به گزارش اقتصادران، جدیدترین گزارش پژوهشکده پولی و بانکی حاکی از آن است که رشد اقتصادی سه ماهه منتهی به آذرماه امسال به مانند آبان نزولی بوده است. به طوری که رشد اقتصادی در آذرماه ۰٫۶ واحد درصد نسبت به آبان کاهش یافته است.
بررسیها نشان میدهد در آذرماه رشد تمام بخشهای اقتصادی به غیر از خدمات نسبت به آبان پایینتر آمده درحالی که رشد بخش خدمات در این مدت تغییری نداشته است. در میان بخشهای اقتصادی رشد بخش صنایع و معادن که در سه ماهه منتهی به آبان سال جاری منفی برآورد شده بود در سه ماهه منتهی به آذرماه نیز منفی محاسبه شده و حتی در مقایسه با آبان کاهش بیشتری را تجربه کرده است. باید گفت وقتی از رشد اقتصادی ماهانه صحبت میشود منظور این است که پژوهشکده پولی و بانکی حجم اقتصاد سه ماهه منتهی به آذر را نسبت به مدت مشابه در سال گذشته تخمین زده است.
پژوهشکده پولی و بانکی در رویکردی جدید با استفاده از روشهای یادگیری عمیق و دادههای مختلف اقدام به برآورد رشد اقتصادی بخشهای مختلف میکند. این بخشها شامل نفت، کشاورزی، خدمات و صنایع و معادن میشود. حجم اقتصاد کشور در سه ماهه منتهی به آذر امسال ۱٫۳ درصد در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته بزرگتر شده است. این در حالی است که در سه ماهه منتهی به آبان نرخ رشد اقتصادی کل کشور ۱٫۹ درصد تخمین زده شده بود. همچنین در مدت مشابه منتهی به مهرماه رشد اقتصادی برابر با ۲٫۵ درصد محاسبه شده است. همانطور که مشاهده میشود در هر سه ماه فصل پاییز رشد اقتصادی نزولی بوده است. در میان بخشهای اقتصادی رشد بخش نفت بالاتر از سایر بخشها و رشد صنایع و معادن پایینتر از دیگر گروهها برآورد شده است. با این وجود در مقام مقایسه نرخ رشد اقتصادی تمام گروهها به غیر از خدمات در سه ماهه منتهی به آذر نسبت به آبان کاهش یافته است.
شرایط برای رشد بخش کشاورزی فراهم است
به زبان اعداد رشد اقتصادی بخش کشاورزی در سه ماهه منتهی به آذر ۲٫۲ درصد محاسبه شده که نسبت به آبان ماه ۰٫۲ واحد درصد کاهش یافته است. رشد بخش کشاورزی در سه ماهه تابستان بر اساس حسابهای ملی بانک مرکزی ۲٫۸ درصد گزارش شده که نسبت به رشد بهار روند صعودی داشته است. علاوه بر اینکه اختلاف رشد برآوردی و رشد رسمی منطقی بوده، روند صعودی رشد تابستان در این بخش نیز به درستی برآورد شده است. بررسی آمار بخش کشاورزی از مهیا بودن شرایط برای رشد مثبت در ۱۴۰۳ حکایت دارد. میزان بارندگی در کشور در سال آبی منتهی به شهریور نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۹ درصد افزایش داشته است. همچنین، آمار گمرک نشاندهنده رشد بالای ۳۰ درصدی صادرات محصولات کشاورزی در سه ماهه منتهی به آبان نسبت به مدت مشابه سال قبل است.
کاهش تولید نفت ایران
نفت در این مدت رشدی معادل ۳٫۸ درصد داشته به این معنا که حجم این بخش در سه ماهه منتهی به آذر نسبت به مدت مشابه در سال گذشته ۳٫۸ درصد بزرگتر شده است. اینها در حالی است که در آبان رشد این بخش ۷٫۹ درصد اعلام شده است. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی امریکا، رشد تولید نفت خام ایران در سه ماهه انتهایی ۲۰۲۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶٫۷ درصد برآورد میشود. این عدد در ۹ ماهه ابتدایی ۲۰۲۴ حدود ۱۸٫۸ درصد بوده است که نشان از کاهش رشد این بخش دارد.
صنعت و معدن همچنان منفی است
بر اساس آمارهای پژوهشکده پولی و بانکی، رشد گروه صنایع و معادن در سه ماهه منتهی به آبان امسال برابر با منفی ۱٫۲ درصد تخمین زده شده بود. در واقع حجم این بخش در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کوچکتر شده بود. همچنین در سه ماهه منتهی به آذر ماه مانند آبان این بخش در مقایسه با همین مدت در سال گذشته کوچکتر شده و رشدی معادل منفی ۱٫۷ درصد داشته و بنابراین کاهش بیشتری را نسبت به آبان تجربه کرده است. احتمالا علت رشدهای منفی پی در پی در بخش صنایع کشور به علت وضعیت نامطلوب در فضای تولیدی کشور مانند قطعیهای مکرر برق در نتیجه ناترازی و ریسکهای دیگر مانند تحریمها است.
فعالیتهای خدماتی بالا گرفت
با توجه به دادههای بانک مرکزی، بخش خدمات بزرگترین بخش اقتصاد ایران است. این بخش در سه ماهه منتهی به آذر امسال رشدی برابر با ۲٫۱ درصد را ثبت کرده که نسبت به آبانماه تغییری در رشد این بخش ایجاد نشده است.
بر اساس آمار شاپرک، ارزش اسمی تراکنشهای شاپرک در سه ماهه پاییز نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۴۰ درصد رشد داشته است که با توجه به پایین تربودن رشد سطح عمومی قیمتها، نشاندهنده افزایش فعالیت در بخشهای خدماتی است. همچنین تعداد تراکنشها نیز در این دوره ۴ درصد رشد داشته است. بررسی آمار زیربخشهای مهم بخش خدمات میتواند دید بهتری از نوسانات این بخش ارائه بدهد:
بخش خرده فروشی و عمده فروشی
ارزش اسمی تراکنشهای بخش خرده فروشی و عمده فروشی در سه ماهه پاییز امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۳٫۵ درصد رشد داشته است که با توجه به تورم، میتوان گفت ارزش حقیقی تراکنشها تقریبا رشدی نداشته و ارزش اسمی به میزان تورم رشد کرده است.
بخش حمل و نقل
ارزش تراکنشهای بخش حمل ونقل در سه ماهه پاییز ۱۷٫۲ درصد نسبت به مدت مشابه قبل رشد داشته است که نشاندهنده کاهش فعالیتها در این زیربخش است. به علاوه، رشد تعداد تردد ماشینهای سنگین در جادههای کشور که در سه ماه ابتدایی سال (نسبت به مدت مشابه سال قبل) حدود ۱٫۸ درصد بود، در سه ماهه تابستان به ۴٫۴ درصد و در پاییز به منفی ۳٫۲ درصد رسیده است که موید کاهش فعالیتها در این زیربخش است.
فعالیتهای املاک و مستغلات
ارزش اسمی تراکنشهای آژانسهای فروش، مدیریت و اجاره املاک که در سه ماهه ابتدایی سال (نسبت به مدت مشابه سال قبل) تنها ۶ درصد رشد کرده بود، در سه ماهه تابستان ۱۴۰۳ بیش از ۶۲ درصد رشد داشته است. همچنین، رشد پاییز ۵۵ درصد بوده است. بنابراین با توجه به تورم حدود ۴۰ درصدی بخش مسکن آن گونه که مرکز آمار گزارش داده، میتوان گفت که رشد این بخش اثر محسوسی در مثبت شدن بخش خدمات داشته است.