیر تولیدکنندگان محتوای ایرانی شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد الگوریتم‌های جدید گوگل، اکنون دقیق‌تر از هر زمان دیگری، کاربران داخل ایران را حتی از پشت سد فیلترشکن‌های قدرتمند شناسایی می‌کنند.

    چرا این بار دور زدن یوتیوب جواب نداد؟

    برخلاف تصور عمومی، سیاست شناسایی کاربران ایرانی توسط یوتیوب، پدیده‌ای ناگهانی یا تازه نیست. این پلتفرم از سال‌ها پیش فرآیند تشخیص کاربران کشور‌های تحت تحریم را آغاز کرده بود. با این حال، تفاوت اصلی در میزان دقت این شناسایی است. در سال‌های گذشته، نرخ شناسایی کاربران ایرانی پایین‌تر بود و برخی تولیدکنندگان محتوا با ثبت حساب در کشور‌های دیگر و استفاده از فیلترشکن‌های قدرتمند، این محدودیت‌ها را دور می‌زدند.

    اما در سال‌های اخیر، سیاست‌های جدید یوتیوب که تحت مالکیت گوگل قرار دارد معادله را تغییر داده است. گوگل با در اختیار داشتن داده‌های عظیم مکانی، به‌ویژه از طریق سیستم‌عامل اندروید، و با تکیه بر هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های یکپارچه، کاربران ایرانی بیشتری را شناسایی می‌کند. در چنین شرایطی، راه فرار از نگاه الگوریتم‌ها بسیار باریک شده و دایره یوتیوبر‌هایی که درآمد خود را از دست داده‌اند، به‌شدت گسترش یافته است.

    برای گوگل و یوتیوب، تشخیص موقعیت واقعی کاربران کار دشواری نیست. یوتیوب از سال ۲۰۰۶ به‌طور کامل در مالکیت گوگل قرار دارد و سازوکار تبلیغات آن نیز مستقیماً توسط این شرکت مدیریت می‌شود. گوگل موظف است مطابق قوانین تحریم ایالات متحده عمل کند و به همین دلیل، نمایش تبلیغات در ایران به‌طور رسمی انجام نمی‌شود.

    گوگل تنها به نشانی اینترنتی کاربران اکتفا نمی‌کند، بلکه مجموعه‌ای از نشانه‌ها را به‌صورت هم‌زمان بررسی می‌کند. مالکیت سیستم‌عامل اندروید به گوگل امکان دسترسی به داده‌هایی مانند زبان دستگاه، منطقه زمانی و اطلاعات مکانی را می‌دهد. ترکیب این داده‌ها، حتی در صورت استفاده از VPN، می‌تواند موقعیت واقعی کاربر را مشخص کند.

    از سوی دیگر، بسیاری از فیلترشکن‌ها از نشانی‌های اینترنتی متعلق به دیتاسنتر‌ها استفاده می‌کنند، نه اینترنت خانگی معمولی. این موضوع شناسایی آنها را برای گوگل ساده‌تر می‌کند و الگوریتم‌ها می‌توانند تشخیص دهند که کاربر در حال استفاده از ابزار تغییر آی‌پی است. در برخی موارد نیز عملکرد نادرست فیلترشکن‌ها باعث نشت اطلاعات واقعی کاربران می‌شود. افزون بر این، داده‌هایی مانند لوکیشن ثبت‌شده یا شماره تلفن، می‌تواند به گوگل در تشخیص موقعیت واقعی کاربران کمک کند.

    وابستگی خطرناک معیشت تولیدکنندگان ایرانی به پلتفرم‌های خارجی

    آینده فعالان حوزه تولید محتوا به تصمیم‌های امروز سیاست‌گذاران گره خورده است. موفقیت در این مسیر نیازمند رویکردی دوگانه است؛ از یک‌سو حمایت مؤثر از پلتفرم‌های داخلی و از سوی دیگر ارتقای کیفیت، رقابت‌پذیری و اعتماد کاربران. تولید محتوای باکیفیت باید به‌عنوان ستون فقرات صنعت سمعی و بصری کشور مورد توجه قرار گیرد.

    در همین راستا، در خردادماه ۱۴۰۴ سند «تسهیم درآمد محتوا» ابلاغ شد؛ سندی که هدف آن حمایت از تولیدکنندگان محتوا و بازگرداندن بخشی از درآمد حاصل از فروش ترافیک به صاحبان محتواست. بر اساس این سند، هر یک از نهاد‌های مسئول، وظایف مشخص و زمان‌بندی‌شده‌ای دارند.

    به‌عنوان مثال، مرکز ملی فضای مجازی موظف بود حداکثر دو ماه پس از تصویب سند، شیوه پرداخت سهم تولیدکنندگان محتوا را مشخص کند. نسخه اولیه این شیوه‌نامه تهیه شده و قرار است به‌زودی ابلاغ شود. پس از آن، وزارت ارتباطات باید ظرف دو ماه، سهم مالی محتوا را به صندوق‌های تعیین‌شده واریز و سهم اپراتور‌ها را دریافت کند؛ با این حال، تاکنون اطلاع‌رسانی رسمی یا نشانه‌ای از اجرای این بخش منتشر نشده است. سایر نهاد‌های مسئول نیز باید نظام رتبه‌بندی محتوا و قواعد پرداخت را مشخص می‌کردند که درباره این بخش نیز گزارشی در دسترس نیست.

    تولید محتوا در ایران از ظرفیت بالایی برخوردار است، اما وابستگی شدید به پلتفرم‌های خارجی که هر روز با تصمیم‌های جدید، محدودیت‌های تازه‌ای ایجاد می‌کنند، به پاشنه آشیل این صنعت تبدیل شده است. در کنار آن، اجرای ناقص و کند سیاست‌های حمایتی داخلی نیز مانع از رشد کامل این حوزه در بستر پلتفرم‌های داخلی شده است.

  • اینترنت طبقاتی ظلم است / چرا عده ای احساس می‌کنند مردم اسیر و برده آنها هستند؟ / مثل مردم از فیلترشکن استفاده می‌کنم

    اینترنت طبقاتی ظلم است / چرا عده ای احساس می‌کنند مردم اسیر و برده آنها هستند؟ / مثل مردم از فیلترشکن استفاده می‌کنم

    به گزارش اقتصادران، بی‌دلیل نیست که ایلان ماسک مخصوصا بین متصدیان اینترنت در ایران منفور است. او که پیش از این با راه اندازی‌ شبکه استارلینک منافع فیلترکنندکان اینترنت در ایران را تهدید کرده بود، یکبار دیگر خبرساز شد. شبکه اجتماعی ایکس که تحت مدیریت اوست در آخرین به روزرسانی خود کشور کاربران را به نمایش می‌گذارد. اقدامی که نشان می دهد برخی کاربران خاص نه از طریق فیلترشکن بلکه با خط اینترنت آزاد از این شبکه و دیگر شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند. از جمله برخی نمایندگان مجلس که خود مدافع فیلترینگ هستند یا بودند.

    اما اصلا ضرورتی هست که نمایندگان مجلس با داشتن اینترنت آزاد به جای رسیدگی به امور مردم در توییتر یا دیگر شبکه های اجتماعی باشند؟ چنین افرادی که همواره خود اعلام کرده اند دغدغه دینی دارند حالا یک آموزه دینی را زیر سوال برده اند: چیزی که برای خود می‌پسندی را برای دیگران نیز بپسند.

    در این رابطه نظر غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی نماینده سابق مجلس را جویا شدیم. او که خود صریحا می‌گوید از فیلترشکن استفاده می‌کند نماینده‌های تندرو مجلس را مخاطب قرار می‌دهد و از آنها می‌پرسد: چرا فکر می‌کنید مردم نمی‌فهمند؟

    مشروح این گفتگو در ادامه می‌آید:

    یکی، دو روز گذشته جنجالی به‌پا شده؛ بعد از اینکه شبکه اجتماعی ایکس آپدیت شده، مشخص شد مسئولانی که طرفدار فیلترینگ بودند از «خط سفید» یا اینترنت بدون فیلتر استفاده می‌کنند. چقدر ضرورت دارد که مثلاً سیاسیون چنین اینترنتی داشته باشند؛ آیا اصلاً لازم است؟

    چیزی که ملت را خیلی ناراحت می‌کند و تا حد زیادی به جریان انقلاب و نظام بدبین کرده است، همین تبعیض‌های ناروا  و واقعاً آزاردهنده است. وقتی قرار است کسی از سیستم، از این فضای مجازی یا پلتفرم‌ها استفاده کند، نباید تبعیضی قائل شوند و عده‌ای را مشمول امتیازات ویژه کنند. استفاده از این خطوط در واقع ظلم بزرگی به سایر طبقات است. اینترنت طبقاتی ظلم است؛ در یک کلام، اینترنت طبقاتی ظلم به جامعه است.

    اگر ایلان ماسک نبود معلوم نبود چه خبر بود؛ چرا احساس می‌کنید مردم اسیر و برده شما هستند؟

    شما زندگی جامعه‌ای را که کسب‌وکار آن در فضای مجازی بود مثل زنان بی‌سرپرست، زنان بدسرپرست، جامعه معلولین، کسانی که به هر دلیلی نمی‌توانستند در بازار کار باشند و کارهای خانگی داشتند را به آتش کشیدید. کسب‌وکارشان را تعطیل کردید، با این اقتصاد فعلی مردم را فلج و تبعات بسیار منفی ایجاد کردید. مردم را سوق دادید، جوانان را سوق دادید به سمت وی‌پی‌ان؛ حالا می‌شنویم که عده‌ای با تعداد زیاد از اینترنت سفید استفاده می‌کنند. اگر ایلان ماسک نبود معلوم نبود چه می‌شد.

    زشت نیست که شما می‌آیید و شعار می‌دهید: «فضای مجازی مفسده جوانان است»؟ شما چه هستید؟ فرشته‌اید، امامزاده‌اید یا معصومید؟ چه کسی هستید؟ چرا این‌قدر احساس می‌کنید مردم اسیر و برده شما هستند؟

    سوال من از تندروهای مجلس مثل آقایان ثابتی، غضنفری، رسایی و کوچک‌زاده این است که چرا فکر می‌کنید مردم هیچ نمی‌فهمند؟ چقدر دردناک است که مردم برای وی‌پی‌ان این همه پول خرج می‌کنند بعد می‌بینند کسانی شعار می‌دهند اما یک جور دیگر عمل می‌کنند.

    اگر دنبال جاسوس، فاسد و ضدانقلاب می‌گردید بروید دنبال کسانی که فقط شعار می‌دهند

    من همیشه گفته‌ام که اگر می‌خواهید دنبال جاسوس بگردید، اگر دنبال فاسد می‌خواهید بگردید، اگر دنبال نمی‌دانم ضدانقلاب می‌خواهید بگردید، بروید دنبال کسانی که فقط شعار می‌دهند؛ همین‌ها را پیدا کنید. مردم که عصبانی و ناراحت هستند و شنیدن چنین اخباری هم آن‌ها را بیشتر ناراحت می‌کند.

    * در زمان شما هم به نماینده‌ها «خط سفید» می‌دادند؟

    نه؛ حداقل من از آن بی‌اطلاع هستم.

    مثل مردم از فیلترشکن استفاده می‌کنم

    خود شما هیچ‌وقت دنبال آن نبودید؟

    حضرت عباسی نه بودم، نه داشتم، نه می‌دانستم چیست. واقعاً نمی‌دانستم چیست. دوست ندارم ادای آدم‌های خاص را دربیاورم، اما سعی می‌کردم از مردم جدا نشوم. هرچه مردم استفاده می‌کنند، من هم همان را استفاده کنم. اما عرض کردم، آن موقع یا چنین چیزی نبود یا من بی‌اطلاع هستم، نمی‌دانم. من هیچ‌وقت در عمرم نداشتم.

    * مردم از فیلترشکن استفاده می‌کنند؛ شما هم استفاده می‌کنید؟

    با اجازه جنابعالی، بله. من چون فیلترینگ را قبول ندارم. فیلترینگ کار اشتباهی است و این‌طور نیست که هرکسی از وی‌پی‌ان استفاده می‌کند فاسد باشد. الان خیلی از دانشجوهای ما، بی‌چاره‌ها، مجبورند برای به‌دست آوردن مقالات‌شان از وی‌پی‌ان استفاده کنند. خیلی از آموزش‌ها در یوتیوب است و باید با وی‌پی‌ان از آن‌ها استفاده کرد و اصلاً چاره‌ای هم نیست.

    وقتی چند نفر آدم ضدانقلاب می‌آیند و دو تا مطلب در فضای مجازی می‌نویسند، من باید چطور جواب‌شان را بدهم؟ مجبورم وی‌پی‌ان داشته باشم که بتوانم وارد شوم و کار کنم. اما بیرون از این موارد، هیچ استفاده دیگری نداشتم.

  • ذینفعان فیلترشکن فروش از بیرون مجلس فشار‌هایی می‌آورند / موافقان فیلترینگ پشت جملات مقدسی مثل امنیت کشور خود را پنهان کنند

    ذینفعان فیلترشکن فروش از بیرون مجلس فشار‌هایی می‌آورند / موافقان فیلترینگ پشت جملات مقدسی مثل امنیت کشور خود را پنهان کنند

    به گزارش اقتصادران، دولت پزشکیان از زمان کمپین‌های انتخاباتی تا امروز یک وعده ثابت داشته و آن رفع فیلترینگ بوده است. با وجود گذشت یک سال و نیم از دولت این وعده تنها در مورد یک پلتفورم محقق شده و بقیه سکوها همچنان در بند فیلترند. یکی از موانع که تا امروز به عنوان بهانه عدم رفع فیلترینگ مطرح می شود، مساله عدم همکاری پلتفرم ها با مقامات ایرانی است. موضوعی که به گفته نماینده اردکان در مورد واتس اپ حل شد و در مورد تلگرام هم در حال حل شدن است.

    مصطفی پوردهقان، دبیر کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفته به زودی تلگرام رفع فیلتر می شود. او گفته «رفع فیلترینگ همچنان مطالبه جدی مردم است و قرار نیست هیچ فشاری از بیرون، مانع از تحقق این مهم شود»

    به گفته پوردهقان این وعده صریح پزشکیان بوده و «اخیراً اطلاعاتی به دست‌مان رسیده که حکایت از رایزنی و جلسات مکرری با مدیران تلگرام است تا به تبع آن، در داخل تصمیم به رفع فیلتر گرفته شود.»

    نماینده اردکان تصریح کرده «برخی از دوستان در وزارت ارتباطات به طور غیررسمی به ما اعلام کردند که به زودی، تلگرام رفع فیلتر خواهد شد.»

    او درباره مذاکره با تلگرام می گوید: ملاحظات کشور، دغدغه همه بوده و هست و حتماً باید چارچوب‌های ما مورد پذیرش مدیران تلگرام قرار بگیرد و نباید فشار خاصی بر حوزه امنیتی کشور وارد شود.»

    تلگرام با درخواست‌های ایران موافقت کرده

    پوردهقان می گوید پیش از رفع فیلترینگ واتس اپ هم «یکسری استاندارد‌ها را با واتس‌اپ به سرانجام رساندیم». او می گوید در مورد تلگرام هم مذاکرات خوبی داشتیم هرچند گویا در همه مواردنبوده، اما پذیرش‌هایی از سوی مدیران آن پلتفرم در حال اتفاق افتادن است

    پوردهقان می گوید حتی امیدوار بودیم همین هفته، تلگرام رفع فیلتر شود، اما به‌واسطه برخی اختلافات کار عقب افتاد و به نظر در آینده نزدیک شاهد رفع فیلتر این پلتفرم خواهیم بود.

    او توضیح داده که اعضای شورای عالی فضای مجازی بر این باورند که اگر مدیران تلگرام شروط ما را بپذیرد، رفع فیلتر، کاملاً شدنی است. از این‌رو به دولت ماموریت داده شد تا مذاکرات را آغاز کند. با اطلاعاتی که داریم، روند و پیشبرد کار، مثبت است.

    این نماینده مجلس تاکید کرده فضای مجازی و رفع فیلترینگ تنها به تلگرام ختم نمی‌شود.

    تحقیق و تفحص از پشت پرده فشار برای عدم رفع فیلترینگ

    با وجود اظهارات پوردهقان هنوز رفع فیلترینگ انجام نشده. روز گذشته امیرحسین ثابتی نماینده حزب تندروی مجلس دوازدهم، مدعی شد که «در متن توافق اخیر ایران با تلگرام آمده که یک شرکت نیکاپی، مرجع انحصاری تبادلات مالی تلگرام در ایران را بر عهده داشته باشد و این شرکت متعلق به بابک زنجانی است. وقتی اقتصاد سیاسی کشور دچار اشکال باشد، چنین اتفاقاتی رخ می‌دهد؛ پشت پرده توافقات و رانت‌ها همان چهره‌های تکراری حضور دارند.»

    پوردهقان می گوید آنچه مانع رفع فیلترینگ شده، مخالفت و فشارهایی از بیرون است. او به موضوع فیلترشکن ها اشاره کرده و گفته: اکنون ۵۰ هزار میلیارد تومان گردش مالی در بخش خرید و فروش وی‌پی‌ان‌ها است. حال مشخص است اگر بخواهیم دست به چنین سفره سنگینی بزنیم، با دشواری‌هایی رو‌به‌رو می‌شویم، کما اینکه تاکنون هم این مقاومت‌ها را دیده و باز هم خواهیم دید.

    او خبر داده که پرونده تحقیق و تفحص از پشت پرده این ماجرا در رایزنی با وزیر ارتباطات در دست بررسی است و به زودی در صورتی که در صحن رای بیاورد این تحقیق و تفحص مهم هم به سرانجام خواهد رسید.

    پوردهقان افزود: مسیر رفع فیلترینگ، یک راه گام به گام است که امیدوارم با رفع فیلتر تلگرام در بخش‌های دیگر هم ادامه پیدا کند.

  • رفع فیلترینگ؛  از وعده تا عمل / فیلترشکن فروشان باعث ماندگار شدن فیلترینگ هستند؟

    رفع فیلترینگ؛ از وعده تا عمل / فیلترشکن فروشان باعث ماندگار شدن فیلترینگ هستند؟

    به گزارش اقتصادران، جلسات و روایت‌های مختلف درباره رفع فیلترینگ تلگرام، اینستاگرام و یوتیوب تاکنون به نتیجه نرسیده است. شروط متعدد شورای عالی فضای مجازی، اختلاف نظر مسئولان و سودجویی از فیلترشکن‌ها، امید به دسترسی آزاد را کمرنگ کرده است.

    کمتر روزی است که روایت‌های جدیدی از شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده به گوش نرسد. اما همه این روایت‌ها نشان از آن دارد آنهایی که برای شبکه‌های اجتماعی تصمیم می‌گیرند و می‌توانند این پلتفرم‌ها را به سرعت فیلتر کنند، اما یا توان بازگشایی آن را ندارند یا نمی‌خواهند. آن هم در حالی که مسئولان دولت ابراز امیدواری کرده بودند دست‌کم رفع فیلتر تلگرام تا پایان سال ۱۴۰۳ محقق شود.

    رای منفی به رفع فیلتر؟

    اخیرا نیز روایت‌های متعددی از رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که در بسیاری از موارد برای افکار عمومی ناامیدکننده است. اخیرا «روزنامه شرق» در گزارشی خبر داد که کمیته بررسی رفع فیلترینگ شنبه سوم آبان ماه برگزار شد تا در خصوص رفع فیلتر تلگرام، یوتیوب و اینستاگرام تصمیم‌گیری شود، اما سرانجام رای این کمیته نه به رفع فیلترینگ بود.

    سخنگوی دولت: تحقق پیدا نکردن رفع فیلتر به سود اسرائیل است

    همان روز انتشار این مطلب، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت که پیش‌تر تحقق پیدا نکردن رفع فیلترینگ را به سود اسرائیل خوانده بود در این باره توضیح داد: سودی که گفته‌ام از جنس عدم یکپارچگی اجتماعی است و طبیعتاً بر این موضوع معتقد هستیم که هر آن چیزی که یکپارچگی اجتماعی ما را به هم می‌زند موجب سود دشمنان ما خواهد شد، موضوعات در دستور کار هست و طبق رویه‌ای که دارد دنبال می‌شود.

    یک روایت دیگر: گام دوم رفع فیلترینگ برداشته می‌شود

    فردای آن روز نیز روزنامه خراسان نزدیک به محمدباقر قالیباف از قول یک منبع مطلع خبر داد که اراده‌ای برای برداشتن گام دوم رفع فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی وجود دارد.

    اخیرا نیز خبرگزاری فارس تشکیل جلسه و رای منفی اعضای کمیته رفع فیلترینگ به برداشتن محدودیت از سه شبکه اجتماعی تلگرام، یوتیوب و اینستاگرام را صحیح ندانست و نوشت «در این جلسه، روسای دو قوه تأکید کردند هرگونه تصمیم‌گیری در خصوص رفع‌فیلتر باید بر اساس مصوبه شورای عالی باشد که به امضای رئیس‌جمهور رسیده است.»

    رفع فیلترینگ شش شرط دارد

    پس از آن خبرگزاری مهر از شش شرط اصلی برای بازگشایی سکو‌های فیلتر شده خبر داد. بنا به نوشته این خبرگزاری شورای عالی فضای مجازی شش شرط برای رفع فیلترینگ در نظر گرفته که عبارتند از «افزایش سرمایه اجتماعی و رضایت مردم»، «تقویت حکمرانی قانونمند»، «تأمین امنیت روانی جامعه»، «رعایت الزامات امنیت ملی»، «حفظ استقلال کشور» و «عدم آسیب به سکو‌های داخلی».

    خبرگزاری مهر همچنین روایت کرده است که تیم مذاکره کننده وزارت ارتباطات شروط ایران را به تلگرام اعلام کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان به «محدودسازی مطالب تحریک آمیز قومیتی»، «حذف محتوا با شکایت شهروندان»، «همکاری تلگرام با دستگاه قضائی ایران»، «مسدودسازی ترویج کنندگان محتوا‌های تروریستی و خلاف امنیت ملی ایران»، «تعهد به ایران برای عدم ارائه اطلاعات کاربران ایرانی به سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه» اشاره کرد.

    چرا در هیچ کدام از روایت‌ها نام مسئولان و منبع خبری نیست؟

    نکته قابل توجهی که در این روایت‌های رسانه‌ای وجود دارد آن است که این رسانه‌ها که جهت گیری سیاسی و اجتماعی شان با هم متفاوت است ظاهرا در مورد فیلترینگ اتفاق نظر پیدا کرده‌اند. اما نکته دیگر در این رسانه‌ها آنجاست که منابع اعلام این اخبار مشخص نیست و این گمانه به میان می‌آید که تصمیم‌گیرندگان تمایلی ندارند که نامشان در رسانه‌ها منعکس شود یا مسئولیت موضع‌گیری خود را بپذیرند.

    پیشنهاد یک نماینده سابق مجلس: اسامی موافقان فیترینگ را اعلام کنید

    ناتوانی از رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی حتی صدای برخی مسئولان گذشته و کنونی را نیز درآورده است. جلال رشیدی‌کوچی، نماینده پیشین مجلس یازدهم و از منتقدان محدودسازی فضای مجازی، در شبکه اجتماعی ایکس با لحنی انتقادی خطاب به رئیس‌جمهور نوشت: «آقای پزشکیان، وعده رفع فیلتر شما (همچون دیگر وعده‌هایتان!) بعد از یک سال و اندی متأسفانه محقق نشد. شفاف و صادقانه به عنوان رئیس شورای عالی فضای مجازی کشور، اسامی اعضایی که به ماندگاری فیلترینگ رأی مثبت دادند، من‌جمله دو وزیر محترم کابینه را به مردم بگویید. این حداقل کاری است که می‌توانید انجام دهید، البته اگر اختیار دارید.»

    شرط‌هایی محقق شده، اما رفع فیلتر انجام نشده است

    سیدابوالحسن فیروزآبادی، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی در گفتگویی با سایت اقتصادنیوز می‌گوید: «هیچ کشوری در دنیا نیست که سیاست فیلترینگ نداشته باشد. اختلاف در سطح استفاده از فیلترینگ است که به‌تدریج از سال ۹۷ به بعد جلو آمدیم، متأسفانه شدت فیلترینگ افزایش پیدا کرد. تقریباً الان می‌توان به ضرس قاطع گفت که هیچ شبکه اجتماعی معتبری وجود ندارد که فیلتر نباشد.»

    فیروزآبادی اضافه کرده است که «ما برای بستن داوطلب زیاد داریم؛ اما برای باز کردن یا داوطلب نداریم یا قدرتشان به‌اندازه داوطلبانی که می‌روند و تلاش می‌کنند که سایت‌ها بسته شود، نیست.»

    او در ارتباط با شروطی که برای برداشتن فیلترینگ از روی پلتفرم‌ها وجود دارد نیز گفته «عملاً هیچ امید یا سازوکاری برای باز شدن سایت‌های بسته‌شده، به‌ویژه سایت‌های معروف، وجود ندارد. بعضاً شرط‌هایی گذاشته می‌شود که این شرط‌ها اگر هم محقق شود که بعضی هم محقق شده، سایت مزبور باز نشده است.»

    وزیر ارتباطات: فیلترشکن‌ها عامل ناامنی سایبری‌اند

    او در جای دیگری از سخنانش هم گفته که «وضعیت به گونه‌ای که به واسطه همین موضوع البته کیفیت شبکه کاهش پیدا کرده و گزارشات هم در این خصوص موجود است.»

    علاوه بر این، فیلترشکن‌های پولی نیز گردش مالی بسیار زیادی دارد و حتی برخی بر این باورند که رد پای فروشندگان این فیلترشکن‌ها را می‌توان در تحقق نیافتن رفع فیلترینگ پیدا کرد.

    ردپای فیلترشکن فروشان در ماندگار شدن فیلترینگ؟

    محمد باقری بنابی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در همین زمینه به سایت زومیت گفته: «پلتفرم‌های خارجی را در حالی فیلتر کردند که عملاً ۹۰ درصد مردم از فیلترشکن استفاده می‌کنند و مشخص است چه کسانی از این فیلتر کردن سود می‌برند.» این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه با فروش فیلترشکن‌ها به مردم یاد دادیم که می‌توانند خلاف کنند، گفت: «مردم هم باید بدانند سود فروش فیلترشکن‌ها به جیب چه کسانی می‌رود.»

    باقری بنابی با بیان اینکه نمایندگان دربهاره وضعیت اینترنت از وزیر ارتباطات سوال خواهند کرد می‌گوید: یکی از سؤالات محوری ما [از وزیر ارتباطات]دربارهٔ فیلترشکن‌ها خواهد بود که دست چه کسانی است و چه کسانی از فروش آن سود می‌برند که باید برای همه شفاف شود. ما با فیلترینگ به مردم یاد دادیم که علاوه بر فضای مجازی، در جا‌های دیگر هم می‌توانید خلاف کنید. «ابراز امیدواری در رفع فیلترینگ دیگر امیدوار کننده نیست

    در نهایت، آنچه از بررسی وضعیت فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی در دولت مسعود پزشکیان برمی‌آید، نه تنها عدم پیشرفت چشمگیر در رفع محدودیت‌ها پس از گذشت یک سال، بلکه ایجاد یک فضای پر از تناقض و ابهام است که اعتماد عمومی را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. روایت‌های متناقض و پراکنده از رای منفی به رفع فیلتر شبکه‌های اجتماعی گرفته تا ابراز امیدواری‌های مبهم سوی سخنگوی دولت دیگر نه فقط امیدی دسترسی آسان‌تر به فضای مجازی نمی‌دهد بلکه فضای آشفته‌ای ترسیم می‌کند. تعدد روایت‌ها در این موضوع شبیه مشابه ماجرای حمله اسرائیل به جلسه شورای عالی امنیت ملی است که هر کس روایتی از آن ارائه کرد و باعث شد آخر هیچ کس اصل ماجرا را به صورت شفاف متوجه نشود.

    این تناقض‌ها نه فقط امید‌های دولت برای افزایش سرمایه اجتماعی و رضایت عمومی را نقش بر آب می‌کند، بلکه نشان‌دهنده ضعف حکمرانی در فضای مجازی است که به جای تقویت یکپارچگی اجتماعی، به سود دشمنان خارجی و منافع داخلی پنهان تمام می‌شود و مردم را در برزخ ابهام رها می‌کند. برای بازسازی اعتماد، نیاز به شفافیت فوری و تصمیم‌گیری واحد است، وگرنه فیلترینگ نه تنها ادامه می‌یابد، بلکه شکاف میان دولت و جامعه را عمیق‌تر خواهد کرد.

  • پشت پرده فروش فیلترشکن‌ها در ایران / ۵۰ هزار میلیارد تومان ترنور مالی در جیب چه کسانی رفت؟

    پشت پرده فروش فیلترشکن‌ها در ایران / ۵۰ هزار میلیارد تومان ترنور مالی در جیب چه کسانی رفت؟

    به گزارش اقتصادران، مصطفی پوردهقان؛ عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی  در ارتباط با صحبت‌های رئیس سازمان تنظیم مقررات، مبنی بر اینکه اپراتور‌ها خواستار افزایش قیمت ۷۵ درصدی اینترنت هستند، اظهار کرد: ما در کمیسیون صنایع و معادن با وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، جلسات متعددی برگزار کردیم. همچنین جلسات مختلفی با اپراتور‌ها و شرکت‌های تابعه گذاشتیم و قابلیت ها، ظرفیت‌ها و کیفیت کار آنها را بررسی کردیم.

    وی افزود: نکته مهم این است که کیفیت اینترنتی که به مردم تحویل داده می‌شود، نامناسب و خوب نیست. مردم در ارتباط با کیفیت اینترنت گلایه‌مند هستند.

    عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس تصریح کرد: اینترنت قطعی‌های مکرر دارد و بسته‌های اینترنتی که در اختیار مردم قرار می‌گیرد با آن عددی که روی بسته درج شده و چیزی که استفاده می‌شود، مغایرت دارد و اینها گلایه‌هایی است که مردم دارند و ما نیز این موارد را انتقال داده‌ایم.

    پوردهقان با اشاره به اینکه از سوی دیگر هم شاهدیم وضعیت تجهیزات و شبکه اپراتور‌ها هم مناسب نیست این هم گزاره درستی است، گفت: با توجه به افزایش قیمت ارز و هزینه‌هایی که برای دستمزد نیروها، پرسنل و تجهیزات اپراتور‌ها اعمال می‌شود، هزینه‌ها را افزایش داده و این هم گزاره درستی است. نباید از افزایش هزینه‌ها چشم پوشی کرد. اگر در این بخش به دنبال تثبیت قیمت‌ها برویم، زیان آن در مرحله اول متوجه مردم خواهد شد چرا که نبود اعتبار باعث فرسودگی تجهیزات و از بین رفتن آنها خواهد شد.

    نماینده مردم اردکان در مجلس تاکید کرد: این دو موضوع هر دو درست هستند یعنی هم مردم درست می‌گویند و از آن طرف هم تجهیزات در حال فرسودگی هستند.

    وی گفت: آن چیزی که مهم است این است که اگر قرار است برای اپراتور‌ها افزایش قیمتی در نظر گرفته شود باید متناسب با معیشت مردم باشد.

    افزایش ۷۵ درصدی قیمت اینترنت را قبول نداریم

    عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس تصریح کرد: افزایش ۷۵ درصدی قیمت اینترنت را اصلا قبول نداریم. نکته دوم تعهدی که اپراتور‌ها می‌دهد یعنی به ازای هر ۱۰ درصد افزایش قیمت، باید ۱۰ درصد کیفیت و سرعت اینترنت را افزایش بدهند.

    پوردهقان گفت: در آخرین توافقاتی بود که با وزارت ارتباطات داشتیم ما موارد را مشروط کردیم. ما قطعا با افزایش ۷۵ درصدی قیمت اینترننت قطعا مخالف هستیم.

    وی در بخش دیگری از صحبت هایش در ارتباط با صحبت‌های معاون قرارگاه سایبری کشور که اعلام کرده تعداد گوشی‌های آلوده در کشور به دلیل کلیک روی لینک‌ها و پیامک‌های نانشناس، افزایش یافته است، اظهار کرد: فیلترینگ توسعه پیدا کرده و این باعث شده تا افراد زیادی برای دسترسی به اپلیکشن‌ها به سمت فیلترشکن‌ها و پروکسی‌ها بروند. این موضوعات عامل بسیار زیادی از آلودگی‌ها و ناامنی هاست. در جنگ ۱۲ روزه هم تبعات و مسائل آن عیان شد و اتفاقاتی رخ داد.

    پوردهقان با تاکید بر اینکه باید به سمت حذف فیلترینگ برویم و مردم بتوانند بدون فیلترشکن‌ها به اینترنت دسترسی داشته باشند، اظهار کرد: واتساپ را رفع فیلتر کردیم چقدر استفاده از فیلترشکن‌ها و پروکسی‌ها کاهش پیدا کرد؟ پول‌های هنگفتی به دلیل فیلترینگ عاید سوداگران می‌شود.

    ۵۰ هزار میلیارد تومان ترنوول مالی بابت فروش فیلترشکن‌ها عاید فروشندگان وی پی ان‌ها شده است

    عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس افزود: وزیر ارتباطات در جلسه بررسی موضوع تحقیق و تفحص از موضوع فیلترشکن‌ها و فروش وی پی انن‌ها در کمیسیون اعلام کرد که نزدیک به ۵۰ هزار میلیارد تومان ترنوول مالی بابت فروش فیلترشکن‌ها عاید فروشندگان وی پی ان‌ها شده است.

    وی افزود: همچنین استفاده از فیلترشکن‌ها باعث ایجاد ناامنی‌ها و آلوده شدن بسیاری از گوشی‌ها و سرقت اطلاعات از مردم به دلیل ورود به لینک‌های آلوده است. ما باید به سمت رفع فیلتر برویم.

    طرح تحقیق و تفحص از وضعیت وی پی ان فروش‌ها

    پوردهقان تصریح کرد: طرح تحقیق و تفحص از وضعیت وی پی ان فروش‌ها و فیلترشکن‌ها و درآمدی که از این موضوع حاصل می‌شود و اینکه چه کسانی پشت قضیه هستند را آغاز کرده‌ایم.

    نماینده مردم اردکان در مجلس افزود: در ارتباط با فروشندگان وی پی ان از هر کس که سوال می‌کنیم اظهار بی اطلاعی می‌کند. اینگونه نمی‌شود که در کشور، وی پی ان فروش می‌رود و بعد می‌گویند که به اینها دسترسی نداریم یا به رمزارز‌ها متصل هستند و شناسایی نمی‌شوند.

    وی در پایان گفت: این افراد به راحتی شناسایی می‌شود. بررسی این موضوعات را در قالب تحقیق و و تفحص از موضوع فیلترشکن‌ها و فروش وی پی ان‌ها در مجلس پیش می‌بریم.

  • فیلترشکن‌ها گوشی کاربران ایرانی را به زامبی تبدیل کردند!

    فیلترشکن‌ها گوشی کاربران ایرانی را به زامبی تبدیل کردند!

    به گزارش اقتصادران، معاون وزیر ارتباطات گفت: برخی از اختلال های رخ داده خارج از اراده وزارت ارتباطات است که بخش زیادی از آن ناشی از چالش های جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بود و اختلالات با هدف امنیت خود مردم بود اما به هر حال شبکه از منظر فرکانسی بسیار آلوده شده و چون این آلودگی اتفاق افتاده طبیعتاً کیفیت شبکه‌ای که مردم تجربه می‌کنند به شدت کاهش پیدا می‌کند.

    احسان چیت ساز _معاون سیاستگذاری و برنامه ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال _ درباره اقدامات یک ساله وزرات ارتباطات اظهار کرد: وزارت ارتباطات به واسطه دامنه گسترده فعالیت خود و به دلیل اینکه اقتصاد دیجیتال قسمت عظیمی از اقتصاد کشور را در بر میگیرد ماموریت متنوعی دارد. برنامه های وزارتخانه برای تحقق اقتصادی دیجیتال از هسته اقتصادی دیجیتال شروع میشود و به لایه های دیگر توسعه پیدا میکند.

    وی افزود: در یک سال گذشته کمیته راهبری برنامه هفتم تشکیل شد که بتواند به خوبی برنامه هفتم پیشرفت را پیگری کند. برای بهبود و توسعه این حوزه دیپلماسی فناوری را در دستور کار قرار دادیم و برای اولین بار در یک سال گذشته با توجه سیاست‌های مربوطه دسترسی مردم به برخی از پلتفرم‌های بین‌المللی باز شد و طبیعتاً در این مسیر تلاش مضاعفی برای تسهیل دسترسی بیشتر مردم انجام می شود و در مقابل پلتفرم های داخلی تقویت شد. همچنین صادرات محصولات فاوا در این حوزه به صورت جدی مدنظر وزارت ارتباطات بود و حدود ۵۰ میلیون یورو صادرات به روسیه و ونزوئلا اتفاق افتاد که حاصل سرمایه‌های دانشی و محصولاتی جوانان این کشور بوده است.

    معاون وزیر ارتباطات با بیان اینکه توسعه اقتصاد دیجیتال نیازمندی دیگری در زمینه انرژی دارد که در مجموعه وزارت ارتباطات حدود ۲۸۰ کیلووات را سرمایه گذاری کرده ایم و با بخش خصوصی در تلاش هستیم تا پایان برنامه هفتم توسعه حداقل نیروگاه تجدید پذیری ایجاد کنیم که بتواند در زمینه انرژی پاسخگو باشد. بنابراین پروژه نظام سنجش اقتصاد دیجیتال را با همکاری مرکز آمار ایران پیش بردیم و امیدواریم تا پایان شهریور ماه عدد اقتصاد دیجیتال را در با یک الگوی مناسب و تاخیر دو ساله اعلام کنیم. به همین ترتیب پروژه فیبرنوری منازل و کسب و کارها را دنبال کردیم که در یک سال گذشته بیشتر از یک میلیون ۹۸۵ هزار و ۱۴۸ خانوار به این فناوری متصل شده اند. همچنین بیش از ۲۷۰ سایت نسل پنجم اینترنت در این مدت راه اندازی شده است.

    چیت ساز با تاکید بر اینکه به عنوان مدافع حق مردم کیفیت شبکه اینترنت را شایسته مردم نمی دانیم، تصریح کرد: به دلیل کاهش سرمایه گذاری در هسته اقتصاد دیجیتال واگذاری فرکانس ۵g به تاخیر افتاده بود و سرمایه گذاری اپراتورها ناشی از ناتوانی مالی در هسته اقتصادی دیجیتال کاهش پیدا کرده بود. برخی از اختلال های رخ داده خارج از اراده وزارت ارتباطات است که بخش زیادی از آن ناشی از چالش های جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بود که این اختلالات با هدف امنیت خود مردم بود اما به هر حال شبکه از منظر فرکانسی بسیار آلوده شده و چون این آلودگی اتفاق افتاده طبیعتاً کیفیت شبکه‌ای که مردم تجربه می‌کنند به شدت کاهش پیدا می‌کند. البته بخشی دیگر از کیفیت اینترنت به قطعی برق مربوط می شود و کاربران تجربه خوبی از کیفیت اینترنت ندارند.

    معاون وزیر ارتباطات با بیان اینکه علت دیگر کاهش سرمایه گذاری در این حوزه است، اظهار کرد: مسئله مهم دیگر این است که به واسطه فیلترینگ ما یکی از آلوده ترین شبکه های جهان را داریم و و وزارت ارتباطات در تلاش است سیاست‌های مربوط به این حوزه را اصلاح کند. بنابراین با سرمایه گذاری، تامین باتری و پیگیری پیوسته سامانه ۱۹۵ بحث کیفیت شبکه را پیگیری می کنیم.

    وی ادامه داد: با نصب فیلتر شکن توسط کاربران ایرانی، دستگاه کاربران به زامبی تبدیل شده و از همین ابزار برای حمله به زیرساخت های کشور خودمان استفاده می شود و همین موضوع سبب محدودیت دسترسی بیشتر در حوزه اقتصاد دیجیتال می‌شود و در نتیجه کیفیت اینترنت کاهش پیدا می کند. بررسی ها نشان می دهد بیش از ۹۰ درصد کاربران زیر ۳۰ سال عملا از فیلترشکن استفاده می کنند و نیاز از است به سمت اصلاح سیاست حرکت کنیم.

    چیت ساز درباره آخرین وضعیت پنجره ملی خدمات دولت هوشمند گفت: این پنجره اکنون بیشتر ۶۷ میلیون کاربر دارد. در ابتدای دولت تعداد کاربرها حدودا ۲۲.۹ درصد بود اما در حال حاضر با سرعت نسبتا خوبی در یک سال گذشته افزایش پیدا کرده است. در زمینه سامانه زمین نیز اقدامات خوبی انجام شده به گونه ای که ۵۰ درصد مراجعات حضوری مردم کاهش و مساحت شناسایی شده اراضی کشور حدود ۴۶ درصد رشد پیدا کرده است همچنین مساحت تغییر در اراضی کشور ۳۸ درصد پیشرفت داشته که نشان می دهد این سامانه در جلوگیری از زمین خواری با سرعت پیش میرود.