به گزارش اقتصادران، به تازگی خبر رسید که رانندگان تانکرهای حامل سوخت دیزل روزها و بلکه ماههاست در مرز میلک شهرستان زابل ایران با افغانستان معطل ماندهاند، نه راه پیش دارند و نه راه پس؛ علت به گفته طالبان کیفیت پایین سوخت ایرانی است. این ادعای طالبان در حالی است که سخنی از تغییر شبانه استانداردهای خود نمیگویند و قبول نمیکنند که بیخبر و یکشبه استانداردهای مربوط به کیفیت سوخت وارداتی را تغییر دادهاند و به تجار ایرانی و افغانستانی هم اطلاعی ندادهاند. به نقل از ایرنا، رانندگان تانکرهای ایرانی میگویند که در پی این تصمیم، صدها تانکر حامل دیزل و دیگر مواد نفتی که در مسیر افغانستان بودند، در گمرک نیمروز – همجوار مرز میلک در شهرستان زابل – متوقف شدهاند. این توقف اکنون وارد ماه چهارم شده و کامیونها نه اجازه تخلیه بار دارند و نه امکان بازگشت به ایران. سیدحمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی ایران (اوپکس)، توقف گسترده تانکرهای حامل گازوئیل ایرانی در مرز افغانستان را تایید کرد و دلیل آن را تغییر استانداردهای سوخت واردات و محدودیتهای تازه طالبان دانست.
حسینی توضیح داد که عمده این محصولات متوقف شده، گازوئیل یا هیدروکربن سنگین است؛ در گذشته افغانستان تا ۷ هزار پیپیام (PPM) سولفور در محموله را میپذیرفت اما اکنون یکباره عدد آن را به ۲ هزار PPM کاهش داده و اجرایی کرده است؛ این موضوع سبب شده تا محمولههایی که میزان سولفور آنها ۵، ۶ و ۷ هزار بوده، بلاتکلیف بمانند و وارد افغانستان نشوند. وی در عین حال تاکید کرد که بخشی از این محمولهها مربوط به شرکتهای عراقی است که از مرز ایران عبور کرده اما طرف افغانی حاضر به صدور مجوز ورود برای آنها نیست. سخنگوی اوپکس تاکید کرد: این اتفاق تنها مربوط به مرز میلک نیست بلکه مرز دوغارون نیز اتفاق مشابهی رخ داده و بیش از سه هزار تانکر از چهار ماه پیش در این مرز متوقف شدهاند. این فعال صادرات نفت و مشتقات نفتی بر این نکته تاکید کرد که سوختهای ارسالی که در مرزها متوقف شدهاند، سوخت بیکیفیت نیست بلکه طالبان یکشبه استاندارد خود را تغییر داده بدون آنکه به کشورهای مبداء و صادرکنندگان اطلاع داده باشد.
وی افزود: در کنار این تغییر استاندارد، وزارت مالیه طالبان در سه ماه گذشته بیش از ۴۲۴ تانکر مواد نفتی، اغلب دیزل را از بندر نیمروز بهدلیل بیکیفیت بودن و انطباق نداشتن با استانداردهای داخلی رد کرده و به ایران بازگردانده است. سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی ایران (اوپکس) با یادآوری اینکه تولید گازوئیل با استاندارد ۲ هزار پیپیام سولفور به آسانی امکانپذیر نیست زیرا تولیدات داخلی اغلب بالای پنج هزار پیپیام سولفور هستند، گفت: بنابراین تنها زمانی که افغانستان با کمبود شدید سوخت مواجه شود بهویژه در فصل سرد، ممکن است مجوز ورود این محمولهها را صادر کند. حسینی همچنین کاهش صادرات گازوئیل و بنزین از روسیه به دلیل حملات پهپادی اوکراین را عامل دیگر فشار بر بازار افغانستان دانست و گفت: این کمبود، افغانستان را با بحران سوخت مواجه میکند و زمینهای برای تغییر تصمیم طالبان فراهم میسازد.
طبق گفته وی تجار به طور معمول از راههای خود برای حل مشکلات استفاده میکنند، اما بعضی وقتها قیمتها آنقدر بالا میرود که حتی توقف دو تا سه ماهه خودروهای حامل سوخت برایشان از نظر اقتصادی توجیهپذیر میشود.
سختگیری طالبان منحصر به گازوئیل نیست
عضو هیاتمدیره اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی اضافه کرد: سختگیریهای استانداردی جدید در حوزه سوخت، فقط منحصر به گازوئیل نیست و حتی بنزین ایرانی را نیز دچار مشکل کرده است. حسینی با اشاره به نمونهای در تولید بنزین در پالایشگاه شازند اراک افزود: پیشتر با استفاده از نفتای وارداتی یا داخلی، بنزین با اکتان ۸۲ و حتی ۹۲ تولید میشد، اما به دلیل آروماتیک بالا، سطح بنزن را یکباره به زیر ۲ رساندند. این موضوع باعث شده پالایشگاه شازند به سختی قادر به تولید بنزین با بنزن زیر ۲ باشد و در عمل به بهانه استانداردهای جدید، ورود فرآوردههای ما محدود شود. سخنگوی اوپکس راهکار مقابله با این محدودیتها را مجموعهای از اقدامات همزمان دانست و اظهار داشت: مذاکره با مقامات افغانستان برای کاهش سختگیریها، استفاده از ظرفیت دیپلماسی، فعالسازی بخش خصوصی در بازار افغانستان و بررسی رقابتهای داخلی این کشور، بهویژه نقش واردکنندگان ترکمنستانی و روسی که با هزینه و لابی مسیرهای ورود را مدیریت میکنند.
