برچسب: علی بیگدلی

  • جنگ تا کی ادامه دارد؟

    جنگ تا کی ادامه دارد؟

    به گزارش اقتصادران، علی بیگدلی، استاد روابط بین‌الملل، در رابطه با آینده جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل و با توجه به اظهارات اخیر دونالد ترامپ و الگوی دفاعی که ایران در پیش گرفته است، گفت: بنده دو توصیه خطاب به مقامات نظامی و تصمیم‌گیرندگان دارم؛ استراتژی‌هایی که در گذشته در سیاست خارجی به کار گرفته می‌شد، امروزه نیازمند تغییر است. این استراتژی باید متناسب با تحولات شدید منطقه و ائتلاف‌های منطقه‌ای که متأسفانه علیه ما شکل گرفته و شرایط را بسیار دشوار کرده است، دگرگون شود. لذا ما باید رویکردهای گذشته را رها کرده و استراتژی جدیدی مبتنی بر سیاست انعطاف‌پذیری اتخاذ کنیم.

    وی ادامه داد: این روند ویرانگر با منافع ملی ما مغایرت دارد و این‌ها ادامه خواهد داشت. این جنگ تنها زمانی متوقف خواهد شد که ما دو طرف سیاست خود، نمودی از انعطاف‌پذیری را نشان دهند. در حال حاضر ما صرفاً نظاره‌گر هستیم و اتفاق مثبتی رخ نمی‌دهد؛ در حالی که سرمایه‌هایی که با پول‌ها مردم بنا شده، در حال نابودی است. لذا این وضعیت دیگر قابل قبول نبوده و کارایی ندارد. تأکید می‌کنم که باید نگاهی نوین داشته باشیم و اجازه ندهیم ائتلاف‌های منطقه‌ای بیش از این گسترش یابند.

    جنگ همچنان ادامه خواهد یافت

    این کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل با تاکید بر اینکه حلقه‌ای از خصومت علیه ما شکل گرفته است، بیان کرد: دشمنان به‌ویژه با جذب آذربایجان، ترکیه و شیخ‌نشین‌های خلیج فارس، شرایط را در اختیار گرفته‌اند. سخنان بسیاری وجود دارد که مجال بیان آن‌ها نیست، اما این سیاست با نقطه مطلوب فاصله دارد و جنگ همچنان ادامه خواهد یافت. چنانچه نقطه‌ای برای پایان در نظر نگیریم، تنها زمان را از دست خواهیم داد و حلقه‌ی اطراف ما هر روز تنگ‌تر می‌شود.

    بیگدلی با اشاره به اینکه سیاست‌های پیشین دو طرف پس از حوادث اخیر قطعاً با شکست مواجه شده و به پایان رسیده است، عنوان کرد: زمانی جنگ التهاب خود را از دست می‌دهد که ما یا مستقیما وارد مذاکره شویم یا یک تغییرات قابل لمسی در سیاست خارجی اعمال کنیم. ضرورت دارد از گذشته فاصله گرفته و دنیای جدیدی برای سیاست خارجی طراحی کنیم.

    می‌توان پس از این همه چالش، با آمریکا گفت‌وگو کنیم؟

    وی در پاسخ به این پرسش که آیا با وجود این حجم گسترده از وقایع صورت گرفته می‌توان با آمریکا وارد مذاکره شد، اظهار کرد: اگر مذاکره نکنیم که چالش‌های بیشتری به وجود می‌آید. این حرف‌ها سیاسی نیست و همه‌ی دنیا می‌داند که دیپلماسی در میانه جنگ شکل می‌گیرد که به درگیری‌ها پایان دهد. تا این لحظه ما نتوانسته‌ایم عکس‌العمل مؤثر سیاسی در برابر آن‌ها نشان دهیم و بنده تصریح می‌کنم که سیاست‌های انتقام‌جویانه دو طرف به نتیجه نرسیده است.

    بیگدلی افزود: در صورت ادامه این روند، میزان کشتار افزایش خواهد یافت و اگر وارد مذاکره نشویم، این روند ادامه پیدا خواهد کرد. در علم سیاست، زمانی که فعالیت‌های نظامی به اوج خود می‌رسد، چاره‌ای جز ورود به کانال‌های دیپلماتیک برای حل مشکل وجود ندارد. تداوم این وضعیت به ضرر ماست و تاکنون هم این موضوع ثابت شده است؛ نباید اجازه دهیم بیش از این کشور از دست برود، چرا که استمرار این وضعیت به ضرر و زیان نظام خواهد بود.

    نباید به مخالفت کشورهای درجه سوم اروپایی نسبت به جنگ دلخوش کنیم

    این تحلیل‌گر سیاست بین‌الملل در مورد مواضع برخی کشورهای اروپایی نظیر اسپانیا و انگلیس نسبت به جنگ، تصریح کرد: اولا اسپانیا جزو کشورهای درجه سوم اتحادیه اروپا است و اساسا این کشورها قدرت پیشبرد امور در سطح جهانی یا جلوگیری از درگیری‌ها را ندارند. اسپانیا از کشورهای درجه سوم اتحادیه اروپا محسوب می‌شود که به دلایلی از آمریکا فاصله گرفته است و پایگاه‌های خود را در اختیار آمریکا قرار نداده است. اسپانیا از آمریکا، غرب و اسرائیل فاصله گرفته است و از فلسطینی‌ها حمایت می‌کند.

    وی اضافه کرد: این فاصله گرفتن اسپانیا از غرب اگرچه خوب است اما به خاطر ما نبوده است و مسائل دیگری را دنبال می‌کند. ما نباید به این مسائل دلخوش کنیم؛ بلکه باید با ترسیم خط بطلان بر رویکردهای پیشین، وارد دنیای جدیدی شویم. آنچه تاکنون آرزو می‌کردیم صرفاً جنبه آرمانی داشته و نتیجه‌بخش نبوده است. باید وارد فضای جدیدی شویم که حکایت از کاهش التهاب و تنش داشته باشد تا بیش از این ثروت ملی و سرمایه‌های انسانی ما از بین نرود.

    بیگدلی در رابطه با اظهارات اخیر وزیر امور خارجه عمان درباره آتش بس فوری میان ایران و آمریکا گفت: اصلا ما دیپلماسی واسطه‌ای نداریم. اگر بنای بر مذاکره‌ای باشد باید مستقیم مذاکره کنیم. مشکل اساسی ما این است که برخی از مسئولان ما دیپلماسی را بلد نیستند. سرمایه ملی در حال از بین رفتن است و مردم کشته می‌شوند باید چاره‌ای اندیشید.

    اتحاد با شرق با شکست مواجه شد

    این استاد روابط بین‌الملل در خصوص عملکرد شرق در این جنگ منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای یادآور شد: شرق اصلا به درد ما نمی‌خورد، مناسفانه ما به دلیل تنفر از غرب، خود را در آغوش شرق انداختیم بدون آنکه دستاوردی برایمان داشته باشد.

    وی خاطرنشان کرد: بنده از کشته شدن مردم بسیار متأثرم و معتقدم هیچ راهی جز ورود به دیپلماسی جدید و مستقیم وجود ندارد حتی اگر این راه بارها با کارشکنی مواجه شده باشد. نکته دوم اینکه باید همزمان با آقای گروسی وارد مذاکره شویم مملکت دارد از دست می‌رود و برخی همچنان در حال چانه زدن هستند.

  • نمی‌شود بنشینیم و منتظر حمله آمریکا باشیم / این همه نیروی آمریکایی برای خوش‌گذرانی به منطقه نیامده‌اند!

    نمی‌شود بنشینیم و منتظر حمله آمریکا باشیم / این همه نیروی آمریکایی برای خوش‌گذرانی به منطقه نیامده‌اند!

    به گزارش اقتصادران، علی بیگدلی استاد روابط بین‌الملل، در رابطه با ارزیابی خود از اظهارات اخیر دونالد ترامپ رییس‌جمهور آمریکا و تهدیدات توأمان با اظهار تمایل به مذاکره که از صحبت‌های او می‌توان فهمید،‌ گفت:‌ از سخنان ترامپ نباید دچار دلواپسی شد. یک موضوع این قضیه، حجم تسلیحاتی است که به منطقه گسیل شده است. از طرف دیگر، طبق قانون اساسی ایالات متحده آمریکا، رئیس‌جمهور نمی‌تواند بدون مجوز کنگره، دستور حمله نظامی به یک کشور خارجی را صادر کند. البته ترامپ زیاد مقید به این پیچیدگی‌ها نیست و در خصوص ونزوئلا هم همین اقدامات را انجام داد.

    نمی‌شود بنشینیم و منتظر حمله آمریکا باشیم

    وی ادامه داد:  ترامپ بیان می‌کند که ایران تهدیدی برای منطقه است و بدون اجازه کنگره، این کار را انجام خواهند داد، اما مشخص نیست که به چه شکل و در چه زمانی این امر محقق خواهد شد. اتمام حجت صورت گرفته است، اما ایران هم در این شرایط نباید دچار بی‌عملی و بی‌تکلیفی شود. در این شرایط، بالاخره باید چه کنیم؟ آیا باید بنشینیم تا آمریکا حمله کند؟ نمی‌دانم دولت چه فکری می‌کند یا چه نقشه‌ای دارد.

    این حجم نیروی آمریکایی برای خوش‌گذرانی به منطقه نیامده‌اند!

    این تحلیل‌گر مسائل بینالملل با تاکید بر اینکه اکنون لحظه بسیار حساسی است، تصریح کرد: وقتی وزیر امور خارجه ما می‌گوید هیچ اتفاقی نمی‌افتد، نشان می‌دهد که هیچ کسی نمی‌داند قرار است چه اتفاقی رخ دهد.  باید با درک این حجم از احتمال وقوع، این اتفاق را در نظر گرفت. اما طرف دیگر قضیه این است که با ورود این حجم از تسلیحات آمریکا به منطقه و احتمال اقدامات اسرائیل، نباید انتظار داشت که آن‌ها دست خالی به آمریکا بازگردند. این نیرو‌های آمریکایی‌ که برای گردش نیامدند، می‌خواهند کاری کنند که ما نمی‌دانیم. گفته‌های ترامپ هم چندان قابل اعتماد نیست، اولتیماتوم‌های او جای نگرانی دارد اما  من نگران هستم از این بابت که  با این حجم تسلیحات، آمریکا نمی‌تواند دست خالی برگردد و به نظر من احتمالا اقدام خواهد کرد.

    ما باید دست به یک دیپلماسی نرم بزنیم

    این استاد ژئوپلیتیک سیاست انعطاف‌پذیر را برای ایران تجویز کرد و توضیح داد: سطح انتظارات آمریکا بسیار بالاست؛ ایران در یک فشار غیرقابل تصور قرار گرفته است. اما به هر حال، این فشارها اکنون وجود دارد. بنابراین، برای مبارزه با این فشار، ما باید دست به یک دیپلماسی نرم بزنیم. پیشنهاد اول من این است که اجازه دهیم کارشناسان آژانس بیایند و دوربین‌های خودشان را نصب کنند. شاید این اقدام کمی التهاب را کاهش دهد. آقای گروسی هم گفته که اگر ایران به این رویه ادامه دهد،‌ آن را از ‌ان‌پی‌تی خارج خواهیم کرد.

    محاصره دریایی ایران هنوز قطعی نیست/ ما راه فرار را یاد گرفته‌ایم

    این کارشناس سیاست خارجی در خصوص محاصره دریایی ایران توسط آمریکا که احتمال آن بسیار پررنگ شده است، تشریح کرد:  این محاصره هنوز خیلی قطعی نشده است، اما سابقه داشته است و در ونزوئلا نیز همین اتفاق رخ داد. البته جغرافیای ونزوئلا با ما فرق می‌کند؛ بخش عمده‌ای از سرزمین آنها در ساحل دریای کارائیب است ولی در اطراف ما کشور‌های زیادی حضور دارند. ما نیز تا حدودی راه فرار را یاد گرفته‌ایم.

    توقیف کشتی‌های حامل نفت ایران برای آمریکا کار سختی است

    وی افزود: توقیف کشتی‌های حامل نفت ایران برای آمریکا کار بسیار سختی است. نمی‌دانم، شاید برای آن‌ها آسان‌تر از این قضیه باشد. اما این بحث نیز وجود دارد که ایران را به نوعی قرنطینه کنند که این کار بسیار بسیار سختی خواهد بود.  تشخیص آن‌ها این نیست که حتماً جلوی صادرات نفت را بگیرند. همان‌طور که برای ونزوئلا انجام دادند.

    دوران واسطه‌ها به پایان رسیده است

    وی این نکته را حائز اهمیت دانست که  نباید فقط نظاره‌گر بود و گفت:  دوران واسطه‌ها به پایان رسیده است. وزیر امور خارجه عراق هم گفت که دوران واسطه‌ها تمام شده‌ است. ما باید مستقیماً با آمریکا مذاکره کنیم. باز هم تکرار می‌کنم که سطح انتظارات آمریکا بسیار بالاست ولی ما هم نمی‌توانیم در تاسیسات خودمان ببنیدم چون در این صورت چطور جواب مردم را بدهیم وقتی این حجم از سرمایه‌گذاری را در تاسیسات هسته‌ای داشته ایم. باید به نحوی با آمریکا صحبت کنیم که همان میزان غنی‌سازی ۳.۶۷ درصد را بپذیرد و آژانس نیز هر وقت بخواهد دوربین‌های خود را نصب کند.

    ما هیچ اقدامی نکرده‌ایم که سطح این تنش را کاهش دهیم

    بیگدلی اضافه کرد:  دولت ایران باید تکلیف خود را در این لحظه مشخص کند، ما در لحظه دلواپسی هستیم و از این طرف هیچ کاری نمی‌کنیم. در حالیکه باید دست به یک اقدام زد.

    این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که اگر درگیری رخ دهد،‌ آینده جنگ به چه صورت خواهد بود، اظهار کرد: ما هیچ اقدام خاصی نکرده‌ایم که سطح این تنش را کاهش دهیم و برویم صحبت کنیم؛ ما در نقطه صفر مانده‌ایم. باز هم می‌گویم که سطح انتظارات بسیار بالاست. اگر چه در روابط بین‌الملل، حق با قدرت است اما اکنون در یک موقعیت خاص قرار گرفته‌ایم. اینکه بنشینیم و نگاه کنیم و بگوییم آمریکا حمله نمی‌کند، پس این همه آرایش نظامی در خلیج فارس و کشورهای دیگر برای چیست؟ امیدواریم اتفاقی رخ ندهد ولی با انشالله گفتن کاری پیش نمی رود.

    تروریستی اعلام شدن سپاه از سوی اتحادیه اروپا بعد اخلاقی دارد

    این تحلیل‌گر روابط بین‌الملل در رابطه با ارزیابی خود از تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران توسط اتحادیه اروپا بیان کرد: موضوع محوری، رفتار اهانت‌آمیزی است که اتحادیه اروپا نسبت به یک نهاد نظامی اتخاذ کرده است؛ این اقدام از نظر پرستیژ دارای اهمیت بسزایی است، زیرا آن‌ها سپاه  را در ردیف گروه‌هایی نظیر داعش و القاعده قرار داده‌اند. این عمل، پیامدهای جدی دارد و یکی از آن‌ها  بُعد اخلاقی ماجراست. اما در ابعاد اقتصادی نیز تاثیراتی دارد و مسیرهای ارتباطی و سیستم‌های بانکی مسدود خواهد شد. همچنین، سفرهای نظامیان سپاه به اتحادیه اروپا ممنوع خواهد شد.

    استقرار نیروهای نظامی انگلیس در منطقه برای حفاظت از پایگاه های خودش است

    بیگدلی در پاسخ به این سوال که به نظر شما این اقدام اروپا در راستا تشدید بحران‌ها و مشروع دانستن حمله نظامی به ایران خواهد بود، بیان کرد: خیر، این امر منجر به درگیری نظامی نخواهد شد. استقرار نیروی نظامی انگلستان در قطر، به دلیل وجود پایگاه سنتی است که انگلستان در آنجا دارد تا نشان دهد که همچنان از قطر حمایت می‌کند. این اقدام تهاجمی نبوده و  نمایشی از قدرت است.

    انگلستان خود را درگیر حمله نظامی به ایران نخواهد کرد

    وی خاطرنشان کرد:‌ حضور نیروهای نظامی انگلستان در منطقه صرفاً یک حمایت سنتی از قطر است، زیرا هنوز پایگاه‌های خود را در قطر حفظ کرده است،  این پایگاه‌ها را در امارات نیز وجود دارد. اما این موضوع ارتباط مستقیمی با درگیری ما با آمریکا پیدا نمی‌کند، مگر اینکه خود آمریکا بخواهد ولی با این حجم نظامی که آمریکا آورده است، بعید می‌دانم که آمریکا بخواهد، انگلستان نیز مداخله نظامی داشته باشد.  بنده گمان نمی‌کنم انگلستان چنین اقدامی انجام دهد؛  انگلستان اگرچه جزو اتحادیه اروپا نیست، اما تحت فشار اتحادیه اروپا، سپاه را در فهرست نهادهای تروریستی قرار داده است.

  • عمر تندروهای همیشه معترض به سر آمده

    عمر تندروهای همیشه معترض به سر آمده

    به گزارش اقتصادران، مسعود پزشکیان، روز یکشنبه ۱۹ مرداد، با انتقاد از مخالفان مذاکره گفت که «اگر حرف نزنی چه کار خواهی کرد؟ می‌خواهی بجنگی؟» وی با اشاره به حمله آمریکا به مراکز هسته‌ای ایران گفت: «خب آمد و زد؛ الان برویم درست کنیم دوباره می‌آید می‌زند.»

    پزشکیان، تأکید کرد که مذاکره به معنای «تسلیم» نیست و او بدون اجازه رهبر جمهوری اسلامی کاری انجام نخواهد داد، حتی اگر با نظر خودش مخالف باشد. در گفت‌و‌گو با علی بیگدلی، کارشناس ارشد سیاست خارجی و تحلیلگر روابط بین الملل به بررسی این موضوعات پرداخته ایم:

    عمر و دوران تندروهای همیشه معترض به پایان رسیده

    علی بیگدلی گفت: «تاکید همیشگی من بر این است که هر چه اقای پزشکیان در حوزه سیاست خارجی می گوید یا هر تصمیمی می گیرد قطعا بدون موافقت و اجازه رهبری نخواهد بود. مسائل کشور اکنون بسیار حساس شده است، از مسئله غنی سازی تا مکانیسم ماشه و مذاکرات، همگی از جمله موضوعات سرنوشت سازی محسوب می شوند که بدون اذن فرمانده کل قوا، اصلا قابل پرداخت نیست. بارها و بارها، پزشکیان لا به لای اظهارنظرهای مختلف خود بر اجازه از رهبری یا اطلاع ایشان از تصمیمات وزارت خارجه تاکید کرده است. اما آن چه آقای پزشکیان درباره سیاست خارجی مطرح کرده است اصلا غیرواقعی یا غیرمنطقی نیست. ایشان دقیقا همان چیزی را گفته که رخ داده. دوراهی جنگ یا مذاکره نیز موضوع غیرقابل کتمانی نیست. من معتقدم عمر و دوران تندروهای همیشه معترض به پایان رسیده و دیگر زمانی برای انکار واقعیت های پیش رو نداریم. »

    وی افزود: «هم اکنون درگیر بی عملی و بی تحرکی در حوزه سیاست خارجی هستیم.اما شرایط منطقه ما را وادار می کند که این رویکرد سنتی ۴۷ سال گذشته را در اسرع وقت تغییر دهیم. اولین دلیل این است که باید متوجه باشیم ژئوپلیتیک منطقه تغییر کرده و دیگر به دوران گذشته برنمی گردیم. از ۷ اکتبر که حمله حماس به اسرائیل انجام شد، یک نقطه عطف در سایه این حادثه رخ داد و مقدمه ای شد بر تغییرات گسترده در سطح منطقه خاورمیانه. به هر حال افزون بر حماس، حزب الله و حتی حافظ اسد نیز دستخوش تاثیر شدند. بنابراین نقطه با مبداء تغییرات را می توانیم هفتم اکتبر بدانیم. از دید من این حادثه مقدمه ای جدی بود برای تغییرات ژئوپلیتیک و ایجاد تحولاتی در خاورمیانه. نکته دیگر این است که این تحولات به شکل پنهانی مورد حمایت کشورهای عرب نیز قرار گرفت.»

    آقای لاریجانی به تصمیمات سیاست خارجی با تغییراتی همراه است

    این استاد دانشگاه گفت: «کشورهای عرب به شکل سنتی به دنبال ایجاد تغییراتی اقتصادی، صنعتی و حتی گردشگری در کشور خود بودند. اغلب آن ها می خواستند سنت های گذشته را کنار بگذارند و به سمت تحولات جهانی حرکت کنند. به طور مشخص، محمد بن سلمان در عربستان سعی کرد پیش قراول این تصمیم گیری باشد. مسئله دیگر این است که غربی ها نیز با بحران های اقتصادی شدیدی رو به رو شده اند و اتحادیه اروپا، سخت درگیر ناتوانی اقتصادی است. به عنوان نمونه، فرانسه، رقمی حدود ۲٫۳ درصد کسری موازنه اقتصادی داخلی و کاهش سرمایه گذاری دارد و دچار تورم کالا و سرمایه است. بنابراین بهترین جا برای آن ها حرکت به سمت خاورمیانه است و بر همین اساس نیز ترجیح می دهند خاورمیانه به سمت آرامش حرکت کند. تا زمانی که خاورمیانه در آرامش نباشد، نمی تواند تراکم کالاها و سرمایه را درک کند.»

    وی افزود: «آن چه ترامپ در قفقاز جنوبی پیاده می کند، در واقع، تلاش برای دستیابی به منافع اقتصادی است. ما باید این را درک کنیم که در دهه های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ نیستیم و شرایط ما در قبال جهان و جهان در قبال ما تغییر کرده است. جنگ اخیر نشان داد که باید روی حوزه های متعددی از جمله مسئله نفوذ بازنگری انجام دهیم. از دست رفتن و شهادت مسئولان نظامی و دانشمندان هسته ای موضوعی نیست که بتوان به سادگی از آن عبور کرد. بنابراین راهی به جز این وجود ندارد که باید به سمت سیاست های هوشمندانه و انعطاف پذیر حرکت کنیم.»

    وی در خصوص تغییرات شکل گرفته در شورای عالی امنیت ملی و شورای دفاع گفت: «با آمدن آقای لاریجانی، فضا تغییر کرده است و باید درک کنیم که گروههای وابسته به ما در عراق، حزب الله و سوریه در چه شرایطی قرار دارند. به اعتقاد من بخشی از علت سفر آقای لاریجانی به عراق به همین موضوع مرتبط است. بخشی از علمای شیعه و برجسته عراق هم، معتقدند که این نیروها باید در ارتش ملی عراق ترکیب شوند. بنابراین باید همه این ها را درک کنیم.»

  • بزودی ۷۰ میلیارد دلار پولهای بلوکه شده ایران آزاد می گردد / توافق احتمالی پایدار نیست / آمریکا به دنبال فاصله انداختن بین روسیه، چین و ایران است

    بزودی ۷۰ میلیارد دلار پولهای بلوکه شده ایران آزاد می گردد / توافق احتمالی پایدار نیست / آمریکا به دنبال فاصله انداختن بین روسیه، چین و ایران است

    به گزارش اقتصادران، دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و امریکا در حالی برگزار می‌شود که بازار گمانه‌زنی در خصوص آینده این مذاکرات داغ است. برخی خبرهای از تمرکز بر روی پیشنهاد سرمایه‌گذاری هزار میلیارد دلاری آمریکا در ایران حکایت دارد اما هستند کسانی که با توجه به سابقه‌ی دو دهه‌ی گذشته امکان جذب چنین سرمایه‌ای را منتفی می‌دانند.

    در این رابطه علی بیگدلی، تحلیل‌گر بین‌المللی، معتقد است هدف کاخ سفید دور کردن سه ضلع چین، روسیه و ایران از یکدیگر تا به این ترتیب بتواند با کمترین هزینه بیشترین تمرکز خود را روی رقیب اصلی خود یعنی چین قرار دهد. او معتقد است به احتمال زیاد پولهای بلوکه شده ایران، که حدود ۷۰ میلیارد دلار عنوان شده، خیلی زود به ایران بر گردند و در مقابل ایران هم ذخایر اورانیوم غنی شده بالای خود را به کشوری بفروشد.

    در ادامه می‌توانید مشروح این گفتگو را مطالعه کنید.

    این روزها بحثهای مختلفی از احتمال سرمایه‌گذاری هزار میلیارد دلاری آمریکا در ایران مطرح شده است. به نظر اقتصاد ایران و البته اختلافات ایران و آمریکا طوری است که چنین انتظاری معقول باشد؟

    به هیچ وجه و من فکر می‌کنم چنین چیزی در دستور کار کسی نیست. ماجرای این رقم هزار میلیارد دلار بر می‌گردد به سفری که چند ماه پیش یکی از مقامات دولتی داشت و با یک هیات آمریکایی دیدار داشت و در آن جلسه این رقم حیرت آور مطرح شد. جالب اینکه در آن زمان هم هیات آمریکایی تعجب کرده و حتی از مقام ایرانی پرسیده اقتصاد شما این ظرفیت را دارد؟ به قول شما آنها هم می‌دانستند اقتصاد ایران ظرفیت پذیرش چنین سطحی از سرمایه‌گذاری را ندارد.

    در یک اقتصاد مانند اقتصاد ایران که دولتی و دستوری است زمینه کافی برای جذب این حجم از سرمایه‌گذاری وجود ندارد. حتی سرمایه در این دسته از اقتصادها امنیت احساس نمی‌کنند و همین یکی از موانع اصلی است. به هر روی نه ظرفیت، نه زیر ساخت، نه امنیت سرمایه و نه قوانین حاکم بر کشور چنین امکانی را فراهم نمی‌کند.

    جلسه‌ای که اشاره کردید چه زمانی برگزار شده بود؟

    حدود ۶ یا ۷ ماه پیش بود این جلسه و همانطوری که گفتم این اظهارات یک مقام دولتی ایران تعجب آمریکایی‌ها را هم بر انگیخت. بعید است چنین چیزی واقعی باشد و اگر حتی این پیشنهاد هم مطرح شده باشد، ساختارهای حاکم چنین ظرفیتی را برای اقتصاد ایران ایجاد نمی‌کنند.

    فکر می‌کنید از پی توافق احتمالیِ، چه وضعیتی به وجود خواهد آمد؟

    شرایط از امروز بهتر خواهد شد. گرچه برای اینکه تنش‌ها به شکل پایدار کاهش یابد ضروری است کشور خود را از قید و بند چالش‌های موجود در منطقه خاورمیانه رها کند. اگر تلاش‌های لازم صورت بگیرد و نگاه ایدئولوژیک حاکم هم تغییر نسبی داشته باشد، به نحوی که ایران تبدیل به یک بازیگر متعارف در منطقه شود، سرمایه گذاری‌های خارجی هم به نحو محسوسی افزایش می‌یابند. اما اینکه پس از گذشت یک جلسه از مذاکره انتظار جذب هزار میلیارد دلاری ایجاد شود، به باور من نگاهی واقع بینانه نیست.

    پس شما توافق احتمالی را یک توافق پایدار نمی‌دانید؟

    این توافق هر قدر هم پایدار باشد، نخواهد توانست که به این زودی همه مشکلات ایران و آمریکا را مرتفع کند و حتی این دو را به شریکی مهم تبدیل کند. به اصطلاح ایران و آمریکا به این زودی نمی‌توانند «داداشی» یکدیگر شوند و از وضعیت خصمانه فعلی تبدیل به شرکای راهبردی شوند.

    این روزها انتظارات مختلفی از توافق احتمالی مطرح می‌شود. مذاکرات بر چه مطالباتی استوار شده و چه انتظاری از آن معقول است؟

    تا جایی که مشخص شده در دوم وزارت خارجه ایران در پی این خواهد بود که پولهای بلوکه شده کشور را آزاد کند. همانطوری که می‌دانیم منابعی از ایران در بانکهای قطر، عراق و هند قفل شده‌اند و ایران می‌خواهد هر چه زودتر امکان دستیابی به آنها را داشته باشد. از سوی دیگر ایران حاضر شده تا به میزان غنی‌سازی ۳.۶۷ (معادل همان میزانی که در زمان برجام بود) بازگردد.

    احتمال پذیرش این خواسته‌ها از سوی طرفین هست؟

    بله و احتمالا توافق سر این مسائل رخ می‌دهد. ایران در حال حاضر ۲۰۰ کیلو اورانیوم غنی شده با خلوص بالا در اختیار دارد که به احتمال فراوان آن را باید بفروشند. این با سال ۲۰۱۵ متفاوت است که قرار بود ایران اورانیوم غنی شده خود را به امانت نزد روسیه بسپارد.

    پس انتظار بازگشت پولهای بلوکه شده واقعی است؟

    بله این مهم شدنی است.

    رقم این پولها چقدر است؟

    به طور رسمی چیزی اعلام نشده ولی شنیده‌ها از ۷۰ میلیارد دلار منابع بلوکه شده خبر می‌دهند.

    در مقایسه با برجام به نظر می‌آید همسایگان جنوبی مانند عربستان سعودی موضع همدلانه‌تری به ایران دارند. دلیل این موضوع چیست؟

    سعودی‌ در پی اجرای برنامه بلندپروازانه بن سلمان است. برای اینکه چنین برنامه بزرگی به طور موفق اجرا شود باید تنش‌ها کنترل شود و آرامش بر فضای منطقه خاورمیانه حاکم باشد زیرا سرمایه این دسته از اقدامات از غرب خواهند آمد و آنها در مناطق پرتنش وارد نمی‌شوند.

    من فکر می‌کنم امروز حتی اروپا یا آمریکا هم مایل نیستند که تنش‌ها با ایران تشدید شوند زیرا آنها هم مشکلاتی در خود دارند که برای رفع آنها نیازمند کنترل تنش‌های خود هستند.

     ایران در مقایسه با گذشته با چه خواسته متفاوتی روبه‌رو است؟

    در مذاکره فعلی بحث بر سر این است که محدودیتهای اعمال شده باید همیشگی باشند. در برجام چنین نبود و طبق آن توافق قرار بود در ۲۰۲۰ میلیارد فروش تسلیحات به ایران را آزاد کنند و در ۲۰۲۵ (موعد آن چند ماه دیگر است) محدودیتهای بنا بود لغو شوند. اکنون به نظر می‌رسد ترامپ حاضر نیست به این مساله تن دهد و خواهان اعمال محدودیتها بدون مشخص بودن مدت زمان است.

    آمریکا با ایران و روسیه در حال رسیدن به یک ثبات نسبی است اما مشکلات با چین  به نظر می‌رسد در حال تشدید است. استراتژی اصلی دولت ترامپ چیست؟

    به نظر می‌آید کاخ سفید با همه توان قصد دارد مثلث چین، روسیه و ایران را از هم دور کند. از یک طرف با روسیه کنار آمده و از سوی دیگر می‌خواهد با به سرانجام رساندن تنش با ایران، در عمل میان این سه ضلع فاصله بیاندازد. به هر روی رقیب و تهدید اصلی آمریکا در جهان امروز چین است و حتی در ماجرای تعرفه‌ها هم دیدیم که تنها چین نسبت به آمریکا مقابله به مثل کرد. تضعیف این رابطه از نظر کاخ سفید به تضعیف چین منجر می‌شود.

  • تمام راه‌ها بسته شده و ما راهی به جز مذاکره نداریم / اگر توافق نشود دلار به ۲۰۰ هزارتومان می رسد

    تمام راه‌ها بسته شده و ما راهی به جز مذاکره نداریم / اگر توافق نشود دلار به ۲۰۰ هزارتومان می رسد

    به گزارش اقتصادران، دور نخست مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان به پایان رسید. تیم مذاکره کننده ایرانی با حمایت افکار عمومی و اجماع و وفاق مسئولان عالی رتبه نظام در این مذاکرات حضور یافت.
    دو طرف ابراز خوشبینی کرده‌اند که مذاکرات به خوبی پیش رفته و شنبه هفته آینده دور دوم آن احتمالا در مکانی دیگر برگزار خواهد شد. رسانه‌های خبری داخلی و غربی تا این لحظه اخبار مثبتی را مخابره کرده‌اند و به طور کلی نشان می‌دهد که ظاهرا فضای مذاکره چه از لحاظ سیاسی و چه از لحاظ رسانه‌ای مثبت بوده است.

    در همین حال، اما قیمت دلار، سکه و طلا در ایران نزولی شد و بورس پس از ماه‌ها انتظار یکپارچه سبز شد. حال، اما طرفین آماده راند دوم می‌شوند، راندی که شاید بیش از پیش سرنوشت مذاکرات را دستخوش تغییر کند.
    در این بین، اما «علی بیگدلی»، استاد دانشگاه، کارشناس مسائل بین‌المللی، تاریخدان و پژوهشگر معتقد است که اکنون هم آمریکا و هم ایران به ادامه روند این مذاکرات نیاز دارند.

    علی بیگدلی درباره آن چه در اولین جلسه از مذاکرات رخ داده و آن چه در ادامه پیش روست  می‌گوید: «در شرایط فعلی هر دو طرف این مذاکره اکنون نیاز دارند که اختلافاتشان را سروسامان بدهند و شاید حتی حل کنند. هم ایران و هم آمریکا فعلا و در جلسه اول نیز انتظارات خود را به صورت کتبی به هم منتقل کرده‌اند و هر دو طرف از آن چه رخ داده راضی به نظر می‌رسیدند و از اساس در شرایط فعلی چاره‌ای جز سازش و گفت‌و‌گو ندارند به خصوص درباره ایران که باید اذعان داشت شرایط داخلی و منطقه‌ای، شرایط نامناسبی است و حتما باید تلاش کنیم این وضعیت فعلی سامان بگیرد. به خصوص ما با وضعیت نامساعد اقتصادی که اکنون به آن مبتلا هستیم و شرایط ویژه منطقه‌ای باید تلاش کنیم که مذاکرات به سرانجام مطلوبی دست یابد.»

    بیگدلی در ادامه افزود: «از سوی دیگر باید توجه کرد که آمریکا نیز به هیچ وجه تمایلی به جنگ ندارد چرا که جنگ نه فقط یک پروسه خطرناک است که می‌تواند تمام منطقه را وارد بحران‌های پیاپی کند که هزینه‌های مالی و اقتصادی سنگین نیز دارد.
    چنان که عربستان نیز به طور جدی با آمریکایی‌ها در ارتباط است که دست به حمله نظامی حتی محدود نیز در خاورمیانه نزند؛ بنابراین به نظر می‌رسد همه چیز اکنون آماده و فراهم است که در دوره‌های آتی نیز این مذاکرات در مسیر توافق قرار بگیرد.
    البته که شرایط با سال ۲۰۱۵ و قرارداد برجام بسیار تفاوت دارد و هم شرایط منطقه‌ای و هم شرایط داخلی کشور چندان شبیه یک دهه قبل نیست، اما در این میان ترامپ تمایل جدی دارد که بتواند قراردادی بهتر و کارآمدتر از قبل ببندد و قهرمان توافق با ایران او باشد نه دموکرات‌ها!»

     

    مذاکره گزینه ناگزیر طرفین است

    این استاد دانشگاه و کارشناس سیاسی هم چنین با اشاره به مساله مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکرات گفت: «دولت ناچار است به خاطر شرایط داخلی و حفظ طرفدارانش از این اصطلاح جلسه مستقیم و غیرمستقیم استفاده کند؛ کما این که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران نیز تصریح داشت که در زمان خروج با هیات آمریکایی دیدار و گفت‌و‌گو کرده است و حتی تاکید کرد که در راستای روابط دیپلماتیک با هم صحبت کرده‌اند و باید گفت که با همین دیدار ساده به نوعی قبح ملاقات بین طرفین از نظر تندرو‌ها عملا ریخته شده و البته باید توجه داشت که دستکم فعلا تندرو‌های درون حاکمیت و مجلس نیز واکنش چندان تندی نشان نداده‌اند و شاید به این نتیجه رسیده‌اند که موضوع اکنون ملی‌تر از همیشه است و قدرت راست تندرو شاید در اعمال تحمیل نظر خود کاهش پیدا کرده است.
    از مصادیق آن نیز شخص حسین شریعتمداری را می‌توان نمونه‌ای از این موارد دانست که واکنش چندان تندی از سوی رسانه تندرویی همچون کیهان دیده نشده و با این روند به نظر می‌رسد در دور بعد قطعا مذاکرات مستقیم خواهد بود.»

    این کارشناس سیاسی در ادامه با اشاره به رویکرد‌های شخصیتی مذاکره کنندگان می‌گوید: «با توجه به اینکه استیو ویتکاف آدم خوش مشرب و خوش نشین و اهل معامله گری است، به نظر می‌رسد دور بعد به صورت مستقیم دو گروه مذاکره کننده برابر هم حاضر شوند.
    اکنون نیز به نظر می‌رسد طرفین خواسته‌های اولیه خود را نه فقط منتقل کرده‌اند بلکه بر سر آن توافق شده و امیدواریم در دور‌های بعد وارد بحث و گفت‌و‌گو بر سر جزییات شوند تا شاید فشار‌های اقتصادی از سر بازار‌های مالی ایران برداشته شود.»

     

    موضوع سرمایه گذاری یک تریلیون دلاری آمریکایی‌ها در ایران

    مساله سرمایه گذاری اقتصادی آمریکایی‌ها در ایران به خصوص با توجه به توان بالای شرکت‌های این کشور در حوزه نفت و گاز یکی از مواردی بوده که در روز‌های اخیر بار‌ها مطرح شده است. چنان چه وزیر امور خارجه ایران در مقاله خود در واشنگتن پست به این موضوع می‌پردازد و در روز‌های اخیر نیز مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران به صراحت درباره امکان ورود سرمایه گذاران آمریکایی به کشور اشاره می‌کند و آن را بدون اشکال می‌داند.

    علی بیگدلی نیز این مساله را یکی از موارد مهم می‌داند می‌گوید: «موضوع سرمایه گذاری اقتصادی در قرارداد‌های سیاسی اکنون از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و قطعا این یکی از مواردی است که باید مطرح و بین طرفین حل و فصل شود.»

    این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه نیز با اشاره به موافقت‌های ضمنی با مساله سرمایه گذاری تاکید داشت: «برخی از اعضای کمیسیون خارجی همین مجلس دوزادهم به لزوم آن اشاره کرده‌اند و دیدیم که شخص رئیس جمهوری نیز درباره آن صحبت کرده است و حتی ترامپ نیز گفته که ما آماده هستیم ۱۰۰۰ میلیارد دلار در ایران سرمایه گذاری کنیم؛ فارغ از مساله چند و چون سرمایه گذاری و اینکه چقدر می‌توان برای این سرمایه گذاری ظرفیت سازی کرد، اما ما چاره‌ای به جز این نداریم که در مسیر مذاکره پیش برویم.»

    بیگدلی هم چنین می‌گوید: «از نظر اقتصادی اکنون کشور در بن بست، اما و در ژئوپلتیک منطقه نیز نفوذ ایران به شدت کاهش پیدا کرده و فضای بین الملل نیز اکنون به نفع ما نیست و نیاز داریم که نگاه جهان به ایران را تغییر بدهیم و حتی رویکرد داخلی نیز باید به جهان تغییر کند. حتی این مساله که دیدار‌های بین دو کشور در سطح بالاتر رخ بدهد و یا ویتکاف به تهران بیاید اصلا اکنون دیگر نه عجیب است و نه غیرقابل باور و حتی به همین سو نیز خواهیم رفت.
    کما این که می‌بینیم جناح‌های به قول آقای حسن روحانی، دلواپسان نیز دیگر آن چنان واکنش‌های احساسی و عصبی از خود نشان نداده‌اند چرا که شاید شرایط کشور به خوبی نشان می‌دهد که لازم است برای منافع کشور مذاکرات در سطح بالاتری جریان یابد.»

    بیگدلی همچنین با تاکید بر لزوم مذاکره با اتحادیه اروپا گفت: «در این بین به نظر می‌رسد اکنون ایران نه فقط رابطه با آمریکا و مذاکره با این کشور را در دستور دارد بلکه بیش از همیشه متوجه نیاز به مذاکره با اتحادیه اروپا پیش از تاریخ اولتیماتوم مکانیسم ماشه نیز شده و اکنون ایران آماده مذاکرات سازنده با سه کشور اروپایی نیز هست. چنان چه اکنون نیز گفته شده قرار است سید عباس عراقچی برای مذاکره با تروئیکای اروپایی و لغو امکان فعال شدن مکانیسم ماشه راهی وین شود.»

     

    مذاکرات و دو راهی قیمت دلار

    اصول و موازین علم سیاست نیز همین را حکم می‌کند که باید مقدمات فراهم شود، نقطه نظرات به هم نزدیک‌تر شود و بعد مقامات برجسته‌تر در برابر هم حاضر می‌شوند پس من تصور می‌کنم مقدماتی در جریان بوده تا با اصول و قواعدی وارد مذکره شده‌اند و با این توضیح من تصور نمی‌کنم مذاکرات با شکست مواجه شود چرا که این موضوع نه به نفع ایران است و نه به نفع آمریکایی ها. تصور من این است که مذاکرات قطعا ادامه پیدا خواهد کرد و با ادامه مذاکره و حذف یا تعلیق تحریم‌ها شاید قیمت دلار به زیر ۶۰ هزار تومان نیز برسد.

    تمام راه‌ها به سمت ما بسته شده و ما راهی به جز مذاکره نداریم و اگر مذاکره قطع شود و یا با شکست مواجه شود، با این بار روانی موجود دلار می‌تواند حتی به ۲۰۰ هزار تومان نیز برسد.»

    علی بیگدلی در پایان نیز با اشاره به امکان کارشکنی طرف اسرائیلی گفت: «به باور من این بار اصلا اسرائیل توان و جرات کارشکنی در مذاکرات را نخواهد داشت.
    به هیچ وجه‌ اجازه کارشکنی در مورد مذاکرات ایران و آمریکا به اسرائیل داده نخواهد شد و از اساس سفر تازه بنیامین نتانیاهو به واشنگتن نیز در راستای همین اولتیماتوم بوده که به صراحت از رئیس جمهور آمریکا بشنود، مذاکراتی در جریان است و در حقیقت یک تاکتیک برای عقب راندن اسرائیل بود و کابینه ترامپ و خود شخص دونالد ترامپ به هیچ وجه تمایل به راه انداختن یک جنگ در منطقه ندارد و به نظرم این موضوع به صراحت نیز به نتانیاهو تفهیم شده است.»