برچسب: سوخت هواپیما

  • شوک جنگ به مسافران آمریکایی!

    شوک جنگ به مسافران آمریکایی!

    به گزارش اقتصادران، جهش قیمت نفت در پی تشدید تنش‌های پیرامون ایران، بار دیگر نشان داد که جنگ فقط در میدان نبرد هزینه ندارد؛ مسافران آمریکایی نیز باید تاوان آن را در قالب بلیت‌های گران‌تر، هزینه‌های جانبی بیشتر و سفرهای محدودتر بپردازند.

    فاکس نیوز اخیرا اعلام کرده است که با جهش قیمت نفت در پی تشدید تنش و جنگ پیرامون ایران، صنعت هوانوردی آمریکا نیز وارد مرحله تازه‌ای از فشار هزینه‌ای شده است؛ فشاری که می‌تواند در نهایت به افزایش قیمت بلیت، کاهش تقاضای سفر و تغییر رفتار شرکت‌های هواپیمایی منجر شود.

    براساس اطلاعات فاکس‌نیوز، برخی ایرلاین‌های آمریکایی از جمله جت‌بلو و یونایتد ایرلاینز در حال بررسی راهکار‌هایی برای جبران رشد هزینه سوخت متوسل به اضافه‌هزینه برای مسافران شده و یا نسبت به افزایش عمومی قیمت بلیت اقدام کرده‌اند.

    قربانی تازه شوک نفتی جنگ

    جت‌بلو بررسی دریافت ۹ دلار هزینه اضافی برای بار مسافران را در دستور کار قرار داده تا بخشی از فشار ناشی از افزایش هزینه سوخت جت را جبران کند در همین حال، یونایتد ایرلاینز نیز اعلام کرده که با رشد قیمت سوخت جت، به دنبال افزایش حدود ۲۰ درصدی قیمت‌هاست. این نشانه‌ها حاکی از آن است که شوک نفتی ناشی از جنگ، نه فقط به بازار انرژی، بلکه به زنجیره گسترده‌ای از خدمات مصرفی در آمریکا سرایت کرده است.

    ازآنجایی که در صنعت هواپیمایی، سوخت یکی از بزرگ‌ترین هزینه‌های عملیاتی است زمانیکه قیمت نفت بالا می‌رود، هزینه سوخت جت نیز افزایش پیدا می‌کند و شرکت‌ها برای حفظ حاشیه سود یا حتی جلوگیری از زیان، معمولاً ناچارند یا نسبت به افزایش قیمت بلیت دست بزنند و یا با افزودن هزینه‌های جانبی مثل بار، انتخاب صندلی یا خدمات ویژه قیمت‌ها را دستکاری کنند یا اینکه باکاهش ظرفیت پرواز‌ها یا محدود کردن مسیر‌های کم‌بازده از ضرر خود جلوگیری کنند.

    گرانی سوخت و بازی قدیمی ایرلاین‌ها

    به‌نظر می‌رسد ایرلاین‌ها به ویژه ایرلاین‌های آمریکایی ترکیبی از این سه مسیر را امتحان می‌کنند تا از ضرر خود جلوگیری کنند بنابراین گرانی سوخت فقط مختص به پمپ بنزین نیست بلکه در گیشه بلیت‌فروشی ایرلاین‌ها هم خودش را نشان می‌دهد.

    آنچه واضح است این است که اثر جنگ ایران بر قیمت بلیت هواپیما گرجه مستقیم نیست، اما از مسیر بازار جهانی انرژی بسیار سریع عمل می‌کند؛ به طوری که خاورمیانه یکی از مهم‌ترین مناطق عرضه نفت و گاز جهان است و هرگونه جنگ یا تهدید به اختلال در مسیر‌های حیاتی مانند تنگه هرمز، معمولاً باعث افزایش ریسک در بازار نفت می‌شود .

    بنابراین زمانی که بازار احساس کند عرضه انرژی ممکن است محدود شود درگام نخست قیمت نفت بالا می‌رود و به دنبال آن هزینه سوخت جت بیشتر می‌شود و دراینجاست که ایرلاین‌ها زیان احتمالی را به مسافر منتقل می‌کنند.

    پیام جنگ خاورمیانه به خطوط هوایی آمریکا

    در واقع، جنگ در خاورمیانه برای خطوط هوایی آمریکا یک پیام خیلی ساده دارد و آن این استک که «سوخت گران شده، لطفاً شما هم کمربند مالی‌تان را محکم‌تر ببندید»، اما تجربه نشان داده است که تبعات این گرانی برای مسافران آمریکایی صرفا یک تغییر عددی ساده نیست بلکه دردیگر جنبه‌های مختلف زندگی تاثیرگذار است.

    برای مثال سفر‌های خانوادگی و تفریحی گران‌تر شده و حتی سفر‌های کاری کوچک و متوسط کاهش می‌یابد ضمن اینکه سفر هوایی برای اقشار کم‌درآمد یا طبقه متوسط دشوارتر از قبل می‌شود که معمولا در کوتاه‌مدت، این گرانی معمولاً در مسیر‌های داخلی و پررفت‌وآمد سریع‌تر دیده می‌شود، اما در میان‌مدت، اگر قیمت نفت در سطح بالا باقی بماند، فشار روی سفر‌های بین‌المللی هم کم کم بیشتر خواهد شد.

    اما همه ایرلاین‌ها به یک شکل آسیب نمی‌بینند بلکه شرکت‌هایی که ناوگان کم‌مصرف‌تری دارند و یا قرارداد‌های پوشش ریسک سوخت بهتری داشته و یا ساختار مالی قوی‌تری دارند، بهتر می‌توانند ضربه را جذب کنند؛ درحالی که شرکت‌هایی که وابستگی بیشتری به قیمت روز سوخت دارند، سریع‌تر به سمت افزایش کرایه یا هزینه جانبی می‌روند و به همین دلیل، گرانی سوخت در نهایت می‌تواند به رقابت جدیدی در بازار منجر شود آن هم بر سر اینکه چه کسی کمتر از بقیه مسافر را شوکه می‌کند.

    جنگ ایران از مسیر افزایش قیمت نفت، به‌صورت غیرمستقیم، اما واقعی، بر قیمت بلیت هواپیما در آمریکا فشار می‌آورد و این فشار ابتدا در هزینه سوخت جت ظاهر شده و سپس به هزینه‌های عملیاتی ایرلاین‌ها منتقل می‌شود، اما در نهایت به جیب مسافران می‌رسد بنابراین آنچه در ظاهر یک بحران ژئوپلیتیک نشان می‌دهد، اما در عمل می‌تواند به یک مسئله روزمره برای خانواده‌های آمریکایی تبدیل شود به طوری که هزینه بیشتر برای همان صندلی، همان پرواز و همان مقصد؛ فقط با برچسب قیمتی دردناک‌تر.

  • قیمت جهانی سوخت هواپیما نجومی شد

    قیمت جهانی سوخت هواپیما نجومی شد

    به گزارش اقتصادران، صعود بی‌سابقه بهای سوخت هواپیما در بازارهای بین‌المللی، یک‌بار دیگر حساسیت زنجیره تأمین انرژی و تکیه صنعت هوایی بر نقاط حساس ژئوپلیتیک مانند تنگه هرمز را آشکار ساخت جهش تقریبی ۱۴۰ درصدی قیمت این حامل انرژی در برخی بازارها، علاوه بر اینکه هزینه‌های خطوط هوایی را به شکل محسوس بالا برده، می‌تواند مقدمه‌ای برای موج جدید گرانی بلیت ‌هواپیما و فشار بر بخش حمل‌ونقل هوایی در سطح جهان باشد.

    داده‌های بازار حاکی از آن است که به دنبال بی‌نظمی در تأمین انرژی، قیمت سوخت جت در برخی مراکز تجاری آسیا، به‌ویژه سنگاپور، تا حدود ۱۴۰ درصد جهش یافته و به مرز ۲۳۰ دلار برای هر بشکه رسیده است؛ رقمی که ساختار مالی شرکت‌های هواپیمایی را به‌طور جدی تهدید می‌کند. تحلیل‌ها بیانگر آن است که بخش عمده‌ای از این وضعیت بحرانی، ناشی از آسیب‌پذیری شبکه تأمین سوخت هواپیماست. بازار این فرآورده به چند شاهراه جغرافیایی وابسته است که هرگونه ناآرامی در آنها می‌تواند نوسان‌های شدیدی را رقم بزند. در این میان، تنگه هرمز به عنوان یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در کره زمین شناخته می‌شود؛ مسیری که حدود یک پنجم صادرات جهانی سوخت جت از آن عبور می‌کند.

    این تمرکز مکانی باعث شده است که بازار سوخت هوانوردی در مقایسه با سایر مشتقات نفتی، حساسیت بیشتری نشان دهد. از سوی دیگر، گونه نفت خام به کار رفته در پالایشگاه‌ها نیز در تولید سوخت جت نقشی کلیدی ایفا می‌کند. نفت‌های ترش و متوسط خاورمیانه به‌طور ذاتی بازدهی بالاتری در تولید فرآورده‌های میان‌تقطیر نظیر سوخت جت دارند. در سوی مقابل، نفت‌های سبک آفریقا و امریکای جنوبی بیشتر برای ساخت بنزین و نفتا کاربرد دارند. از این رو، در صورت بروز مشکل در عرضه نفت خاورمیانه، پالایشگاه‌ها قادر نیستند  به سرعت کسری تولید سوخت جت را با منابع جایگزین پوشش دهند.این محدودیت‌های فنی باعث گردیده فاصله قیمتی سوخت جت با نفت خام به سطوحی بی‌نظیر برسد.

    در حالی که در وضعیت معمول این اختلاف در حدود ۱۰ تا ۲۵ دلار برای هر بشکه است، در هفته‌های اخیر به حدود ۸۸ تا ۹۱ دلار بالاتر از قیمت نفت برنت صعود کرده است؛ شرایطی که غالباً تنها در دوران بحران‌های بزرگ عرضه مشاهده می‌شود. گرانی سوخت جت، تأثیری مستقیم بر مخارج خطوط هوایی دارد. این سوخت تقریباً ۲۰ تا ۲۵ درصد از هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی را تشکیل می‌دهد. برآوردها حاکی از آن است که یک ایرلاین با مصرف روزانه حدود پنج هزار بشکه سوخت، در وضعیت فعلی ممکن است روزانه صدها هزار دلار هزینه اضافی متحمل شود؛ مبلغی که در مقیاس سالانه می‌تواند به صدها میلیون دلار بالغ شود. در چنین فضایی، بخشی از این افزایش هزینه به دوش مسافران منتقل خواهد شد. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد قیمت بلیت پروازهای کوتاه‌برد احتمالاً بین ۵ تا ۱۵ درصد گران‌تر می‌شود، حال آنکه در مسیرهای طولانی و بین‌المللی این افزایش می‌تواند به ۲۵ تا ۴۰ درصد برسد. با این وجود، کارشناسان بر این باورند که بازار سوخت جت به دلیل استانداردهای فنی سخت‌گیرانه، انعطاف‌پذیری کمتری نسبت به سایر سوخت‌ها دارد و خطوط هوایی نمی‌توانند به سرعت از سوخت‌های جایگزین بهره ببرند. به همین دلیل، هرگونه بی‌نظمی در زنجیره تأمین می‌تواند نوسان‌های شدیدتری نسبت به بازار نفت خام ایجاد نماید.

  • ابهام بزرگ در قراردادهای خرید سوخت هواپیما / قیمت‌ معاملات خارج از بورس غیرشفاف است

    ابهام بزرگ در قراردادهای خرید سوخت هواپیما / قیمت‌ معاملات خارج از بورس غیرشفاف است

    به گزارش اقتصادران، محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران درباره عرضه سوخت هواپیما در بورس انرژی اظهار داشت: سوخت جت سابقه قابل عرضه قابل توجهی در بورس انرژی دارد و یکی از عرصه‌های مستمر تابلوی بورس انرژی است.

    وی با اشاره به ابهامات عرضه سوخت تاکید کرد: رفتار سوخت جت به عنوان فرآورده‌ پالایشگاهی بر روی تابلو بورس نشان می‌دهد؛ زمانی که با افزایش تقاضا در خطوط هوایی مواجه هستیم و تحویل دولتی هم افزایش پیدا می‌کند، شاهد آن هستیم که عرضه سوخت جت بر روی تابلو کمتر می‌شود! اما زمانی که تعداد پروازها کاهش پیدا می‌کند عرضه سوخت بر روی تابلو افزایش پیدا می‌کند، که نشان می‌دهد که منطق دوگانه‌ای در فضای اقتصادی وجود دارد.

    مدیرعامل بورس انرژی درباره علت این تضاد در مکانیسم عرضه و تقاضا ادامه داد: علت این تضاد قراردادهای دو جانبه‌ای است که در این حوزه وجود دارد و مجموعه‌ای که متولی تحویل سوخت جت به خطوط هوایی است از طریق این قراردادهای دوجانبه نسبت به این عرصه‌های اقدام می‌کند.

    نظیفی در پاسخ به این سوال که آیا منظور شما شرکت پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی است؟ گفت: خیر؛ در عرضه سوخت جت چند شرکت فعال هستند که یکی از این شرکت‌ها پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی است. اما واقعیت این است که هر چه بتوانم از این ساختار قراردادهای دو جانبه فاصله بگیریم و بر روی تابلو مکانیسم عرضه و تقاضا را حاکم بر معاملات کنیم، معاملات واقعی‌تر می‌شوند.

    وی افزود: در این صورت این عرضه کنندگان که پالایشگاه‌ها هستند و تماما هم به نقدینگی نیاز دارد و نیازمند هستند که کالای آنها در فضای رقابتی با نرخ‌های جذابت‌تر به فروش برود منافع بیشتری را به دست می‌آورند.

    مدیرعامل بورس انرژی ادامه داد: این قراردادهای دو جانبه خارج از بورس انرژی هستند و قراردادهایی بین خود خطوط هوایی و شرکت‌های توزیع سوخت جت  خارج از بورس و به صورت دو جانبه منعقد می‌شود و این منجر به عدم شفافیت در قیمت سوخت جت شده است.

    وی در پاسخ به این سوال که آیا امکان خرید سوخت جت برای شرکت‌های هواپیمایی از بورس انرژی ایجاد می‌شود، اظهار داشت: این امکان به صورت منطقی وجود دارد و می‌توان مجوز را از شرکت پخش و پالایش فرآورده‌های نفتی اخذ کرد و هر ایرلاین بتواند خرید مورد نیاز خود را انجام دهد. اما در حال حاضر این خرید به صورت عمده توسط توزیع کنندگان انجام می‌شود.

    نظیفی در پاسخ به این سوال که در حال حاضر چند توزیع کننده سوخت هواپیما در بازار وجود دارد گفت: تعداد را نمی‌توان گفت اما دو شرکت بازیگر اصلی و عمده این بازار هستند. موضوع مهم این است که در قراردادهای دو جانبه خارج از بورس قیمت شفاف از نرخ سوخت وجود ندارد و قیمت‌گذاری بسیار مبهم و به نوع معاملات ابهامات جدی وارد است که معمولا هم به ضرر شرکت‌های پالایشی تمام می‌شود.

  • پرواز در مرز ورشکستگی / تیر آخر دولت به صنعت هوایی کشور

    پرواز در مرز ورشکستگی / تیر آخر دولت به صنعت هوایی کشور

    به گزارش اقتصادران، طبق نامه رسمی شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفتی، از اول فروردین ۱۴۰۴ نرخ هر لیتر سوخت هواپیما برای شرکت‌های داخلی از ۶۰۰ تومان به ۱۱ هزار‌ و ۳۰ تومان افزایش یافت. با احتساب ۳۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده، این رقم به ۱۴هزار‌و ۳۳۹ تومان می‌رسد؛ یعنی حدودا ۲۴ برابر نرخ فعلی. دولت این نرخ را معادل ۳۰ درصد قیمت خرید سوخت جت از پالایشگاه‌ها تعیین کرده است.

    این افزایش قیمت از سوی دولت به بهانه اینکه حجم بالای اعطای یارانه سوخت به سوخت هواپیما‌ها سال‌ها مورد انتقاد کارشناسان بوده و آمار‌ها نشان می‌دهد قیمت سوخت در هزینه عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی نیز حدود یک درصد بیشتر نبوده، انجام شد. درحالی‌که از نگاه کارشناسان، بیشتر به نظر می‌رسید دولت برای جبران بخشی از کسری بودجه و کاهش وابستگی به درآمد‌های نفتی، تصمیم به افزایش قیمت بنزین هواپیما و جبران کسری از این مسیر گرفته است. بدتر اینکه در همان گام اول و زمانی که این افزایش نجومی قیمت سوخت اعلام شد، صدای اعتراض شرکت‌های هواپیمایی بلند شد.

    آنها می‌گفتند افزایش ناگهانی قیمت سوخت هواپیما در شرایطی رخ داده است که دولت مطابق قانون باید این موضوع را از قبل به شرکت‌های هواپیمایی اطلاع‌رسانی می‌کرد، اما این اطلاع‌رسانی انجام نشده است و شرکت‌های هواپیمایی بلیت پرواز‌های خود را تا بیش از یک ماه آینده پیش‌فروش کرده‌اند. آنها معترضانه می‌گفتند فقط همین عدم اطلاع‌رسانی موجب زیان سنگین به ایرلاین‌هایی می‌شود که این روز‌ها شرایط وخیمی را پشت سر می‌گذارند و با انبوه ناوگان فرسوده و زمین‌گیر دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

    ایرلاین‌ها همچنین می‌گفتند این تصمیم ناگهانی دولت نه‌تنها با تعهدات گذشته آن در تعارض است، بلکه با صورت‌جلسات رسمی در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی نیز نمی‌خواند؛ چرا‌که بر مبنای صورت‌جلسه انجمن شرکت‌های هواپیمایی در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، بنا بوده است نرخ سوخت هواپیما از ۶۰۰ تومان به شش هزار تومان برسد، اما دولت ناگهان رقمی دو برابر آنچه را توافق شده بوده برای سوخت هواپیما اعلام کرده است و این موجب افزایش شدید نرخ بلیت خواهد شد.

    به گفته شرکت‌های هواپیمایی، طبق برآوردها، افزایش نرخ سوخت حدود ۶۰۰ هزار تومان به هزینه هر ساعت پرواز برای هر صندلی اضافه می‌کند. هزینه‌ای که در گام اول به علت پیش‌فروش بلیت‌ها به آنان ضربه زد و در ادامه هم در صورت باقی‌ماندن نرخ بلیت در سطح فعلی، مستقیما از جیب ایرلاین‌ها پرداخت خواهد شد؛ شرکت‌هایی که همین حالا با فرسودگی ناوگان و مشکلات ارزی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و کم مشکل ندارند.

    تیر آخر دولت به صنعت هوایی کشور

    افزایش قیمت سوخت هواپیما در شرایطی اتفاق افتاد که حال صنعت هوایی کشور اصلا خوب نیست. آن‌طور که عضو کمیسیون عمران مجلس سال گذشته اعلام کرد، کشور به ۵۰۰ فروند هواپیما نیاز دارد، ولی در مجموع فقط صد هواپیمای فعال در خطوط هوایی کشور داریم که از همین صد فروند هواپیما هم حدود ۳۰ درصد همواره نیاز به بازسازی و تعمیر دارند. همچنین در ۳۵ سال گذشته، هیچ هواپیمای نویی وارد ناوگان کشور نشده و تحریم‌ها شرایط تعمیر و نگهداری را نیز به‌شدت دشوار کرده است.

    در میانه چنین بحرانی، از یک سو دولت با افزایش قیمت سوخت، درآمد بیشتری از ایرلاین‌ها طلب می‌کند و از سوی دیگر، اجازه افزایش نرخ بلیت را به آنان نمی‌دهد. نتیجه این تناقض چیزی نیست به‌جز آسیب مضاعف به صنعتی که اساسا با ارز آزاد قطعات وارد می‌کند، بدون یارانه فعالیت می‌کند و حالا حتی اجازه ندارد قیمت خدماتش را به‌روز کند. در نهایت، این مردم هستند که یا چوب بی‌ارزش‌شدن پول ملی کشور و کسری بودجه دولت را با افزایش شدید قیمت بلیت‌های هواپیما و دست‌نیافتنی‌شدن سفر هوایی می‌خورند یا با تعطیلی و ورشکستی ایرلاین‌ها، کاهش امکانات سفر‌های هوایی و افزایش شمار بیکاران.

    فشار غیرقانونی ستاد تنظیم بازار برای کنترل نرخ بلیت هواپیما

    طبق قوانین برنامه‌های پنج‌ساله توسعه و رأی دیوان عدالت اداری در خرداد ۱۴۰۲، قیمت‌گذاری دستوری در پرواز‌های داخلی ممنوع است؛ با‌این‌حال، ستاد تنظیم بازار و سازمان تعزیرات بار دیگر در تلاش هستند قیمت‌گذاری بلیت را در اختیار بگیرند.

    مطابق اسنادی که به دست «شرق» رسیده است، سازمان تعزیرات حکومتی در نامه‌ای رسمی خطاب به کارگروه تنظیم بازار کشور اعلام کرده طبق قانون برنامه هفتم و به دلیل حذف یارانه‌ها و برای حمایت از مصرف‌کننده، دولت می‌تواند در موارد خاص اقدام به اصلاح نرخ بلیت پرواز‌های داخلی کند. در این نامه که به امضای رئیس سازمان تعزیرات رسیده، آمده است که هدف از این اقدام، حفظ منافع عمومی، حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، ایجاد شفافیت در نظام قیمت‌گذاری و همراهی با سیاست‌های دولت برای اصلاح اقتصادی است. همچنین تأکید شده که دولت باید با هماهنگی نهاد‌های مربوطه درباره تعیین نرخ بلیت هواپیما تصمیم‌گیری کند. این نامه در حالی صادر شده که رأی قطعی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۱ آذر ۱۴۰۲، هرگونه دخالت ستاد تنظیم بازار و نهاد‌های اجرائی در نرخ‌گذاری بلیت هواپیما را صراحتا غیرقانونی اعلام کرده است.

    در واکنش به این مداخله، شرکت‌های هواپیمایی با اشاره به همین رأی، اظهار می‌کنند که تعیین نرخ بلیت هواپیما، با توجه به ساختار رقابتی پرواز‌های داخلی، باید براساس سازوکار عرضه و تقاضا و تنوع خدمات و مسیر‌ها تعیین شود؛ چرا‌که این رأی، پس از بررسی شکایات و مطالعات کارشناسی، به طور رسمی ورود ستاد تنظیم بازار و سازمان تعزیرات به حوزه قیمت‌گذاری پرواز‌های داخلی را غیرقانونی دانسته است.

    شرکت‌های هواپیمایی همچنین با اشاره به برنامه‌های پنجم و ششم توسعه، یادآور شده‌اند که دولت طبق قانون موظف به آزادسازی نرخ و حذف تخفیفات تکلیفی است؛ روندی که از سال ۱۳۹۴ آغاز شد، اما در سال‌های بعد با مداخله‌هایی متوقف شد.

    در بخش دیگری از این نامه نیز آمده که شرکت‌ها هیچ یارانه‌ای از دولت نمی‌گیرند، اما باید مالیات بر ارزش افزوده، عوارض فرودگاهی و دیگر هزینه‌های خدمات دولتی را نیز پرداخت کنند و با‌این‌حال، بسیاری از دستگاه‌ها انتظار دارند قیمت بلیت همچنان پایین باقی بماند. شرکت‌های هواپیمایی هشدار می‌دهند که اصرار بر نرخ‌گذاری دستوری، نقض صریح قانون برنامه هفتم توسعه است و اگر ادامه یابد، باعث تضعیف سرمایه‌گذاری، خروج سرمایه‌گذاران، اختلال در بازار و تهدید ایمنی پرواز‌ها خواهد شد. همچنین با تأکید، دخالت‌های اخیر ستاد تنظیم بازار در موضوع نرخ‌گذاری بلیت را فاقد مبنای حقوقی و برخلاف منطق بازار آزاد دانسته و خواستار رعایت قانون و توقف این مداخلات شده‌اند. از سوی دیگر، کارشناسان حوزه هوانوردی نیز به انتقاد شدید از این روند پرداخته‌اند.

    سازمان تعزیرات نظارتی است، نه مرجع قیمت‌گذاری

    به باور کارشناسان، اینکه قانون برنامه‌های پنج‌ساله توسعه، از جمله برنامه‌های پنجم، ششم و صراحتا برنامه هفتم توسعه، بر لزوم آزادسازی نرخ بلیت هواپیما تأکید کرده‌اند ولی همچنان نشانه‌هایی از مداخله دستوری دولت در نرخ‌گذاری بلیت پرواز‌های داخلی مشاهده می‌شود، به یک بحران خاموش در صنعت هوانوردی ایران تبدیل شده است.

    طبق مفاد برنامه‌های توسعه‌ای کشور، دولت مکلف بوده از سال‌ها پیش، ضمن حذف تخفیفات تکلیفی، نرخ‌گذاری را به سازوکار بازار واگذار کند. با‌این‌حال این سیاست برای مدتی کوتاه از سال ۱۳۹۴ اجرا شد، اما با جهش نرخ ارز در سال ۱۳۹۸، مجددا قیمت‌گذاری دستوری در صنعت هوانوردی اعمال شد؛ امری که بار دیگر با اعتراض شرکت‌های هواپیمایی مواجه شد.

    پس از شکایت شرکت‌ها، دیوان عدالت اداری رأیی صادر کرد که بر اساس آن، ستاد تنظیم بازار حق دخالت در تعیین نرخ بلیت هواپیما را ندارد. این رأی از اواخر خرداد سال گذشته اجرائی شده و در هماهنگی کامل با نص صریح برنامه هفتم توسعه است که دخالت‌های قیمتی دولت را (جز در موارد معدود و خاص) ممنوع اعلام می‌کند. با‌این‌حال، سازمان تعزیرات همچنان تلاش دارد با استناد‌هایی نامشخص، در تعیین نرخ پرواز‌های داخلی دخالت کند؛ تا جایی که حتی این ستاد در نامه‌هایی به کارگروه تنظیم بازار، خواستار اعمال مجدد سیاست‌های دستوری بر نرخ بلیت‌ها شده است.

  • شوک سوختی به صنعت هوایی کشور / قیمت سوخت هواپیما ۲۴ برابر گرانتر شد!

    شوک سوختی به صنعت هوایی کشور / قیمت سوخت هواپیما ۲۴ برابر گرانتر شد!

    به گزارش اقتصادران، قیمت سوخت هواپیما امسال ناگهان حدود ۲۴ برابر شده است. شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند که افزایش ناگهانی قیمت سوخت هواپیما در شرایطی رخ داده است که دولت مطابق قانون باید این موضوع را از قبل به شرکت‌های هواپیمایی اطلاع‌رسانی می‌کرد

    به گزارش شرق، این اطلاع‌رسانی انجام نشده است و شرکت‌های هواپیمایی بلیت پروازهای خود را تا بیش از یک ماه آینده پیش‌فروش کرده‌اند و همین موضوع موجب زیان سنگین به ایرلاین‌ها می‌شود. ایرلاین‌هایی که این روزها شرایط وخیمی را پشت سر می‌گذارند و با انبوه ناوگان فرسوده و زمین‌گیر دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

    براساس پیشنهاد دولت در قانون بودجه سال ۱۴۰۴، بنا شده است که نرخ سوخت بلیت هواپیما از لیتری ۶۰۰ تومان به ۱۱هزارو ۳۰ تومان برسد که با احتساب ۳۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده، به لیتری ۱۴هزارو ۳۳۹ تومان می‌رسد. با این حساب نرخ سوخت هواپیما امسال حدود ۲۴ برابر شده است.

    گذشته از این، شرکت‌های هواپیمایی توضیح می‌دهند برمبنای صورت‌جلسه انجمن شرکت‌های هواپیمایی در سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور، بنا بوده است نرخ سوخت هواپیما از ۶۰۰ تومان به شش هزار تومان برسد اما دولت ناگهان رقمی را برای سوخت هواپیما اعلام کرده است که با رقم توافق قبلی فاصله زیادی دارد و موجب افزایش شدید نرخ بلیت خواهد شد. افزایش حدود ۲۴برابری قیمت سوخت هواپیما بنا بر توضیحات ایرلاین‌ها رقمی حدود ۶۰۰ هزار تومان به قیمت هر ساعت صندلی اضافه می‌کند که این رقم با توجه به پیش‌فروش بلیت‌های هواپیما زیان سنگینی برای ایرلاین‌ها به دنبال دارد.

    شرکت‌های هواپیمایی تأکید می‌کنند مخالفتی با آزادسازی نرخ سوخت بلیت هواپیما ندارند، اما دولت مطابق قانون باید برای اعمال نرخ‌های جدید مهلتی برای شرکت‌های هواپیمایی قائل شود تا از بروز زیان سنگین به ایرلاین‌ها جلوگیری کند.

  • دردسر شرکت‌های هواپیمایی با افزایش قیمت سوخت هواپیما / پرواز سفر هوایی از سبد حمل و نقل ایرانی ها

    دردسر شرکت‌های هواپیمایی با افزایش قیمت سوخت هواپیما / پرواز سفر هوایی از سبد حمل و نقل ایرانی ها

    به گزارش اقتصادران، دسته‌ای از کارشناسان معتقدند که دولت برای جبران بخشی از کسری بودجه، کاهش وابستگی به درآمد‌های نفتی، کاهش یارانه‌های پنهان و جلوگیری از سواستفاده برخی شرکت‌های هواپیمایی از این یارانه‌ها، تصمیم به افزایش قیمت سوخت هواپیما گرفته است.
    با قبول نقش به سزای تحقق این اهداف در بهبود اقتصاد کشور، نکته مورد توجه آنجاست که بی شک با افزایش قیمت سوخت هواپیما، هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی نیز افزایش می‌یابد. در نتیجه، این شرکت ها مجبور می شوند برای جبران هزینه‌های اضافه شده، قیمت بلیط را افزایش دهند که طبعات بسیاری در پی دارد.
    از سویی دیگر، افزایش قیمت بلیط هواپیما می‌تواند بر کاهش تقاضای سفر‌های هوایی تأثیر بگذارد. به این ترتیب که در صورتی که بلیط‌ها گران‌تر شوند، برخی از مسافران ممکن است تصمیم بگیرند که از سفر صرف‌نظر کنند یا به گزینه‌های ارزان‌تر مانند سفر با قطار یا اتوبوس روی آورند. این امر علاوه بر تضعیف صنعت گردشگری کشور، می‌تواند تعادل نسبی سبد حمل و نقل را نیز برهم زند، زیرا در حال حاضر وضعیت ناوگان ریلی و اتوبوسرانی کشور چندان مطلوب نیست و احتمال تحمل افزایش تقاضای مسافری برای بخش ریلی یا حمل و نقل جاده ای، توسط آنها بسیار پایین است.
    هزینه های اضافه شده چگونه جبران شود؟ 
    به دنبال کاهش تقاضا ناشی از افزایش قیمت سوخت، شرکت‌های هواپیمایی در رقابت با هم ممکن است به جای افزایش قیمت‌ها، تلاش کنند تا با ارائه تخفیف‌ها و پیشنهادات ویژه، مشتریان را جذب کنند. اما در نهایت، اگر قیمت سوخت همچنان بالا بماند، این رویکرد ممکن است پایدار نباشد.
    کاهش تعداد پروازها، حذف پرواز‌های کم متقاضی و تغییر در برنامه ریزی پرواز‌ها به سمت مسیر‌های کوتاه‌تر و کم هزینه‌تر از دیگر استراتژی‌های احتمالی شرکت‌های هواپیمایی برای جبران هزینه‌های ناشی از افزایش قیمت سوخت است، زیرا در صورت جبران نشدن هزینه ها، ارتقا و بهبود حمل و نقل هوایی برای شرکت‌های هواپیمایی مقرون یه صرفه نیست و این صنعت بیش از پیش دجار رکود و تنزل می شود.
    به گفته دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی، طبق لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، سوخت هواپیما با افزایش ۱۱ برابری، از لیتری ۶۰۰ تومان فعلی به ۷۰۰۰ می رسد و قیمت تمام شده برای هر ساعت صندلی از حدود ۲۴ هزار تومان به ۲۸۰ هزار تومان افزایش می‌یابد.
    باتوجه به بررسی های انجام شده به نظر می رسد قانون گذار و البته مجری قانون که الزام به اجرای قانون دارد، باید طبق برنامه ریزی دقیق و پیش بینی های همه جانبه دست به افزایش نرخ سوخت هواپیما بزند؛ چرا که افزایش قیمت در یک حلقه از صنعت هوایی کشور بی شک سایر حلقه ها را نیز متاثر می کند. به عبارتی دیگر تغییر مولفه قیمتی سایر بخش های عرضه و تقاضا در بخش حمل و نقل کشور را تحت تاثیر قرار می دهد. در غیر این صورت فشار بر یک حلقه می تواند نارضایتی های مردمی را در پی داشته باشد.
  • شوک به صنعت هواپیمایی ایران / بنزین هواپیما لیتری 7 هزار تومان شود، بلیت چقدر گران می‌شود؟

    شوک به صنعت هواپیمایی ایران / بنزین هواپیما لیتری 7 هزار تومان شود، بلیت چقدر گران می‌شود؟

    به گزارش اقتصادران، روزنامه هم میهن نوشت: گاه برای خرید بلیت باید از چندین ماه قبل اقدام کرد و یا دست به دامن آشنایان و وابستگان به این صنعت شد تا بلیتی بیابند. خرید بلیت اما پایان کار نیست. اگر بخت یار نباشد ممکن است در پیک سفرهای مناسبتی، پروازها لغو شود و هواپیماها به خدمات‌رسانی در مسیرهای دیگر بپردازند.

    شرکت‌های هواپیمایی می‌گویند هزینه‌هایشان با قیمت بلیت همخوانی ندارد. سازمان هواپیمایی هم تعرفه‌ها را هر سال به روز می‌کند اما شرکت‌ها به این تعرفه‌ها قانع نیستند و عمدتاً بلیت‌ها را به چارترکنندگان می‌فروشند و آنها نیز نرخ‌های مورد نظر خود را تعیین می‌کنند و آنقدر با بازار بازی می‌کنند و کمبود غیرواقعی به نمایش می‌گذارند تا خریدار، حاضر شود قیمت چندبرابری را پرداخت کند. این شرایطی که شرح آن رفت مربوط به دورانی است که دولت سوخت هواپیماها را با قیمت یارانه‌ای تامین می‌کرد.

    اما دولت چهاردهم در بودجه سال آینده پیش‌بینی کرده تا نرخ بنزین هواپیما ۳۰ درصد قیمت تمام‌شده پالایشگاه محاسبه شود و این یعنی صنعت هواپیمایی ایران در سال آینده دچار شوک و افزایش قیمت خواهد شد. با توجه به محاسبه دولت، قیمت هر لیتر سوخت هواپیما از ۶۰۰ تومان فعلی به ۷۰۰۰ تومان افزایش پیدا خواهد کرد و این یعنی قیمت بنزین هواپیما در هر لیتر افزایش ۱۱ برابری خواهد داشت. حالا در صورتی که مجلس این بند از قانون را تصویب کند باید دید با نرخ جدید سوخت، ایرلاین‌ها با قیمت بلیت و نحوه عرضه خدمات چه خواهند کرد. تا اینجای کار دولت یارانه‌ای حدود یک میلیارد دلاری در این زمینه پرداخت می‌کرده است.

     

    درخواست آزادسازی یکجانبه

    شرکت‌های هواپیمایی همیشه درخواست آزادسازی قیمت بلیت هواپیما را داشتند اما می‌خواهند همچنان از بنزین یارانه‌ای استفاده کنند. به قدری سوخت برای ایرلاین‌ها ارزان است که در ردیف هزینه‌های آنها جایی ندارد چراکه اغلب پول سوخت یارانه‌ای را هم با تأخیر به شرکت ملی پخش پرداخت می‌کنند. طبق اخباری که پیشتر در این حوزه منتشر شده، بدهی شرکت‌های هواپیمایی به شرکت ملی پخش چند هزار میلیارد تومان عنوان شده بود.

    گرانی ۲۵۰ هزار تومانی هر ساعت/صندلی

    با این حال دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی عنوان کرد که افزایش سوخت تاثیر آنچنانی نخواهد داشت. مقصود اسعدی‌سامانی در گفت‌وگو با «هم‌میهن» در پاسخ به این پرسش که چطور می‌شود بنزین هواپیما گران شود اما تاثیری در گرانی بلیت نداشته باشد، گفت: «سهم سوخت فقط یک درصد است، البته بستگی دارد چقدر بخواهند نرخ سوخت را افزایش دهند. اگر قیمت بنزین هواپیما ۷ هزار تومان شود، احتمالاً هر ساعت/صندلی حدود ۲۵۰ هزار تومان گران خواهد شد.»

    او درباره اینکه مجلس با این گرانی موافقت خواهد کرد یا خیر، عنوان کرد: «این بستگی به نظر نمایندگان دارد و از الان نمی‌توان پیش‌بینی کرد اما ما امیدوار هستیم درصدی که افزایش پیدا می‌کند به صنعت هواپیمایی برگردد و برای نوسازی و بهسازی ناوگان هواپیمایی هزینه شود.»

    دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی در پاسخ به این پرسش که آیا با گرانی بنزین هواپیما موافق هستید؟ گفت: «به‌هرحال با توجه به اینکه از برنامه پنجم توسعه به بعد این تکلیف بر دوش دولت است که این کار را انجام دهد و ما هم مخالفتی با آن نداریم. خداروشکر تولید بنزین در کشور زیاد است و مشکلی از نظر تامین آن نداریم و فکر نمی‌کنم مشکل خاصی ایجاد شود. از نظر قیمت هم، چون به صورت آزاد است و عرضه و تقاضا صورت می‌گیرد، مشکلی ایجاد نخواهد شد و همان‌طور که گفتم تاثیر آن نهایت ممکن است ۲۵۰ هزار تومان هر ساعت/صندلی گران شود.»
  • قیمت بلیت هواپیما گران تر می شود؟

    قیمت بلیت هواپیما گران تر می شود؟

    به گزارش اقتصادران، مقصود اسعدی سامانی اظهار داشت: در حال حاضر، اثرگذاری قیمت هر لیتر بنزین ۶۰۰ تومانی بر روی قیمت تمام شده برای هر ساعت صندلی حدود ۲۴ هزار تومان است، اما با افزایش قیمت سوخت از ۶۰۰ تومان به ۷۰۰۰ تومان، اثرگذاری آن بر روی قیمت هر ساعت صندلی به ۲۸۰ هزار تومان افزایش می‌یابد.

    وی درباره افزایش نرخ سوخت هواپیما در لایحه بودجه ۱۴۰۴ افزود: طبق لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ قرار بر این است که سوخت هواپیما به ۳۰ درصد قیمت تمام شده پالایشگاه محاسبه شود با این تغییر محاسبه قیمت هر لیتر سوخت هواپیما از ۶۰۰ تومان فعلی به ۷۰۰۰ تومان افزایش پیدا می‌کند که این به معنای افزایش ۱۱ برابری قیمت سوخت هواپیما در هر لیتر است.

    اسعدی سامانی در پاسخ به این سوال که در قانون آزادسازی بلیت هواپیما چه حکمی برای نرخ سوخت آمده، گفت: قانون برنامه پنجم و ششم درباره آزادسازی نرخ بلیت هواپیما دولت را مکلف کرده است که تخفیفات تکلیفی را حذف کند که دولت در بخش خدمات ناوبری و خدمات فرودگاهی این تخفیفات تکلیفی را حذف کرد و تصمیم گرفت که نرخ سوخت را تغییر ندهد و کماکان به مسافران هوایی یارانه پرداخت شود، اما در حال حاضر دولت تصمیم گرفته که به تدریج این یارانه را حذف کند.

    وی تاکید کرد: در جلسات اعلام کردیم که با توجه به آزادسازی نرخ بلیت هواپیما طبق قانون و رای دیوان عدالت اداری، طبیعا افزایش نرخ سوخت تاثیر خود را بر روی نرخ بلیت خواهد گذاشت، اما از آنجایی که نرخ بلیت آزاد و شناور شده تاثیر گذاری افزایش نرخ سوخت بر روی نرخ بلیت تحمیلی نخواهد بود.

    دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی با اشاره به ساز و کار تغییر نرخ سوخت هواپیما اظهار داشت: برای تغییر نرخ سوخت هواپیما نیازی به لایحه بودجه هم نبود و اساسا از آنجایی که قانون بودجه یکساله است، مطرح شدن نرخ سوخت هواپیما در این سند مالی یکساله اشکالی هم ایجاد می‌کند و سال‌های آینده هم برای نرخ سوخت هواپیما باید تمدید یا تغییر آن باید از طریق لایحه بودجه انجام شود.

    اسعدی سامانی گفت: قبل از سال ۹۴ نرخ سوخت هواپیما ۱۰۰ تومان بود که دولت براساس مصوبات هیات وزیران این رقم را تا ۶۰۰ تومان افزایش داد و برای تغییر این نرخ نیازی به مصوبه مجلس نبود.