به گزارش اقتصاران، سازمان توسعه تجارت ایران اخیراً بخشنامهای را در خصوص رفع ممنوعیت صادرات سیبزمینی بهصورت مجاز مشروط ابلاغ کرده است که این اقدام در نگاه اول، گامی مثبت برای فعالان بازار و صادرکنندگان به نظر میرسد، اما بررسی دقیق متن و شرایط آن نشان میدهد که تصمیمگیری بدون شفافیت و تعیین معیارهای مشخص، میتواند تبعات منفی برای بازار داخلی و کشاورزان داشته باشد.
سازمان توسعه تجارت ایران رفع ممنوعیت صادرات سیب زمینی بصورت مجاز مشروط را ابلاغ کرد دراین بخشنامه که با موضوع رفع ممنوعیت صادرات سیب زمینی بصورت مجاز مشروط توسط مدیرکل دفتر مقررات صادرات و واردات معاونت برنامه ریزی و مقررات سازمان توسعه تجارت ایران آن را ابلاغ کرد.
رفع مشروط ممنوعیت صادرات سیبزمینی اقدامی در ظاهر مثبت برای فعالان بازار است، اما سوال ها و ابهام های زیادی دارد برای مثال مشخص نیست شروط صادرات دقیقاً چیست و چه سازوکار نظارتی برای جلوگیری از کمبود داخلی وجود دارد؟
همچنین بدون شفافیت در سقف صادرات، ذخایر داخلی و قیمت تضمینی، این تصمیم میتواند باعث افزایش قیمت مصرفکننده و سوءاستفاده صادرکنندگان شود و علاوه بر این، اگر هدف تحریک تولید باشد، عدم ارائه مزایای روشن برای کشاورزان، اثرگذاری محدودی خواهد داشت که در نهایت، بخشنامه بدون برنامهریزی برای کنترل بازار داخلی و امنیت غذایی، بیشتر شبیه یک تصمیم نمایشی است تا راهکار عملی.
اما آنچه اهمیت دارد این است که مشخص نیست چه میزان صادرات مجاز است، چه مستندات و مجوزهایی باید ارائه شود و چه معیارهایی برای جلوگیری از کمبود داخلی باید رعایت شود. نبود جزئیات اجرایی، ریسک سردرگمی صادرکنندگان و تضییع منافع مصرفکنندگان داخلی را افزایش میدهد.
صادرات سیبزمینی بدون برنامهریزی دقیق و سقف مجددا باعث کاهش عرضه داخلی و افزایش قیمت مصرفکننده خواهد شد ؛ آن هم در شرایطی که قیمتها تحت فشار هستند بنابراین هرگونه صادرات نامحدود، حتی مشروط، میتواند به التهاب بازار و نارضایتی عمومی منجر شود.
البته بخشنامه از آنجایی که به صورت کلی صادر شده و سازوکار مشخصی برای کنترل و نظارت بر اجرای شروط صادرات تعیین نکرده است میتواند منجر به سوءاستفاده صادرکنندگان و افزایش صادرات بیش از حد مجاز شود و اهداف اصلی سیاستگذاری را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین اگر هدف از رفع ممنوعیت، تحریک تولید و افزایش انگیزه کشاورزان باشد، بخشنامه بدون ارائه مزایای روشن مانند تضمین قیمت یا حمایت مالی، اثرگذاری محدودی خواهد داشت و کشاورزان همچنان در برابر ریسک بازار و نوسان قیمت محتاط خواهند بود ضمن آنکه احتمال افزایش تولید نیز اندک است.
از آنجایی که بازار سیبزمینی، بهویژه برای تامین نیاز مصرفکنندگان داخلی و صنایع وابسته، حساس است صادرات بدون برنامهریزی دقیق ذخایر داخلی، امنیت غذایی و ثبات قیمت را میتواند به خطر بیندازد؛ بخشنامهای که در غیاب سازوکار روشن برای تضمین ذخایر داخلی، بیشتر شبیه یک تصمیم نمایشی است تا راهکار عملی.
