برچسب: سازمان نظام پرستاری

به گزارش اقتصادران، کار سخت و طاقت‌فرسا، فرسودگیِ کاریِ بالا، اضافه‌کار اجباری و در مقابل حقوق کم و مشکلاتِ شدید معیشتی از مهم‌ترین موضوعات مورد اعتراضِ پرستاران در طول سال‌ها بوده است. پرستاران بارها به صورت گسترده در شهرهای مختلف تجمع کرده‌اند، وعده شنیده‌اند اما به هیچ کدام از خواسته‌های آن‌ها پاسخی در خور داده نشده است.

به مناسبتِ روز پرستار، با محمد شریفی مقدم، دبیر کل خانه پرستار، به گفتگو نشستیم تا در رابطه با وعده‌هایِ مکررِ محقق نشده بپرسیم. او معتقد است، در هر دولتی که روی کار آمده، از چپ تا راست و میانه، یک سیاستِ مشخص در مورد پرستاران اجرا شده است: بی‌توجهی به مطالباتِ حداقلیِ آن‌ها وعدم اجرای قوانین.

در چنین شرایطی شغل پرستاری جذابیتی ندارد و پرستاران بعد از بهره‌مندی از آموزش‌های کافی، شغل خود را رها می‌کنند. دبیر کل خانه پرستار می‌گوید: در حال حاضر بسیاری از خدمات پرستاری در مراکز درمانی توسط پرستاران طرحی ارائه می‌شود و این موضوع کیفیت خدمات درمانی را کاهش داده است.

شغل سخت و درآمد کم

شریفی مقدم در ابتدای گفتگو گفت: شغل پرستاری یکی از سخت‌ترین و در عین حال حساس‌ترین مشاغل در دنیا است. پرستاران علاوه بر تحمل سختی‌های جسمی و روانی ناشی از تماس مداوم با بیماران، مسئولیت سنگینی در حفظ جان و سلامت مردم بر عهده دارند. کوچک‌ترین خطا در این حرفه ممکن است منجر به خسارت جبران‌ناپذیر یا حتی مرگ بیمار شود.

وی افزود: در بسیاری از کشورها به دلیل اهمیت این شغل، دولت‌ها تلاش می‌کنند تا دغدغه‌های معیشتی پرستاران را کاهش دهند تا آنان با تمرکز کامل به بیماران خدمت کنند. در حالی‌که در ایران، پرستاران با مشکلات معیشتی جدی روبه‌رو هستند و متأسفانه جایگاه اقتصادی آنان با حساسیت و اهمیت شغل‌شان تناسب ندارد.

شریفی‌مقدم ادامه داد: این مسئله محدود به دولت خاصی نیست. وزارت بهداشت در دولت‌های مختلف با گرایش‌های سیاسی گوناگون همواره در حوزه پرستاری عملکرد مشابهی داشته است. به عبارت دیگر، ساختار وزارت بهداشت به‌گونه‌ای است که گروه‌های ذی‌نفوذ در آن، فارغ از جناح سیاسی، منافع مشترکی دارند و از یکدیگر حمایت می‌کنند.

کاش تعرفه‌گذاری اجرا نمی‌شد! 

وی با اشاره به سابقه قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری گفت: قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری از سال ۱۳۸۴ در زمان وزارت آقای پزشکیان مطرح و در سال ۱۳۸۶ تصویب شد. با گذشت ۱۸ سال از تصویب این قانون، هنوز به‌طور کامل اجرا نشده است. در طول این سال‌ها دولت‌های مختلف، از جمله دولت‌های آقایان احمدی‌نژاد، روحانی و رئیسی، دستور اجرای این قانون را صادر کردند اما اجرای آن یا ناقص بوده یا به‌درستی انجام نشده است.

شریفی مقدم تصریح کرد: متأسفانه آنچه اکنون تحت عنوان تعرفه‌گذاری پرستاری اجرا می‌شود، با روح قانون و خواسته جامعه پرستاری فاصله زیادی دارد. آنچه پرستاران مطالبه می‌کنند ساده و مشخص است؛ خدمات پرستاری باید همانند سایر گروه‌های پزشکی ارزش‌گذاری شود. پرستاران خواستار تعیین ارزش واقعی خدمات خود، بر اساس شاخص‌هایی مانند خطر انجام کار، زمان صرف‌شده، سطح تخصص و تأثیر بر سلامت بیمار هستند.

شریفی‌مقدم تأکید کرد: اگر تعرفه‌گذاری به‌درستی انجام شود، هم شأن حرفه پرستاری حفظ می‌شود و هم انگیزه خدمت در میان پرستاران افزایش می‌یابد اما متأسفانه به دلیل مقاومت‌های درون‌ساختاری، اجرای کامل این قانون سال‌هاست به تعویق افتاده و آنچه اجرا شده، با نص قانون زمین تا آسمان متفاوت است.

دبیر خانه پرستار در ادامه با اشاره به ناعادلانه بودن نظام پرداخت در نظام سلامت اظهار داشت: درآمد حاصل از ارائه خدمات درمانی، باید بر اساس وزن و سهم هر گروه در فرآیند درمان به شکل عادلانه توزیع شود. متأسفانه ساختار پزشک‌سالار وزارت بهداشت در هیچ‌یک از دولت‌های گذشته زیر بار اجرای این ساختار مبتنی بر عدالت نرفته است. این موضوع فارغ از گرایش‌های سیاسی دولت‌ها، وجه مشترک همه مدیران بوده است.

نبود شفافیت مالی در نظام سلامت 

وی افزود: یکی از نمودهای این بی‌عدالتی، در پرداخت کارانه‌هاست. برای نمونه، در یک اتاق عمل ممکن است شش تا هفت نفر از جمله جراح، متخصص بیهوشی، پرستار بیهوشی و کارشناس اتاق عمل حضور داشته باشند؛ اما در پایان ماه، مشاهده می‌شود که جراح چند صد میلیون تومان دریافتی دارد، در حالی که پرستار تنها چند میلیون تومانِ ناچیز دریافت می‌کند. این تفاوت فاحش هیچ توجیه قانونی یا اخلاقی ندارد و ناشی از عدم اجرای تعرفه‌گذاری واقعی خدمات پرستاری است. در هیچ جای دنیا چنین اختلاف شدیدی میان دریافتیِ پزشکان و پرستاران وجود ندارد.

شریفی‌مقدم با انتقاد از نبود شفافیت در نظام مالی سلامت گفت: در حالی که شعار عدالت و شفافیت از اصول اساسی هر دولت به شمار می‌رود، متأسفانه این مفاهیم در وزارت بهداشت جایگاهی ندارند. بر اساس برآوردها، در سال ۱۴۰۲ حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان وارد نظام سلامت کشور شده است. این رقم که در سالهای بعد بسیار بیشتر از این‌ها بوده است -چه از طریق بودجه دولتی و چه از طریق پرداخت مستقیم مردم-  به چرخه درمان تزریق شده، اما مردم هنوز از کیفیت خدمات درمانی و پرستاری رضایت ندارند. در واقع، بخش زیادی از این منابع به جای بهبود کیفیت خدمات و تأمین نیروی انسانی پرستاری، صرف هزینه‌های اداری و پرداخت‌های غیرعادلانه شده است.

ادعای جذب پرستار 

وی در ادامه به کمبود نیروی پرستار اشاره کرد و گفت: در حالی که پرستاران باید محور ارائه خدمات باشند، کمبود نیرو موجب افت کیفیت مراقبت از بیماران شده است.

شریفی مقدم با اشاره به ادعای وزارت بهداشت درباره جذب نیروی جدید بیان کرد: وزارت بهداشت اعلام کرده که مجوز استخدام ۱۵ هزار پرستار را گرفته است و این را یکی از دستاوردهای خود می‌داند، اما ثبت نام به حد نصاب نرسیده. یعنی پرستار حاضر نمی‌شود در آزمون استخدام رسمی شرکت کند. این در حالی است که بیش از ۶۰ هزار پرستار در کشور بیکار هستند.

وی بیان کرد: حتی اگر آزمون به حد نصاب برسد و پرستار در مراکز درمانی استخدام شود، بسیار محتمل است که بعد از مدتی برود. نگهداشت نیرو با مشکل مواجه است؛ بسیاری از پرستاران پس از مدت کوتاهی به دلیل فشار کاری یا پایین بودن حقوق، از سیستم خارج می‌شوند یا به خارج از کشور مهاجرت می‌کنند. هر سال حدود ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر از پرستاران از چرخه خدمت جدا می‌شوند که این موضوع خسارت بزرگی برای نظام سلامت کشور است.

بخش عمده خدمات را پرستاران طرحی انجام می‌دهند 

وی تصریح کرد: در شرایط کنونی، بسیاری از خدمات پرستاری در بیمارستان‌ها توسط پرستاران طرحی انجام می‌شود که برای گذراندن دوره خدمت دوساله وارد سیستم شده‌اند.

شریفی‌مقدم افزود: افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پرستاری نیز بدون فراهم بودن زیرساخت‌های لازم انجام شده است و صدای خیلی‌ها را درآورده است. برخی از دانشگاه‌های آزاد و مراکز آموزش پرستاری حتی بیمارستان آموزشی یا استادان متخصص کافی ندارند، اما ظرفیت پذیرش خود را تا چند صد درصد افزایش داده‌اند. در نتیجه، کیفیت آموزش کاهش یافته و بسیاری از فارغ‌التحصیلان بدون مهارت عملی وارد بیمارستان‌ها می‌شوند. در واقع این پرستاران در دوران طرح، بخش عمده‌ای از کمبود نیروی پرستار را جبران می‌کنند.

وی خاطرنشان کرد: در برخی بیمارستان‌های بزرگ کشور شاهد هستیم که پرستاران طرحی بدون تجربه کافی مسئول مراقبت از بیماران هستند، در حالی که باید زیر نظر نیروهای باتجربه آموزش ببینند. این وضعیت نه تنها به ضرر پرستاران تازه‌کار است بلکه بیماران نیز از این نارسایی‌ها آسیب می‌بینند.

شریفی مقدم تأکید کرد: اگر نظام سلامت بخواهد به عدالت، کیفیت و کارآمدی برسد، باید تعرفه‌گذاری واقعی خدمات پرستاری، استخدام پایدار، و آموزش استاندارد در اولویت قرار گیرد. بدون این اصلاحات، هم پرستاران متضرر می‌شوند و هم بیماران.

ادعای  افزایش نرخ اضافه کار/ مشکل معیشت حل نشده است

دبیر کل خانه پرستار در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: از جمله اقداماتی که وزارت بهداشت به‌عنوان دستاورد مطرح کرده، افزایش نرخ اضافه‌کار پرستاران از حدود ۲۰ تا ۲۵ هزار تومان به ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان در ساعت است؛ اما این موضوع از دید پرستاران دستاورد محسوب نمی‌شود، زیرا دغدغه اصلی پرستاران، اضافه‌کاری نیست. پرستاران خواهان بهبود ساختاریِ شرایط معیشتی و اجرای قوانین مصوب هستند، نه افزایش مبلغ اضافه‌کار.

وی گفت: مطالبه واقعی جامعه پرستاری در بخش معیشت دو محور اصلی دارد: نخست اجرای کامل قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری به عنوان بخش متغیر درآمد، و دوم اجرای قانون فوق‌العاده خاص برای بهبود حقوق ثابت.

شریفی مقدم ادامه داد: در شرایط فعلی، پرستاران به‌دلیل مشکلات اقتصادی از جمله اجاره مسکن، هزینه‌های زندگی و مخارج خانواده، تمرکز لازم برای ارائه خدمات ایمن و باکیفیت را ندارند. از سوی دیگر، کمبود نیروی پرستار باعث شده است هر پرستار در برخی بخش‌ها به جای پنج یا شش بیمار، مسئولیت مراقبت از ده تا پانزده بیمار را بر عهده بگیرد؛ در شیفت شب این رقم حتی به بیست بیمار هم می‌رسد. طبیعی است که در چنین شرایطی، احتمال بروز خطا بالا می‌رود و کیفیت خدمات کاهش می‌یابد.

وی با بیان اینکه بسیاری از پرستاران ناچارند دو یا سه شیفت متوالی کار کنند، گفت: پرستاری که برای تأمین معاش خود چند شیفت پشت سر هم کار می‌کند، دچار خستگی مفرط می‌شود و نمی‌تواند خدمات ایمن ارائه دهد. نتیجه این وضعیت، آسیب دیدن بیماران و فرسودگی شدید نیروی انسانی در نظام سلامت است. بنابراین دستاوردهایی که وزارت بهداشت اعلام کرده، در واقع برای پرستاران معنای واقعی ندارد.

شریفی مقدم اظهار داشت: عدم اجرای قوانین موجب شده پرستاران کمترین میزان دریافتی را در میان کارکنان دولت داشته باشند. در حالی که کارکنان سایر دستگاه‌ها از مزایای مالی بالا و امکانات رفاهی مناسب برخوردارند، پرستاران در سخت‌ترین شرایط ممکن کار می‌کنند و از کمترین مزایا بهره‌مندند.

پرستاران از مراسم تشریفاتی خسته شدند 

وی در ادامه گفت: پرستاران از وعده‌ها و مراسم‌های تشریفاتی خسته شده‌اند. هر سال در مناسبت‌های مختلف از پرستاران تجلیل می‌شود اما در عمل هیچ تغییری در شرایط‌شان ایجاد نمی‌شود. متأسفانه وزارت بهداشت با برگزاری مراسم نمادین و انتخاب پرستاران نمونه تلاش می‌کند فضا را مثبت نشان دهد، در حالی که بدنه پرستاری کشور هیچ علاقه‌ای به این نمایش‌ها ندارد. پرستاران به‌درستی احساس می‌کنند که این اقدامات نمایشی هیچ مشکلی از آنان حل نمی‌کند.

شریفی مقدم با اشاره به بی‌اعتمادی پرستاران نسبت به مسئولان گفت: در حال حاضر، دیوار بی‌اعتمادی بین پرستاران و مسئولان وزارت بهداشت بسیار بلند شده است. بسیاری از پرستاران به این نتیجه رسیده‌اند که اعتراض و پیگیری هم فایده‌ای ندارد و صدای آنان شنیده نمی‌شود. به همین دلیل، بخش قابل توجهی از پرستاران راه‌های دیگری را انتخاب کرده‌اند؛ برخی مهاجرت می‌کنند، برخی تغییر شغل می‌دهند و عده‌ای نیز از کار کناره‌گیری کرده و خانه‌نشین می‌شوند.

دبیر کل خانه پرستار در پایان تأکید کرد: ادامه این روند نه‌تنها موجب فرسودگی و نارضایتی جامعه پرستاری می‌شود، بلکه سلامت مردم را نیز به خطر می‌اندازد. تا زمانی که دولت و وزارت بهداشت اجرای کامل قوانین مصوب و تأمین معیشت پرستاران را در اولویت قرار ندهند، نمی‌توان انتظار داشت کیفیت خدمات درمانی در کشور بهبود یابد.

به گزارش اقتصادران، طاقت پرستاران از فروردین امسال چنان طاق شد که چاره‌ای ندیدند جز اعتراض و اعتصاب. مطالبات آنها صریح بود؛ هر آنچه در خانه ملت به تصویب‌ رسیده، باید اجرایی شود.

با این وجود نزدیک ۱۷ سال است که هیچ‌کس صدای آنها را نشنیده است. این اعتراضات همزمان شد با تغییر دولت سیزدهم. با این حال وزیر بهداشت دولت جدید به آنها وعده داد که به زودی بسیاری از مطالبات پرستاران محقق می‌شود.

اکنون بعد از گذشته دو ماه محمدرضا ظفرقندی می‌گوید: «مقدار زیادی از مطالبات پرستاران در زمینه اضافه‌کاری پرداخت شده است.» حال باید دید که شرایط در جامعه پرستاری چگونه است. آیا آنها می‌توانند به آینده امیدوار باشند. آیا از آمار مهاجرت سالانه ۲ هزار پرستار کم می‌شود؟ آیا ۵۰ هزار پرستار فارغ‌التحصیل سالانه به جامعه پرستاری ایران می‌پیوندند؟ آیا پرستارانی که در اسنپ کار می‌کنند، حاضرند دوباره به بیمارستان‌ها برگردند؟

جامعه پرستاری هنوز نتوانسته است به مطالبات خود دست پیدا کند. چراکه بسیاری از نتیجه‌گیری‌ها پشت درهای بسته مانده است.

او از مسوولان وزارت بهداشت می‌خواهد که در این زمینه شفاف‌سازی کنند و اطلاعات دقیقی در اختیار جامعه پرستاری قرار دهند که در سال‌های گذشته به‌شدت زخم‌خورده شده‌اند. به گفته این فعال پرستاری همچنان تصاویری از اعتراضات پرستاران منتشر می‌شود، به عنوان مثال تعدادی از پرستاران جلوی دانشگاه علوم پزشکی در اصفهان تحصن کرده‌اند. حتی یک هفته پیش هم‌اندیشی درباره مطالبات پرستاری در تبریز برگزار شد که بسیاری از پرستاران در آن شرکت نکردند. چرا که همچنان دلسرد و نگرانند.» او بر این باور است که «تحرکاتی در حال انجام است اما این فقط ۱۰ درصد مطالبات پرستاران به شمار می‌رود و هنوز اتفاقاتی که مورد توجه و خواست آنها بود به وقوع نپیوسته است. به عنوان مثال جذب نیرو صورت نگرفته است یا حداقل برنامه‌ای که در آن عنوان شود قرار است این مشکل حل شود.»

پرداختی‌ها مربوط به معوقه‌های اجباری است

در همین زمینه به سراغ محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستاری رفتیم. او می‌گوید: «در واقع بخشی از پرداختی‌هایی که تاکنون صورت گرفته مربوط به معوقه‌های اضافه کاری اجباری بوده است. لازم به یادآوری است، این اضافه‌کار اجباری خلاف میل پرستاران بوده است آنها ۸۰ ساعت کار کردند برای یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان و همین مبلغ ناچیز هم چندین ماه است پرداخت نشده بود.»

او مساله اساسی را مربوط به نحوه اجرای معوقه‌ها می‌داند: «این معوقه‌ها بر اساس تعرفه‌گذاری صورت نگرفته است. در واقع یکی از مطالبات اصلی پرستاران اجرای کامل خدمات پرستاری است که در سال ۱۳۸۶ به تصویب مجلس رسیده.

شریفی‌مقدم می‌گوید: «همه گروه‌ها به جز پرستاری کتاب‌ ارزش‌های نسبی دارند که در آن نزدیک ۱۰ هزار خدمت ارزش‌گذاری شده است. مساله اینجاست که این کتاب هنوز برای پرستاران تدوین نشده است. شاخص‌ها محاسبه نشده است. مریضی که روی یک تخت می‌خوابد و پنج، شش نفر از پرستار تا سرپرستار درگیر آن‌ هستند همه با هم ۲۷۰ هزار تومان دریافت می‌کنند. تازه ۱۴ درصد از این مبلغ هم در اختیار رئیس بیمارستان قرار می‌گیرد. این رقم بسیار کمی است و وقتی بین پرستاران توزیع می‌شود نهایت می‌شود ۲ تا ۳ میلیون. این برای گروه جراحی که ۵ تا۶ نفر باشند، کاملا متفاوت است. در این گروه پزشک معمولا چند صد میلیون دریافت می‌کند و پرستار نهایت ۲ یا ۳ میلیون. خب این عادلانه نیست و بارها گفته شده که طبق قانون باید در آن تجدیدنظر شود.»

دبیرکل جامعه پرستاری تاکید می‌کند که این رقم بسیار پایین است و اصل این موضوع است که مورد اعتراض پرستاران قرار گرفته و واقعیت این است که این شیوه یک حرف بیشتر ندارد. اینکه وزارت بهداشت دارد به حقوق واقعی آنها بی‌توجهی می‌کند.»

۵۰هزار پرستار در خانه مانده‌اند

او همچنین معتقد است که روند مهاجرت همچنان ادامه دارد، اما هنوز هم کانال رصد مشخصی برای آن وجود ندارد. وقتی پرستاری می‌تواند مهاجرت کند و در اروپا حدود ۴ هزار یورو، در استرالیا ۵ هزار دلار و عمان ۲هزار دلار بگیرد؛ چرا نباید برود و دریافتی‌اش باشد ۲۰۰ دلار. واقعیت این است که منطق حکم می‌کند مهاجرت کنند. اصلا خیلی‌ها در کنکور پرستاری شرکت می‌کنند تا آماده برای مهاجرت شوند.» او تاکید می‌کند که فقط مهاجرت نیست. خیلی از پرستاران تغییر شغل می‌دهند و در اسنپ کار می‌کنند.» او از ۵۰ هزار نفری خبر می‌دهد که فارغ‌التحصیل شدند، اما استخدام نمی‌شوند.

به گزارش اقتصادران، رئیس‌کل سازمان نظام‌پرستاری با بیان اینکه استانداردها و شاخص‌های مرتبط با نیروی انسانی در حوزه سلامت بسیار پایین است و توزیع نیروی انسانی متناسب نیست، گفت: براساس استانداردها، به ازای هر تخت بیمارستانی به ۱.۸ پرستار نیاز است؛ اگر سازمان اداری و استخدامی پذیرای نظر کارشناسی وزارت بهداشت و سازمان نظام‌پرستاری باشد، بخشی از مشکلات نیروی انسانی نظام سلامت رفع می‌شود.

وی ادامه داد: کارنامه کاری دکتر محمدرضا ظفرقندی – وزیر بهداشت بیانگر این است که ریاست سازمان نظام‌پزشکی و سکان دانشگاه علوم‌پزشکی تهران را بر عهده داشته و به همین دلیل با مسائل صنفی نیروی انسانی نظام سلامت و مشکلات آن آشنا است. وزیر بهداشت، طی نطق خود در مجلس شورای اسلامی نیز به اهمیت نیروی انسانی اشاره کرد و این موضوع بیانگر این است که  ایشان به اهمیت نیروی انسانی برای نظام سلامت واقف است.

کمبود شدید نیروی انسانی در تمام حوزه‌های نظام سلامت

رئیس‌کل سازمان نظام‌پرستاری با بیان اینکه موضوع نیروی انسانی باید جزو اولویت‌های وزیر بهداشت باشد، گفت: نظام سلامت با کمبود شدید تعداد نیروی انسانی در تمام حوزه‌ها مواجه است. استانداردها و شاخص‌های مرتبط با نیروی انسانی در حوزه سلامت بسیار پایین است و توزیع نیروی انسانی، متناسب نیست. نه تنها توزیع نیروی انسانی به شکل مناسب صورت نگرفته، بلکه وضعیت حقوق و مزایای گروه‌های غیرپزشک نظام سلامت به ویژه پرستاران نیز نامناسب است و پرداختی‌ها با شرایط و سختی کار آنها هماهنگ نیست.

مهاجرت؛ موضوع تهدیدکننده نظام سلامت

نجاتیان با بیان اینکه «مهاجرت» یک موضوع اساسی و تهدیدکننده  برای نظام‌سلامت به حساب می‌آید، تصریح کرد: شرایط کارکنان نظام سلامت با پرسنل سایر نظام‌ها متفاوت است. به عنوان مثال کارکنان سایر بخش‌ها، کاهش ساعات کاری یا تعطیلی ادارات را طی روزهای گذشته تجربه‌ کردند؛ در حالی که کارکنان نظام‌ سلامت در محل خدمت خود حاضر شدند و خدمات را به مردم ارائه می‌دادند. با توجه به شرایط کاری کارکنان نظام سلامت، می‌بایست تقاوت‌هایی در قوانین لحاظ شود.

رئیس‌کل سازمان نظام پرستاری با اشاره به ضرورت جذب نیروی انسانی گفت: ترکیب نیروی انسانی در نظام سلامت از اهمیت فراوانی برخوردار است. پرستاران در یک برهه زمانی به تنهایی خدمات را ارائه می‌کردند، اما شرایط این روزها متفاوت است؛ به نحوی که  کمک‌پرستاران در کنار پرستاران حضور دارند. «نسبت گروه‌های پرستاری به تخت» و «نسبت گروه‌های پرستاری به دیگر گروه‌ها» دو شاخصه‌ای است که درباره گروه‌های پرستاری مطرح می‌شود؛ منظور از نسبت گروه‌های پرستاری به گروه‌های دیگر این است که میان پرستاران حاضر در نظام سلامت با گروه‌های شاغل دیگر یک تناسب وجود داشته باشد.

به گزارش اقتصادران، حرف زدن از مشكلات پرستاران ديگر به موضوعي نخ نما بدل شده است اما حتي در روزي كه عنوان خبرنگار را يدك مي‌كشد باز هم بايد از مشكلات اين قشر گفت. از بي مسووليتي مسوولاني كه هر بار وعده بهتر شدن وضعيت را مي‌دهند و در نهايت اتفاقي كه رخ مي‌دهد بلند شدن صداي اعتراض و نارضايتي كساني كه بيشترين بار حوزه سلامت را به دوش مي‌كشند. در نشست خبري كه رييس كل سازمان نظام پرستاري به مناسب روز خبرنگار برگزار كرد اخبار خوشايندي از وضعيت پرستاران عنوان نشد. همه‌چيز به يك نقطه ختم مي‌شود و آن دلزدگي كساني است كه روزگاري نه چندان دور (دوران پاندمي كرونا) جان خود را به دست گرفته بودند و براي بهبود بيماران از هيچ تلاشي دريغ نمي‌كردند. تعداد قابل توجهي از آن بر سر همين انجام وظيفه جان باختند اما اين باعث نشد بقيه عقب بكشند و بگذارند احساس ترس بر إحساس وظيفه‌شان غلبه كند.

حوزه سلامت تعطيل شدني نيست

وظايف سازمان نظام پرستاري

نجاتيان با بيان اينكه سازمان نظام پرستاري يك سازمان عمومي غيرحاكميتي است، توضيح داد: قانون‌گذار، وظايف حاكميتي و عمومي براي سازمان نظام پرستاري تعريف كرده است. وظايف سازمان نظام پرستاري بر مبناي قانون شامل «آموزش»، «پژوهش و توسعه تحقيقات»، «استانداردسازي»، «ارتقاء كيفيت مراقبت‌هاي پرستاري»، «دفاع از حقوق مردم»، «دفاع از حقوق مادي و معنوي پرستاران» و «نظارت بر ارايه خدمات سلامت» مي‌شود. او گفت: حدود ۲۰ سال از عمر سازمان نظام پرستاري مي‌گذرد و شايد بتوان گفت طي اين مدت به واسطه مطالبات معيشتي پرستاران، تمام وظايف سازمان نظام پرستاري ديده نشده است. اگرچه سازمان نظام پرستاري براي استانداردسازي خدمات تلاش كرده اما راه زيادي در اين مسير وجود دارد. او با بيان اينكه تمام دولت‌ها موضوع سلامت جزو اولويت‌هاي خود برشمرده‌اند، گفت: سازمان نظام پرستاري طي حيات ۲۰ ساله خود همواره همراه دولت‌ها چه اصولگرا و چه اصلاح‌طلب بوده و نگاه سياسي به دولت‌ها نداشته است. نجاتيان با بيان اينكه جامعه پرستاري كشور حدود ۳۰۰ هزار نفر است، افزود: جامعه پرستاري كشور مي‌تواند با ورود به عرصه سياست‌گذاري به وزارت بهداشت كمك كند.

وضعيت افزايش تعداد پرستاران بهبود نيافته است

نجاتيان با بيان اينكه نظام سلامت با چالش بزرگ كمبود نيروي متخصص مواجه است، خاطرنشان كرد: متاسفانه آمار دقيقي در ارتباط با تعداد پرستاران شاغل در دسترس نيست اما نسبت پرستار به تخت در كشور حدود يك است. وضعيت افزايش تعداد پرستاران در سال‌هاي گذشته بهبود نيافته و استخدامي‌هاي اخير نيز به تعداد پرستاران شاغل چندان اضافه نكرده است. رييس‌كل سازمان نظام پرستاري با اشاره به آزمون‌هاي استخدامي بيان كرد: برخي از نيروهاي شاغلي كه به صورت قراردادي يا پيمانكاري اشتغال داشتند، تبديل وضعيت را تجربه كردند و همچنين پرستاراني كه به تازگي جذب شدند راي بيمارستان‌هاي تازه‌تاسيس به‌كار گرفته شدند. با توجه به بازنشسته‌شدن نيروهاي پرستار مي‌توان گفت كه عملاً به تعداد پرستاران اضافه نشده است.

او با بيان اينكه مهاجرت پرستاران دغدغه‌ها و نگراني‌هاي اصلي سازمان نظام پرستاري به حساب مي‌آيد، توضيح داد: عوامل متعددي مانند مسائل سياسي، مسائل بين‌المللي و مسائل موجود در نظام سلامت سبب ميل به مهاجرت مي‌شود. مساله مهاجرت را نبايد با نگاه تك‌بعدي بررسي كرد بلكه بايد با نگاه چندوجهي به اين موضوع پرداخت.

نجاتيان درباره تعداد پرستاراني كه تن به مهاجرت داده‌اند، تاكيد كرد: بررسي‌ها بيانگر اين است كه درخواست‌هاي مهاجرت كه به سازمان نظام پرستاري ارسال مي‌شود طي بازه زماني ۲ ساله يعني از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲، حدود دو برابر افزايش يافته است. افزايش درخواست‌ها براي مهاجرت، يك هشدار به حساب مي‌آيد. رييس‌كل سازمان نظام پرستاري ادامه داد: حدود ۲۰ درصد از ظرفيت آموزش پرستاري كشور، ميل به مهاجرت دارند و درخواست مهاجرت مي‌كنند اما تعداد افرادي كه تن به مهاجرت مي‌دهند مشخص نيست. او با بيان اينكه وضعيت استخدامي جزو علل مهاجرت پرستاران حسوب مي‌شود، گفت: اگرچه وزارت بهداشت نسبت به برگزاري آزمون استخدامي رخواست‌هايي داشته اما سازمان اداري و استخدامي كشور با توجه به نرم‌هاي موجود در كشور با افزايش تعداد پرستاران موافق نيست. نجاتيان با اشاره به مولف «نسبت پرستار به تخت» خاطرنشان كرد: متاسفانه در ارتباط با موضوع نسبت پرستار پرستار به تخت در كشور اختلاف نظر وجود دارد. سازمان نظام پرستاري و وزارت بهداشت درباره نسبت پرستار به تخت، عددهاي مدنظر خود را اعلام كرده‌اند اما سازمان‌هاي «اداري و استخدامي» و «برنامه و بودجه» كه مسووليت صدور مجوز جذب پرستار را برعهده دارند عددهاي مدنظر وزارت بهداشت و سازمان نظام پرستاري را نپذيرفته‌اند. رييس‌كل سازمان نظام پرستاري ادامه داد: موضوع استخدام پرستار بايد در كانون توجه دولت چهاردهم قرار گيرد. اگر خواهان تقويت نظام درماني هستيم بايد براي هر تخت بيمارستاني، ۱.۸ پرستار در دسترس باشد. همچنين عدد كارشناسي شده براي نسبت تيم پرستاري به تخت معادل ۲.۵ است.

وي با بيان اينكه كمبود پرستار سبب اضافه كار اجباري شده، افزود: زنان حدود ۷۰ درصد جامعه پرستاري را تشكيل مي‌دهند و به دليل كمبود نيروي پرستاري بايد اضافه كار اجباري را تجربه‌كنند. پرستاران علاوه بر وظايف شغلي بايد وظايف زندگي شخصي خود را انجام دهند و بررسي‌ها بيانگر اين است كه گاهي ميزان اضافه كاري آنها به ۸۰ ساعت مي‌رسد. ميزان دريافتي پرستاران با سختي كار آنها منطبق نيست و درياقتي پرستاران براي هر ساعت حدود ۳۰هزار تومان است. ميزان دريافتي پرستاران براي يك ساعت حدود ۱۸۰ هزار تومان است كه حتي پاسخگوي هزينه‌هاي رفت‌وآمد آنها نيست. موضوع دريافتي پرستاران در دستور كار كميته دستمزد وزارت بهداشت قرار گرفته است و در دولت چهاردهم به‌شدت پيگيري مي‌شود.

پرداخت ديرهنگام معوقات پرستاري

رييس‌كل سازمان نظام پرستاري با بيان اينكه برخی دانشگاه‌هاي علوم‌پزشكي تفسيرهاي نادرستي از قوانين دارند، گفت: «قانون ارتقاء‌بهروري» فرصت كار كردن با شرايط بهترها براي پرستاران فراهم كرده كه در نهايت خدمات بهتري به مردم ارايه دهند. تفاسير نادرست برخي دانشگاه‌هاي علوم‌پزشكي و بخش خصوصي از قانون ارتقاء بهره‌وري سبب شده به اهداف اين قانون دست نيابيم.

نجاتيان با بيان اينكه پرداخت هنگام معوقات از معضلات جامعع پرستاري به حساب‌ مي‌آيد، خاطرنشان كرد: بررسي‌ها بيانگر اين است ميزان معوقات كارانه پرستاران به‌طور متوسط حدود ۸ ماه است. ميزان معوقات پرداخت كارانه پرستاران حدود ۹ ماه بود كه طبق آخرين اعلام وزارت بهداشت اين ميزان به ۸ ماه رسيده است.

ورود دولت چهاردهم به نحوه قراردادها

او با بيان اينكه برخي پرستاران به صورت قراردادي و شركتي مشغول به فعاليت هستند، گفت: برخي مشاغل مانند پرستاري جزو مشاغل حاكميتي هستند و با توجه به اظهارات رييس‌جمهور مبني بر جلوگيري از استخدام شركتي از دولت چهاردهم مي‌خواهيم به موضوع چگونگي قراردادهاي استخدامي به ويژه پرستاراني كه در روزهاي كرونايي خدمت مي‌كردند، ورود كند.

نجاتيان با اشاره به معوقات پرداختي و دريافتي‌هاي پرستاران گفت: اگر مسائلي مانند ميزان پرداختي‌ها و معوقات پرداختي قابليت حل‌شدن ندارد، از پرداخت ماليات مضاعف پرستاران جلوگيري كنيم. گاهي‌اوقات پرستاران مشمول رداخت ماليات پلكاني مي‌شوند. سازمان نظام پرستاري به منظور برقراري عدالت رخواست مي‌كند كه پرستاران مانند پزشكان از سقف معين پرداخت ماليات برخوردار شوند يا مشمول ماهيت مالياتي باشند.

افزايش ظرفيت رشته پرستاري يك چاقوي دولبه است

وي با بيان اينكه افزايش ظرفيت رشته پرستاري به منظور کمبود نيروي پرستار انجام مي‌شود، اظهار كرد: افزايش ظرفيت رشته پرستاري با هدف رفع كمبود پرستار، يك چاقوي دو لبه است. افزايش كمي آموزش پرستاري بايد با افزايش كيفي همراه باشد. آموزش پرستار به فضاي باليني و آزمايشگاهي نياز دارد. بررسي‌ها بيانگر اين است برخي دانشكده‌هاي پرستاري از آزمايشگاه و زيرساخت لازم محروم هستند و اين دانشكده‌ها با فشار سياسي ايجاد مي‌شوند. افزايش دانشكده‌ها بايد بر مبناي آمايش سرزميني انجام شود.

آموزش بهياري، كمبود پرستار را جبران نمي‌كند

رييس‌كل سازمان نظام پرستاري با بيان اينكه آموزش بهياري نمي‌تواند كمبود پرستار را جبران كند، افزود: اگرچه بهياران در توسعه نظام سلامت اثرگذار هستند ما نمي‌توانند پاسخگوي كمبود پرستار باشند. با توجه به اينكه بيماري‌هاي دنياي امروز بسيار پيچيده هستند، بهياران نمي‌توانند جايگزين نيروي پرستار شوند. با ديدگاهي كه در حمايت از مردم داريم بايد گفت بهياران نمي‌توانند جايگزين پرستاران شوند و استفاده از نيروي بهياري مي‌تواند سبب آسيب مردم به ويژه مناطق كم‌برخوردار شود. همچنين بهياراني كه در نظام سلامت مشغول به فعاليت هستند بايد ارتقا يافته و به پرستار تبديل شوند. او با اشاره به مدارس آموزش بهداري گفت: تعداد مدارس آموزش بهياري بايد كاهش يابد و اگر كاهش تعداد اين مدارس ميسر نيست در مسير جلوگيري از افزايش اين مدارس گام‌برداريم.