به گزارش اقتصادران، با وجود آنکه تعرفههای تجاری اعلام شده از سوی دولت دونالد ترامپ اکثر کشورهای جهان را در برگرفته و به نظر میرسد که تاثیراتی جدی بر بخشهای مختلف اقتصاد جهان خواهد داشت اما در این تردیدی وجود ندارد که در نهایت دعوا و چالش اصلی میان دو قدرت بزرگ اقتصاد جهان یعنی امریکا و چین خواهد بود.
در سالها و دهههای گذشته، دولت پکن توانسته با استفاده از فرصتهای موجود، مزیتهای نسبی مانند بالا بودن جمعیت، اختلافات و جنگهای کشورهای غربی و البته ایجاد مدلی از ثبات اقتصادی، راهی طولانی را طی کرده و از یک کشور فقیر در شرق آسیا به یک قدرت بزرگ اقتصادی در جهان تبدیل شود.
چین امروز بخش مهمی از بازارهای صادراتی جهان را در قارههای مختلف فتح کرده و بسیاری از کارشناسان اقتصادی معتقدند که در آینده نه چندان دور میتواند جایگاه امریکا به عنوان قدرت اصلی اقتصاد جهان در چند دهه گذشته را به چالش بکشد. تحت تاثیر همین موضوع است که دولتهای اخیر امریکا بارها اعلام کردهاند که به دنبال مهار قدرت چین هستند و در این رابطه ترامپ یکی از جدیترین طرحها را در این زمینه دنبال میکند.
دستور ترامپ اکنون نرخ کل تعرفه روی کالاهای چینی را به ۱۰۴درصد میرساند که بسیار بالاتر از ۶۰درصدی است که ترامپ در زمان مبارزات انتخاباتی برای ریاستجمهوری اعلام کرده بود. تعرفه ۸۴درصدی متقابل، علاوه بر تعرفه ۲۰درصدی است که در ماه مارس اعمال شد. دستور ترامپ همچنین تعرفههای گمرکی را بر کالاهایی که شامل قانون معافیت حداقلی (De Minimis) میشوند را افزایش داد. کالاهای کمارزش از چین و هنگکنگ، در ابتدا از هرگونه تعرفه واردات امریکا معاف بودند. چین نشان داد که قصد عقبنشینی ندارد و مقامات این کشور قول دادند تا آخر علیه جنگ تجاری امریکا بجنگند. همچنین انتظار میرود چین اقدامات محرک خود را برای خنثی کردن موارد منفی اقتصادی ناشی از تعرفههای ترامپ افزایش دهد. تعرفههای متقابل ترامپ بر سایر اقتصادهای بزرگ نیز قرار است از روز چهارشنبه ۹ آوریل اجرایی شود. رییسجمهور امریکا ادعا کرد که او به دنبال اصلاح شیوههای تجاری ظاهرا «ناعادلانه» برای امریکا است و همچنین با وضع تعرفهها، به دنبال افزایش تولید و تولید صنعتی امریکا است.
درحالی که مقامات امریکایی مدعی شدند مذاکراتی را با حداقل ۵۰ کشور بر سر توافقات تجاری جدید آغاز کرده یا آن را برنامهریزی کردهاند، اما به نظر میرسد ترامپ علاقه چندانی برای آغاز مذاکرات فوری با چین را نشان نداده است. پایگاه خبری اینوست گزارش کرد، ترس فزاینده از یک جنگ تجاری جهانی، همراه با اختلال برای شرکتهای امریکایی ناشی از تعرفههای ترامپ، باعث کاهش شدید بازارهای مالی در روزهای گذشته شده است.
پس از انتشار این خبر چین واکنشی بسیار تند نشان داد. «لین جیان»، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد: امریکا به سوءاستفاده از تعرفهها برای فشار بر چین ادامه میدهد و چین قاطعانه با این موضوع مخالف است و هرگز این نوع قلدری و زورگویی را نخواهد پذیرفت. طبق گزارش رویترز، «لین جیان»، گفت: اگر امریکا واقعا میخواهد مشکل را از طریق گفتوگو و مذاکره حل کند، باید نگرش برابری، احترام و منافع متقابل را اتخاذ کند.
چین در اقدامی تلافیجویانه، از اختصاص ۵۰درصد تعرفه بیشتر به کالاهای وارداتی از امریکا خبر داد و با این اقدام، جنگ تجاری بین پکن و واشنگتن را وارد مرحله جدیدی کرد. وزارت دارایی چین روز چهارشنبه اعلام کرد که این تعرفه جدید علاوه بر تعرفه ۳۴درصدی قبلی اعمال خواهد شد و از روز پنجشنبه به اجرا درمیآید.
با این اقدام، مجموع تعرفههای چین بر کالاهای امریکایی در دوران دولت دونالد ترامپ رییسجمهوری امریکا به ۱۰۴درصد میرسد؛ میزانی که برابر با تعرفههای اعمالشده توسط امریکا بر کالاهای چینی از زمان آغاز ریاستجمهوری ترامپ است. اقدام تعرفهای چین در حالی صورت میگیرد که تلاطم بازارها روز چهارشنبه تشدید شد و بازارها شاهد فروش گسترده اوراق قرضه دولتی و سهام بود. بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله امریکا (معیار جهانی هزینه استقراض) به ۴.۵۱درصد صعود کرد و سپس به ۴.۳۸درصد کاهش یافت که نسبت به روز دوشنبه که کمتر از ۳.۹ درصد بود افزایش داشت. بازده اوراق دولت ژاپن نیز به ۱.۳۷درصد رسید و سپس در ۱.۲۷درصد تعدیل شد.
براساس این گزارش، قراردادهای آتی شاخص اساندپی۵۰۰ حدود ۱.۲درصد، شاخص نزدک حدود یک درصد، شاخص یورو استاکس۶۰۰ بیش از ۴درصد، شاخص ۱۰۰ بورس اوراق بهادار فایننشال تایمز انگلیس ۳.۴ درصد و شاخص دکس آلمان ۳.۵درصد کاهش یافت. اقتصاددانان و سرمایهگذاران هشدار دادهاند که تعرفههای ترامپ خطر رکود در امریکا و موج جدید تورم را افزایش داده است. «اد یاردنی» از کارشناسان بازار سرمایه با اشاره به فروش اوراق خزانهداری امریکا که معمولا به عنوان دارایی امن در زمان بحرانهای مالی شناخته میشود، گفت: دولت ترامپ ممکن است در حال بازی با مواد منفجره باشد. به این ترتیب به نظر میرسد که جنگ تعرفهای بالا گرفته و حالا ترامپ باید نسبت به تصمیم چین واکنشی جدی نشان دهد و بسیاری از این احتمال را میدهند که رییسجمهور امریکا بار دیگر حکم به افزایش تعرفه میدهد که میتواند تبعاتی بسیار جدی برای اقتصاد جهان داشته باشد.
براساس سندی که رویترز مشاهده کرده، کالاهای امریکایی مشمول تعرفه شامل موتوسیکلت، مرغ، میوه، چوب، لباس و نخ دندان است که ارزش کلی آنها در سال گذشته، حدود ۲۱ میلیارد یورو (۲۳ میلیارد دلار) بود. به این ترتیب، انتقام اتحادیه اروپا علیه کالاهایی با ارزش کمتر از ۲۶ میلیارد یورو صادرات فلزات اتحادیه اروپا خواهد بود که تحت تعرفههای امریکا قرار گرفتهاند. این تعرفهها به شکل تدریجی، در ۱۵ آوریل، ۱۶ مه و اول دسامبر، اجرایی میشوند. کمیتهای متشکل از کارشناسان تجاری از ۲۷ کشور اتحادیه اروپا، بعدازظهر چهارشنبه، در مورد پیشنهاد کمیسیون رای خواهند داد. این پیشنهاد تنها در صورتی رد خواهد شد که اکثریت واجد شرایط از ۱۵ عضو اتحادیه اروپا که نماینده ۶۵ درصد از جمعیت اتحادیه اروپا هستند، رای منفی دهند. با توجه به اینکه کمیسیون قبلا اعضای اتحادیه اروپا را بررسی کرده و فهرست اولیه را از اواسط مارس اصلاح کرده و لبنیات و نوشیدنیهای الکلی امریکا را حذف کرده، چنین اتفاقی بعید است.
همچنین بر اساس بیانیهای که دفتر نخستوزیری ژاپن منتشر کرد، ایشیبا طی مکالمه تلفنی ۲۵ دقیقهای با دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا در مورد اعمال تعرفهها گفتوگو کرد. در این بیانیه آمده است که رهبران دو کشور بر تقویت روابط بین کشورهای خود و همکاری برای ترویج هند و اقیانوس آرام آزاد و باز با تکیه بر نتایج نشست ژاپن و امریکا در فوریه، توافق کردند. نخستوزیر ژاپن با تاکید بر اینکه اقدامات تعرفهای امریکا میتواند ظرفیت سرمایهگذاری شرکتهای ژاپنی را تضعیف کند، گفت: ژاپن برای پنج سال متوالی، بزرگترین سرمایهگذار جهان در امریکا بوده است. ایشیبا اظهار کرد: دو کشور باید به جای اعمال تعرفهها، راههایی برای ارتقای همکاریهای گستردهتر که به نفع ژاپن و امریکا به شیوهای متقابل است، از جمله افزایش سرمایهگذاری، دنبال کنند و خواستار ارزیابی مجدد تعرفهها شد.
رهبران دو کشور تایید کردند که به گفتوگوهای باز و سازنده ادامه خواهند داد. پیش از این، ایشیبا همچنین با اشاره به تعرفهها بیان کرد: ژاپن هیچ کار غیرمنصفانهای انجام نمیدهد و بار دیگر بر تمایل خود برای دیدار با ترامپ در حل بحران تعرفه که بازارهای آسیایی را ویران کرده است، تاکید کرد. خبرگزاری آناتولی گزارش کرد، دولت ترامپ، تعرفههای بیشتری را بر متحدان و رقبا وضع کرد و مقامات امریکایی مدعی شدند که بیش از ۵۰ کشور برای مذاکره درباره معاملات تجاری به واشنگتن مراجعه کردهاند. دونالد ترامپ گفت: در حال حاضر ژاپن و کرهجنوبی برای گفتوگو در مورد تعرفهها به امریکا سفر میکنند و دیگر کشورها نیز قصد دارند در این مورد مذاکره کنند.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید پیش از این به خبرنگاران گفته بود: پس از اظهارات هفته گذشته ترامپ مبنی بر اعمال حداقل تعرفه ۱۰درصدی بر تمام واردات و تعرفههای متقابل بالاتر بر بزرگترین شرکای تجاری امریکا از جمله چین و اتحادیه اروپا، نزدیک به ۷۰ کشور با ترامپ تماس گرفتهاند تا مذاکرات بر سر تعرفهها را آغاز کنند. لیویت اظهار کرد: ترامپ اوایل روز سهشنبه، با تیم تجاری خود ملاقات کرد و به آنها دستور داد تا هر کشوری که با دولت امریکا قصد معامله دارد، شامل قراردادهای تجاری سفارشی شود.
خبرگزاری آناتولی گزارش کرد، سخنگوی کاخ سفید در پاسخ به این سوال که آیا ترامپ در نظر دارد اعمال برخی تعرفهها را متوقف کند، بیان کرد: رییسجمهور اعلام کرده که تمدید یا تاخیر در نظر ندارد و انتظار دارد این تعرفهها اجرایی شوند. برخی از تحلیلگران تجاری اظهار کردند که تعرفههای اعلام شده ترامپ، معادل ساختن دیوار تجاری در اطراف اقتصاد امریکا به ارزش یک تریلیون دلار است.
