برچسب: طلای آنلاین

مجوز فروش آنلاین طلا برای چه بود؟

زمانی که یک کسب‌وکار شروع به فعالیت می‌کند، باید مجوز‌های مشخصی را دریافت کند؛ این مجوز‌ها به معنای آن است که نهاد‌های نظارتی درباره چگونگی انجام این اقدامات برنامه داشته و می‌دانند که چه ضوابطی تحت چه چارچوب‌هایی باید رعایت شود. همین مجوز‌ها هم در اصل اعتماد مردم را به انجام تعاملات تجاری و اقتصادی با کسب‌وکار‌ها جلب می‌کند.

حال پرسش اصلی اینجاست زمانی که برای فعالیت پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا مجوز صادر می‌شد، چرا به جزئیات مهمی مثل انتقال سرمایه و مدیریت آن و همچنین نحوه پاسخگویی به نیاز خریداران توجهی نشده که حال پس از ورود سرمایه‌های خرد اما مهم مردم به این بازار، نهاد‌ها نگران این بازار به ظاهر بی در و پیکر باشند؟ نکته مهم آن است که تعداد زیادی از این پلتفرم‌ها، تحت نام بانک‌های مهم و بزرگ کار می‌کنند و شهرداری بیلبورد‌های متعددی را در نقاط مختلف شهر برای تبلیغات به این پلتفرم‌ها اجاره داده است.

نگرانی اصلی اینجاست که اگر طی مهلت اعلام شده توسط وزارت اقتصاد، ضوابطی برای پلتفرم‌ها تعیین نشده و این بسته بودن تبادلات ادامه پیدا کند، تکلیف سرمایه‌گذارانی که حتی طلای واقعی در دست خود ندارند، چه خواهد شد.

طلا نداریم

مجید منطقی، کارشناس تجارت درباره وضعیت خرید و فروش آنلاین طلا گفت: یکی از چالش‌هایی که فعالان حوزه طلا در ایران به آن اذعان دارند، کمبود طلا در بازار و ناتوانی در پاسخ به نیاز خریداران است. حتی بعضی از فعالان هم معتقدند باید واردات شمش طلا به کشور بیشتر باشد تا بتوان بازار را پوشش داد. اگر فرض کنیم که چنین گلایه‌ای صحیح است، پیش از راه افتادن پلتفرم‌های خرید و فروش طلا آن هم به شیوه‌های مختلف مانند شمش، آب شده و غیره، بازار ایران مشکل جدی در تامین طلا داشت. حال هم که با ایجاد این بسترها، تقاضا برای طلا بیشتر شده و به نظر کمبود بیشتری در این امر خواهیم داشت. اما نکته مهم آن است که اغلب این پلتفرم‌ها در اصل طلای مجازی می‌فروشند و این اعتبار است که خریداری می‌شود. بر این اساس هرچند نیازی به تبادل طلای واقعی نیست، اما موضوع نگران‌کننده، پشتوانه آن است.

تنش‌های متعدد اقتصاد

بازار اقتصادی ایران به دلیل وجود تنش‌های مختلف و درگیر بودن با بدترین بحران‌ها، همواره مستعد آن است تا فعالیت‌های جدید تجاری در آن شکل گرفته و سود عده‌ای را تامین کند. این می‌تواند به ضرر مردمی باشد که با سختی و هزار و یک امید و آرزو، به تبلیغات مجوزدار کسب وکار‌ها اعتماد کرده و سرمایه‌های خرد خود را وارد آن می‌کنند.

اطلاع رسانی های به موقع از تجربه های تلخ اعتماد مردم به پیش خرید های گذشته و واریز میلیاردها پول موجب ایجاد موج نگرانی در بین مردم شد. از این رو خرید آنلاین طلا متوقف شد اما سرنوشت پول های واریزی به این سمت از بازار آنلاین مشخص نیست.

تا پیش از این، هر متقاضی تاسیس پلتفرم خریدوفروش آنلاین طلای آب‌شده، صرف اینکه قراردادی را با یک طلافروش ارائه می‌داد می‌توانست مجوز بگیرد و مجوز‌هایی که تابه‌حال صادر شده براساس همین ضوابط بوده است. تا الان ۲۶۱ پلتفرم خریدوفروش آنلاین طلا مجوز گرفته‌اند و اینها باید تعهد بدهند که ضوابط جدید را رعایت می‌کنند.

خبر تکان دهنده تر را اما پلیس اعلام کرد؛ جایی که سردار رحیمی، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا اعلام کرد: تاکنون ۱۰ میلیون نفر از مردم به صورت آنلاین طلا خریداری کرده‌اند. نه می‌دانیم چند تن طلا خریداری شده و نه ساز و کار نظارتی درستی وجود دارد.

تاریخ همچون پرونده سکه ثامن دوباره تکرار می‌شود؟

اما این هشدارها، ذهن را به ماجرای سکه ثامن به سال ۹۵ بازمی‌گرداند. در آن سال فردی به نام فرهاد زاهدی‌فر پروانه کسب را در شغل خرده فروشی سکه طلا از اتحادیه زرگران بناب در استان آذربایجان شرقی گرفت و سایت سکه ثامن را با هدف خرید و فروش اینترنتی انواع سکه طلا و طلای آب‌شده راه‌اندازی کرد. بر اساس این مجوز، آنها تا سال ۱۴۰۰ به انجام خرده‌فروشی سکه طلا آن هم فقط در نشانی ثبت شده در فروشگاه خود به آدرس شهرستان بناب اجازه فعالیت داشتند.

راه‌اندازی این سایت در قالب شرکت آریو پرگاس آیلین صورت گرفت که زاهدی‌فر و همسرش سهامداران آن بودند. علیرغم اینکه گفته می‌شود زاهدی‌فر در آن زمان هم سابقه کیفری داشته، اما موفق به دریافت مجوز تجارت الکترونیک از مرکز توسعه تجارت الکترونیک وابسته به وزارت صمت می‌شود. پس از به دست آوردن مجوز تجارت الکترونیک و نماد اعتماد الکترونیکی تبلیغات وسیعی در سایت‌ها، خبرگزاری‌ها و حتی صدا و سیما می‌کند و از این طریق اعتماد مشتریان را به دست می‌آورد. پس از این تبلیغات گسترده، ۳۵ هزار نفر عضو سکه ثامن شدند که از این تعداد ۶ هزار نفر آنها فعال بودند و به گمان خود به‌صورت اینترنتی سکه خرید و فروش می‌کردند. اما در حقیقت سکه‌ای رد و بدل نمی‌شد.

روش کلاهبرداری سکه ثامن بدین شکل بود که در ابتدا سود‌های اولیه‌ای را به سرمایه‌گذاران پرداخت و اعتماد آنها را جلب کرد. این سود‌های اولیه باعث شد افراد بیشتری به سرمایه‌گذاری در این پلتفرم تشویق شوند. شگرد دیگر مدیران سکه ثامن تعیین میزان کارمزد پایین برای خرید و فروش سکه بوده تا علاوه بر افراد مبتدی، توجه سرمایه‌گذاران حرفه‌ای را هم جلب کنند. در نهایت در سال ۹۷ شکایت از سکه ثامن آغاز شد و از این پرونده سه‌ هزار شاکی با ۵۰۰ میلیارد تومان ضرر بر جای ماند. از این رو حتی کاغذ‌هایی که به اسم مجوز از مراکز معتبری مانند وزراتخانه و اتحادیه برای جلب اعتماد افراد استفاده می‌شوند، ممکن است خیلی ساده مورد سوءاستفاده قرار گیرند.

فریب فهرست بلندبالای مجوز‌ها را هم نخورید!

اغلب پلتفرم‌های فروش طلای آبشده فهرستی از مجوز‌های وب سایت خود از نماد تجارت الکترونیک، انجمن فین‎‌تک، درگاه ملی مجوز‌های کسب و کار گرفته تا سامان‌دهی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را ردیف کرده‌اند، اما در بیشتر آنها هیچ نشانی از مجوز اتحادیه طلا و جواهر دیده نمی‌شود. درواقع هویتشان در اتحادیه ثبت نشده و از فیلتر‌های اتحادیه در حوزه اعتبارسنجی و موارد فنی و امنیتی عبور نکرده‌اند. رئیس پیشین مرکز ملی بهبود محیط کسب‌وکار هم در گفت‌و‌گو با روزنامه فرهیختگان توضیح داده است که «در درگاه ملی مجوز‌ها اصلا مدرکی بارگذاری نمی‌شود؛ فقط کد ملی و کد پستی دریافت می‌شود. کد پستی نیز با سامانه‌های دولتی جهت بررسی همخوانی بررسی می‌شود. مرجع صدور پروانه‌های کسب، هیئت‌عالی نظارت بر تشکل‌های صنفی در وزارت صمت است.»

رئیس پیشین مرکز ملی بهبود محیط کسب‌وکار در پایان یادآور شد: «اغلب کلاهبرداری‌ها با سوءاستفاده از اعتماد مردم به اینماد رخ می‌دهد. از سوی دیگر نیز فعالیت اقتصادی بدون پروانه کسب قانونی نیست. مردم باید با کسی معامله کنند که ابتدا پروانه کسب او را در بانک کسب‌وکار ایران به آدرس qr. mojavez. ir مشاهده کنند. اگر اسم، عکس و نشانی فرد در آنجا وجود داشت، آن فرد پروانه کسب دارد و می‌توان نسبتا اعتماد بیشتری به او داشت».

چرا خرید طلای آب‌شده پرریسک است؟

اغلب پلتفرم‌های فروش آنلاین طلای آبشده، ادعا کرده‌اند که امکان خرید با هر میزان سرمایه و بدون اجرت را فراهم کرده‌اند، اما زنگ‌های هشدار خالی فروشی به صدا درآمده است. خالی‌فروشی (Short Selling) یک استراتژی معاملاتی در بازار‌های مالی است که به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد تا از کاهش قیمت یک دارایی بهره‌برداری کنند. در این نوع معامله، سرمایه‌گذار به طور عمدی اقدام به فروش دارایی‌هایی می‌کند که در واقع مالک آنها نیست.

سرمایه‌گذار ابتدا دارایی (مانند سهام) را از یک کارگزار یا شخص دیگری قرض می‌گیرد. پس از قرض گرفتن، سرمایه‌گذار آن دارایی را در بازار به فروش می‌رساند. هدف این است که قیمت آن دارایی در آینده کاهش یابد. زمانی که قیمت دارایی کاهش یافت، سرمایه‌گذار اقدام به خرید مجدد آن دارایی با قیمت پایین‌تر می‌کند. در نهایت، سرمایه‌گذار دارایی را به فرد یا کارگزاری که از آن قرض گرفته بود، برمی‌گرداند و تفاوت قیمت بین فروش اولیه و خرید مجدد را به عنوان سود خود حفظ می‌کند.

آنچه ریسک خالی‌فروشی را افزایش می‌دهد این است که اگر قیمت دارایی به جای کاهش، افزایش یابد، سرمایه‌گذار ممکن است متحمل زیان‌های قابل توجهی شود. برخلاف خرید معمولی که زیان حداکثر برابر با مبلغ سرمایه‌گذاری شده است، در خالی‌فروشی زیان‌ها می‌توانند نامحدود باشند، چراکه هیچ محدودیتی برای افزایش قیمت یک دارایی وجود ندارد.

مسئله دیگری که این نوع خرید طلا را دچار شک و تردید می‌کند این است که مشخص نیست سرمایه‌ای که از سوی مشتری برای خرید طلا روانه این پلتفرم‌ها می‌شود در نهایت چه زمانی بصورت طلای فیزیکی به دستش می‌رسد. افزون بر این راه برای تقلب هم باز است و ممکن است فروشندگان مجازی، طلا‌های تقلبی یا با عیار پایین‌تر را به عنوان طلای آبشده با عیار بالا بفروشند.

مسئله دیگری که وجود دارد این است که اساسا طلای آب‌شده برای کارگاه‌های تولید طلا برای ساخت مصنوعات و جواهرات استفاده می‌شود و خرید آن چه از طلافروشان سنتی و چه از پلتفرم‌ها، دارای ریسک است. از آنجایی که سرمایه‌گذاران معمولا به دنبال دارایی‌هایی هستند که بتوانند به راحتی آن را نقد کنند، چنین امکانی برای طلای آب‌شده فراهم نیست.

جای طلای آب‌شده در کارگاه‌های تولیدی است نه خانه

محمد کشتی آرای، نایب‌رئیس سابق اتحادیه طلا و جواهر تهران در پاسخ به اینکه چرا پلتفرم‌های خرید آنلاین طلا قابل اعتماد نیستند؟  گفت: «به این دلیل قابل اعتماد نیستند که طلای آب‌شده در درجه اول یک کار حرفه‌ای است و داد و ستدش بین افراد حرفه‌ای صنف صورت می‌گیرد. دلیل دوم این است که بسیاری از این وب‌سایت‌ها مجوز‌های لازم را ندارند و آن را ارائه نمی‌کنند. درواقع خالی فروشی می‌کنند و طبیعتا مردم دچار مشکل می‌شوند.»

وی خاطرنشان کرد: «مسئله دیگر این است که شخصی که طلای آب‌شده خریده و در یک مقطعی به یک مبلغی نیاز پیدا کند، نمی‌تواند طلایش را کوچک‌تر کند و بفروشد بلکه باید کلش را بفروشد درصورتی که سکه این خاصیت را ندارد. طلای آبشده بین افراد حرفه‌ای رد و بدل می‌شود و به کارگاه‌ها می‌دهند تا تولید کنند بنابراین نگهداری آنها در خانه توجیهی ندارد.»

کشتی‌آرای در پاسخ به اینکه چرا علیرغم هشدار‌های رسمی، اما باز هم تبلیغات گسترده این پلتفرم‌ها در سطح شهر و فضای مجازی دیده می‌شود؟ گفت: «در سطح شهر بیلبورد‌ها اجاره‌های میلیاردی دارند. هزینه این اجاره‌های میلیاردی را از محل سرمایه‌های مشتریانشان پرداخت می‌کنند و روی قیمت طلا می‌کشند؛ بنابراین اینکه می‌گویند طلای آب شده اجرت و هزینه ندارد، این هزینه‌ها در واقع به آن طلای آب‌شده سرشکن و در نهایت خریدار متضرر می‌شود. نکته دیگر این است که شرکت‌های خصوصی تبلیغات را برعهده دارند و هیچ نظارتی هم رویشان نیست. الان پلیس اقتصادی، پلیس فتا و بانک مرکزی به مردم هشدار می‌دهند که از این سایت‌های آنلاین خرید نکنید و هیچکس هم مسئولیتش را قبول نمی‌کند؛ بنابراین توصیه‌ها در حال انجام است ولی متاسفانه باز هم عده‌ای از مردم به آن توجهی نمی‌کنند.»

نایب‌ رئیس سابق اتحادیه طلا درخصوص اینکه سرمایه‌های خریداران طلا از این پلتفرم‌ها در کجا نگهداری می‌شود؟ عنوان کرد: «پولی که از مشتری می‌گیرند به یک حساب بانکی می‌رود. آن حساب بانکی را وزارت اقتصاد باید کنترل کند. ما هشدار‌های لازم را به مردم داده‌ایم و باز هم داریم تکرار می‌کنیم که طلای آب‌شده، مخصوصا از کسانی که فاقد مجوز هستند خریداری نکنید، چراکه بعد‌ها دچار اشکالات بسیار پیچیده‌ای خواهند شد و راه به جایی نخواهند برد. ما تجربه کوروش کمپانی و سکه ثامن را داشته‌ایم که حتی در صدا و سیما هم تبلیغ داشتند ولی کلاهبردار از آب درآمدند، بنابراین این تبلیغات نمی‌تواند دلیل بر صحت باشد.»

وی با تاکید بر خرید حضوری طلا، افزود: «ما به مردم توصیه می‌کنیم که اگر نیم گرم هم طلا می‌خرید، بصورت فیزیکی بروید و از طلا فروشی بگیرید. در فضای مجازی پولتان را می‌گیرند و بعدا معلوم نیست که تبدیل به طلا شود یا خیر. البته صندوق‌های طلا هستند که روند قانونی و شفافی دارند و این خاصیت را دارند که معادل طلایی که می‌فروشند رسید می‌دهند و در بانک مرکزی سپرده دارند. یکی از الزامات کسانی که طلای آبشده را بصورت مجازی می‌فروشند این است که معادل طلایی که می‌فروشند و دست مردم کاغذ می‌دهند، باید طلا را بصورت سپرده یا در بانک مرکزی یا یکی از بانک‌های عامل داشته باشند. اما آیا چنین روندی طی می‌شود؟ معلوم نیست. با تبلیغات اغواکننده مردم را گول می‌زنند و مردم هم سرمایه‌های خود را بر باد می‌دهند.»

هشدار برای سلب مسئولیت

بازار آنلاین طلا گرچه روند مبادله را تسهیل کرده، اما چنانچه نظارتی صورت نگیرد، دور از انتظار نیست که ماجرای موسسات اعتباری در دهه ۹۰، موبایل موسوی و کوروش کمپانی دوباره تکرار شود. هرچند بانک مرکزی، پلیس فتا، پلیس امنیت اقتصادی و دادستانی نسبت به خرید آنلاین طلا از این پلتفرم‌ها هشدار داده‌اند، اما مادامی که فضای تبلیغات شهری در اختیار این پلتفرم‌ها باشد و صرفا به هشدار دادن اکتفا شود، نمی‌توان انتظار داشت که مشتری این پلتفرم‌ها را به صفر رساند، چراکه متولیان امر باید پاسخگو باشند که به چه طریقی این وب‌سایت‌ها مجوز‌های گوناگون را کسب کرده‌اند و پشت این وب‌سایت‌ها چه کسانی نشسته‌اند که فضای مجازی و بنر‌های شهر را از تبلیغات تسخیر کرده‌اند.