برچسب: سپرده بانکی

به گزارش اقتصادران، بررسی آمار رسمی شبکه بانکی کشور از مانده سپرده‌ها و تسهیلات استان‌ها تا پایان آذرماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد تمرکز منابع مالی در چند استان محدود، به‌ویژه تهران، همچنان یکی از ویژگی‌های اصلی نظام بانکی ایران است؛ تمرکزی که هم در جذب سپرده‌های مردم و هم در پرداخت تسهیلات بانکی دیده می‌شود و پیامدهای مستقیمی برای توازن منطقه‌ای اقتصاد کشور دارد.

بر اساس این آمار، مجموع مانده سپرده‌های بانکی کشور تا پایان آذر ۱۴۰۴ به حدود ۱۷ هزار و ۴۲۵ همت تومان رسیده است. در این میان، استان تهران با مانده سپرده‌ای معادل ۱۰ هزار و ۱۴۷ همت تومان، به‌تنهایی بیش از ۵۸ درصد کل سپرده‌های بانکی کشور را در اختیار دارد. به بیان دیگر، از هر ۱۰ تومان سپرده مردم در شبکه بانکی، نزدیک به ۶ تومان آن در بانک‌های مستقر در تهران متمرکز شده است.

پس از تهران، اصفهان با حدود ۷۵۵ همت تومان، خراسان رضوی با ۶۶۴ همت تومان و فارس با ۵۷۵ همت تومان در رتبه‌های بعدی قرار دارند. اگرچه این استان‌ها نیز سهم قابل توجهی از منابع بانکی را جذب کرده‌اند، اما فاصله آن‌ها با تهران به‌قدری زیاد است که عملاً یک تمرکز کم‌سابقه منابع مالی در پایتخت شکل گرفته است.

در مقابل، استان‌های انتهای جدول سپرده‌ها فاصله‌ای معنادار با استان‌های برخوردار دارند. کهگیلویه و بویراحمد با حدود ۴۶ همت تومان، ایلام با ۵۱ همت تومان و خراسان شمالی با ۵۶ همت تومان، کمترین مانده سپرده بانکی را تا پایان آذر ۱۴۰۴ به خود اختصاص داده‌اند. مقایسه این ارقام نشان می‌دهد اختلاف میان استان اول و آخر جدول سپرده‌ها به بیش از ۲۰۰ برابر می‌رسد؛ شکافی که از یک تفاوت طبیعی اقتصادی فراتر رفته و به یک نابرابری ساختاری تبدیل شده است.

این تمرکز شدید، تنها به سپرده‌ها محدود نمی‌شود. داده‌های تسهیلات بانکی نیز نشان می‌دهد بخش عمده وام‌ها و اعتبارات پرداختی شبکه بانکی در همان استان‌هایی توزیع شده که بیشترین سپرده را در اختیار دارند.

به عبارت دیگر، استان‌هایی که منابع بیشتری جذب می‌کنند، سهم بالاتری هم از تسهیلات می‌برند و استان‌های کم‌برخوردار، با وجود سپرده‌گذاری مردم، در دریافت وام و اعتبار بانکی در حاشیه قرار می‌گیرند.

در چنین شرایطی، نسبت تسهیلات به سپرده در بسیاری از استان‌های کم‌برخوردار پایین‌تر از متوسط کشور است؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخشی از پولی که مردم این استان‌ها در بانک‌ها سپرده‌گذاری کرده‌اند، عملاً در همان استان به وام، سرمایه‌گذاری و ایجاد اشتغال تبدیل نمی‌شود. در مقابل، استان‌هایی مانند تهران، علاوه بر تمرکز سپرده‌ها، در جذب تسهیلات نیز دست بالا را دارند و همین مسئله، چرخه تمرکز منابع را تقویت می‌کند.

تمرکز هم‌زمان سپرده و تسهیلات در چند استان محدود، پیامدهای مستقیمی برای اقتصاد محلی استان‌های محروم دارد؛ از محدود شدن دسترسی بنگاه‌های کوچک و متوسط به منابع مالی گرفته تا کند شدن روند توسعه و افزایش مهاجرت نیروی کار. به این ترتیب، شبکه بانکی به‌جای ایفای نقش ابزار تعادل‌بخش منطقه‌ای، به مسیری برای انتقال منابع از استان‌های کم‌برخوردار به استان‌های برخوردار تبدیل شده است.

مجموع این آمارها تا پایان آذر ۱۴۰۴، یک پرسش جدی را پیش‌روی سیاست‌گذاران پولی و بانکی قرار می‌دهد: وقتی بیش از نیمی از سپرده‌های بانکی کشور در تهران متمرکز شده و تسهیلات نیز عمدتاً در همان مسیر توزیع می‌شود، سهم واقعی استان‌های محروم از منابع بانکی چیست و چه زمانی این چرخه نابرابر اصلاح خواهد شد؟

به گزارش اقتصادران، از ابتدای سال جاری تا پایان تیرماه، مانده کل سپرده‌های بانکی کشور به ۱۵ هزار و ۴۳۰ همت رسیده که استان تهران با ۹۲۲۲ همت سهمی ۵۹.۷ درصدی را از کل مانده سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها و موسسات اعتباری، به خود اختصاص داد.

آمار جدید بانک مرکزی از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها و موسسات اعتباری به تفکیک استان‌های کشور در پایان چهار ماهه نخست سال جاری، نشان می‌دهد که مجموع سپرده‌های ریالی و ارزی شبکه بانکی کشور در مجموع استان‌های کشور به علاوه مناطق آزاد به بیش از ۱۵ هزار و ۴۳۰ همت رسیده که با کسر سپرده قانونی این سپرده‌ها به ۱۴ هزار و ۱۱۸ همت می‌رسد. این در حالی بود که طی سه ماهه نخست امسال و در پایان فصل بهار، ‌ مجموع سپرده‌های ریالی و ارزی شبکه بانکی کشور به ۱۴ هزار و ۸۹۶  همت رسیده که با کسر سپرده قانونی این سپرده‌ها به ۱۳ هزار و ۶۴۲ همت می‌رسد.

در این بازه زمانی، بیش‌ترین مبلغ سپرده‌ها مربوط به استان تهران با مانده ۹۲۲۲ هزار میلیارد تومان و کم‌ترین مبلغ سپرده‌ها مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد با ۴۰ هزار میلیارد تومان است که حاکی از سهم ۰.۲۸ درصدی استان کهگیلویه و بویراحمد از مانده کل تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی کشور از ابتدای سال جاری تا پایان تیرماه است.

این اطلاعات مربوط به بانک‌های دولتی، خصوصی شده، خصوصی و همچنین مؤسسات اعتباری غیربانکی دارای مجوز نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.

همچنین، عمده ارقام تسهیلات شامل مطالبات از دولت، خالص تسهیلات اعطایی اعم از ریالی و ارزی و مطالبات سررسید گذشته، معوق و مشکوک الوصول بوده و سپرده قانونی فقط شامل سپرده‌های ریالی است.

۵۹.۷ درصد سپرده‌ها در استان تهران!

طی چهارماهه امسال، بیش‌ترین مبلغ از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها با ۹۲۲۲ همت مربوط به استان تهران است و محاسبه میزان سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها و موسسات اعتباری نشان می‌دهد که ۵۹.۷ درصد از کل این سپرده‌ها به تنهایی مربوط به استان تهران است و ۴۰.۳ درصد باقی مانده مربوط به ۳۰ استان دیگر کشور و همچنین مناطق آزاد است.

این در حالی است که در پایان آذرماه سال ۱۴۰۳ سهم استان تهران از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها، ۵۴.۹ درصد، در پایان دی ماه ۵۸.۱ درصد، در پایان بهمن ماه ۵۸.۳ درصد، در پایان اسفند ماه ۵۹.۷ درصد، در پایان فروردین ماه سال جاری به ۶۰.۹ درصد، در انتهای اردیبهشت ماه به ۶۰.۷ درصد، در پایان خردادماه به ۶۰ درصد رسید و در پایان تیرماه به ۵۹.۷ درصد رسید.

پس از استان تهران، استان اصفهان با ۶۴۹ همت و سهم ۴.۲ درصدی و استان خراسان رضوی با ۵۶۴ همت و سهمی ۳.۶ درصدی در جایگاه دوم و سوم قرار دارند.

با این حال، مقایسه آماری سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که سهم استان تهران از سپرده‌های بانکی کل کشور در پایان سال ۱۴۰۲ تا پایان تیرماه ۱۴۰۴ با افزایشی شش درصدی از ۵۳.۷ به ۵۹.۷ درصد رسیده است.

همچنین، میزان کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها از اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۳ تا پایان خردادماه ۱۴۰۴ به میزان ۵۱۸۸ همت افزایش یافته است.

به گزارش اقتصادران، آمار جدید بانک مرکزی از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها و موسسات اعتباری به تفکیک استان‌های کشور در پایان اردیبهشت ماه، نشان می‌دهد که مجموع سپرده‌های ریالی و ارزی شبکه بانکی کشور در مجموع استان‌های کشور به علاوه مناطق آزاد به بیش از ۱۴ هزار و ۵۷۰ همت رسیده که با کسر سپرده قانونی این سپرده‌ها به ۱۳ هزار و ۳۵۲ همت می‌رسد.

در این بازه زمانی، بیش‌ترین مبلغ سپرده‌ها مربوط به استان تهران با مانده ۸۸۵۲ هزار میلیارد تومان و کم‌ترین مبلغ سپرده‌ها مربوط به استان کهگیلویه و بویراحمد با ۳۶.۷ هزار میلیارد تومان است.

این اطلاعات مربوط به بانک‌های دولتی، خصوصی شده، خصوصی و همچنین مؤسسات اعتباری غیربانکی دارای مجوز نزد بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.

عمده ارقام سپرده‌های ریالی بخش غیردولتی نزد بانک‌ها و مؤسسات اعتباری شامل سپرده‌های دیداری، قرض‌الحسنه پس‌انداز، سپرده سرمایه‌گذاری کوتاه مدت و بلندمدت، پیش دریافت‌های غیردولتی و بستانکاران موقت ریالی و سپرده‌های ارزی شامل سپرده‌های دیداری، مدت‌دار، پس‌انداز و پیش دریافت اعتبارات اسنادی غیردولتی و بستانکاران موقت ارزی است.

همچنین، عمده ارقام تسهیلات شامل مطالبات از دولت، خالص تسهیلات اعطایی اعم از ریالی و ارزی و مطالبات سررسید گذشته، معوق و مشکوک الوصول بوده و سپرده قانونی فقط شامل سپرده‌های ریالی است.

۶۰ درصد سپرده‌ها در استان تهران!

همانطور که گفته شد، بیش‌ترین مبلغ از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها با ۸۸۵۲ همت مربوط به استان تهران است و محاسبه میزان سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها و موسسات اعتباری نشان می‌دهد که ۶۰.۷۵ درصد از کل این سپرده‌ها مربوط به استان تهران است و ۳۹.۲ درصد باقی مانده مربوط به ۳۰ استان دیگر کشور و همچنین مناطق آزاد است.

این در حالی است که در پایان آذرماه سال ۱۴۰۳ سهم استان تهران از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها، ۵۴.۹ درصد، در پایان دی ماه ۵۸.۱ درصد، در پایان بهمن ماه ۵۸.۳ درصد، در پایان اسفند ماه ۵۹.۷ درصد، در پایان فروردین ماه سال جاری به ۶۰.۹۶ درصد و در انتهای اردیبهشت ماه به ۶۰.۷۵ درصد رسید که حاکی از افزایش شش درصدی سهم استان تهران از کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها طی پنج ماهه (دی ۱۴۰۳ تا پایان فروردین ماه ۱۴۰۴) است.

همچنین، مقایسه آماری سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که سهم استان تهران از سپرده‌های بانکی کل کشور در پایان سال ۱۴۰۲ تا پایان فروردین ماه ۱۴۰۴ با افزایشی ۷.۲ درصدی از ۵۳.۷ به ۶۰.۹ درصد رسیده است.

افزایش ۱۴۳ درصدی مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی

از سوی دیگر نیز، میزان کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها از اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۳ تا پایان اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ به میزان ۴۳۲۸ همت افزایش یافته است که نشان دهنده رشد ۱۴۲ درصدی ارزش کل مانده تسهیلات و سپرده‌های ریالی و ارزی بانک‌ها طی ۱۲ ماهه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۴ است.

به گزارش اقتصادران، میزان پرداخت سود سپرده‌های بانکی در سال 1402 معادل 54.5 درصد افزایش یافت.

از میان 29 بانک کشور تنها بانک‌های پاسارگاد، ملت، اقتصاد نوین، پست بانک ایران، صادرات، کارآفرین، سینا، دی، خاورمیانه، سامان، پارسیان، موسسه اعتباری ملل، گردشگری، رسالت و تجارت نسبت به انتشار گزارش عملکرد ماهانه خود اقدام کرده‌اند.

در سال 1402 (11 ماهه نخست) میزان سودی که بانک‌های مورد اشاره به سپرده‌های سرمایه‌گذاری مشتریان خود پرداخت کردند بیش از 352 همت بود که در مقایسه با مدت مشابه سال 1401 معادل 54.4 درصد رشد داشته است.

این بانک‌ها در 11ماهه نخست سال 1401 معادل 228 همت سود به سپرده‌گذاران پرداخت کرده بودند که پس از افزایش نرخ سود سپرده‌ها در اواخر سال 1401، میزان سودهای پرداختی آنها نیز در سال 1402 افزایش یافت.

کدام بانک‌ها بیشترین سود را به سپرده‌گذاران خود دادند؟

بررسی گزارش عملکرد این بانک‌ها نشان می‌دهد، در سال 1402 (11ماهه نخست) بیشترین سود پرداختی به سپرده‌های مشتریان توسط بانک پاسارگاد صورت گرفت.

بانک پاسارگاد طی این دوره هزینه‌ای بیش از 66 هزار میلیارد تومان را بابت سپرده‌ها پرداخت کرد.

بر اساس آخرین آمارهای مربوط به پایان بهمن ماه سال 1402، بانک پاسارگاد حدود 590 همت سپرده در اختیار دارد.

بیشترین سود پرداختی بانک پاسارگاد بابت سپرده‌های بلندمدت سه ساله بوده، به طوری که این بانک قریب به 42 همت سود به این دسته از سپرده‌های بلندمدت طی 11 ماهه نخست سال 1402 پرداخته کرد.

بعد از بانک پاسارگاد، بیشترین سود پرداختی مربوط به بانک‌های ملت و تجارت بوده است، به طوری که این بانک‌ها طی دوره مورد اشاره به ترتیب 64.7 و 49.8 هزار میلیارد تومان را بابت سپرده‌ها پرداخت کردند.

با توجه به این مساله که بانک قرض‌الحسنه رسالت سودی بابت سپرده‌ها پرداخت نمی‌کند می‌توان گفت کمترین سود پرداختی به سپرده‌ها در سال 1402 (11ماهه نخست) مربوط به پست بانک بوده، به طوری که این بانک تنها 2 هزار میلیارد تومان بابت سپرده‌ها سود پرداخت کرده است.

یادآور می‌شود بانک‌ها عموما متناسب با میزان سپرده‌هایی که در اختیار دارند سود سپرده پرداخت می‌کنند و حجم بالای پرداخت سود سپرده در برخی بانک‌ها به معنای بالا بودن نرخ سود در آن بانک نیست.