به گزارش اقتصادران، هفته گذشته رئیس پلیس فتا پایتخت از دستگیری فردی با مدرک دیپلم که خود را به عنوان پزشک در فضای مجازی معرفی و اقدام به عمل جراحی غیرمجاز کرده بود، خبر داد. این متهم با سوءاستفاده از مُهر پزشکان واقعی، اقدام به جلب اعتماد مردم و انجام اعمال پزشکی غیرقانونی در بیمارستان میکرد.
با دستیگری این فرد توسط پلیس، این سوال مطرح میشود که این موضوع فقط یک تخلف فردی نیست، بلکه یک مشکل عمیق در نظام نظارت سلامت است که چگونه این تخلف بزرگ از تمامی لایههای نظارتی عبور کرده است. این موضوع حاکی از آن است که نظارت مؤثر ساختاری در بسیاری از بخشهای نظام سلامت کارآمد نیست.
«بابک شکارچی» معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی در این باره گفت: همواره فریاد میزنیم که خواهش میکنیم هر کس تمایل دارد در این زمینه فعالیت کند، ابتدا از ما استعلام بگیرد. ما اطلاعات لازم را در اختیارتان قرار میدهیم که بیمارستانها و دیگر مراکز چه عملکردی دارند. همچنین، ما بهطور مداوم میگوییم که خواهش میکنیم سیما و رسانهها این نکته را به مردم منتقل کنند که اگر کسی به شما میگوید من این هستم، به سایت نظام پزشکی مراجعه کنید. این سایت کاملاً عمومی است و بررسی آن کمتر از یک دقیقه زمان میبرد. لازم است که درباره این فرد که ما در موردش صحبت میکنیم، صحبت کنیم؛ چرا که این شخص کار خود را از فضای مجازی آغاز کرده و نمیخواهیم به سادگی از کنار او بگذریم.
به گفته وی اصل کار این فرد در جایی است که ما مداوم فریاد میزنیم؛ بهخصوص وقتی که اسنپ و دیوار تمایل دارند تبلیغ کنند، باید بهدرستی درک کنند که این شخصی که به آنها مراجعه کرده، قابل اعتماد است یا خیر. متأسفانه، این بررسیها بهدرستی انجام نمیشود و صورت مسئله پاک میشود. بهتر است این موضوع را جدیتر بگیریم و بهجای کوچک کردن آن، به آن اهمیت بدهیم. این افراد با نفوذ و قدرت، از زیر بار مسئولیت شانه خالی میکنند.
شکارچی تاکید کرد: ما هر تلاشی که میکنیم، باید به اسنپ و دیوار بگوییم که باید از این قضایا آگاه باشند. این فرد کار خود را از فضای مجازی آغاز کرده و بهراحتی به بیمارستانها نفوذ میکند. ما بهطور قطع با بیمارستانهایی که به این افراد اجازه عمل میدهند، برخورد خواهیم کرد و این مسئله را رها نخواهیم کرد. بیمارستانی که اینگونه عمل میکند، قطعاً دچار مشکلاتی است که باید به آن رسیدگی شود.
معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی در ادامه گفت: متأسفانه، به نظر میرسد که هیچکس به این هشدارها توجه نمیکند. اکنون ممکن است صدها نفر مشابه این فرد وجود داشته باشند که اصلاً پزشک نیستند و در فضای مجازی فعالیت میکنند. بیمارستانها ممکن است با این افراد همکاری کرده و شرایط را برای آنها فراهم کنند. ما همچنین در مکانهای مختلف، حتی آرایشگاهها، مواردی داریم که تحت نظارت وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی نیستند و باید به آنها رسیدگی کنیم.
شکارچی با بیان اینکه بسیاری از این فعالیتها تحت نظارت دانشگاهها و وزارت بهداشت نیستند، گفت: در حالی که مطبها تحت نظر سازمانهای مربوطه هستند، ولی هنوز هم این قبیل افراد به راحتی در فضای مجازی فعالیت میکنند. فضای مجازی به دلیل فقدان قوانین و نظارت کافی، بستر مناسبی برای اینگونه سوءاستفادهها شده است. ما باید از نهادهای تبلیغاتی مانند دیوار بخواهیم که قبل از انتشار آگهیها، مجوزهای لازم را از این افراد بگیرند تا بتوانند از سلامت جامعه محافظت کنند.
به گفته وی متأسفانه، واقعیت این است که بسیاری از افراد در فضای مجازی بدون مجوز و نظارت کافی به فعالیت میپردازند. این موضوع میتواند به ایجاد خطرات جدی برای سلامت جامعه منجر شود. ممکن است صدها فرد دیگر هم وجود داشته باشند که هیچ تخصص و صلاحیتی ندارند و در این فضا فعالیت میکنند. بسیاری از مراکز بهداشتی، از جمله آرایشگاهها و دیگر خدمات مشابه، تحت نظارت وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی نیستند و این مسئله نگرانکننده است. حتی اگر بیمارستانی تحت نظارت باشد، ممکن است در عمل مشکلاتی وجود داشته باشد که باید به آنها رسیدگی شود.
معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی با تاکید بر اینکه ضروری است که نهادهای نظارتی و تبلیغاتی، مانند دیوار، بر فعالیتهای این افراد نظارت بیشتری داشته باشند، گفت: باید قوانین و مجوزهای لازم را برای انتشار آگهیها رعایت کنند تا از سلامت مردم محافظت شود. با ایجاد یک سیستم نظارتی قویتر، میتوان جلوی فعالیتهای غیرمجاز و خطرناک را گرفت. یکی از مشکلات اصلی این است که برخی افراد با ارائه قیمتهای بسیار پایینتر از پزشکان معتبر، به سادگی جذب مشتریان میشوند. این امر به دلیل افزایش تمایل مردم به زیبایی و عملهای جراحی است که میتواند بسیار خطرناک باشد.
به گفته شکارچی، بسیاری از افراد به دنبال تغییرات ظاهری هستند و متأسفانه، در این مسیر ممکن است فریب افرادی را بخورند که تجربه و دانش کافی ندارند. اینکه یک فرد با سن کم و بدون تخصص کافی بتواند در این حوزه فعالیت کند، واقعاً نگرانکننده است و باید بهدقت مورد بررسی قرار گیرد.
معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی در ادامه بیان داشت: نقش رسانهها و نهادهای نظارتی بسیار حائز اهمیت است. رسانهها باید اطلاعات دقیقی را به مردم منتقل کنند و از آنها بخواهند که قبل از انتخاب هر نوع خدمات پزشکی، به اعتبار و صلاحیت ارائهدهندگان توجه کنند. همچنین، نیاز به ایجاد قوانین و نظارتهای دقیقتر بر فعالیتهای پزشکی در فضای مجازی وجود دارد تا از بروز خطرات جلوگیری شود. فرآیند آموزشی برای پزشکان و بهخصوص جراحان زیبایی بسیار طولانی و پیچیده است. این موضوع نشاندهندهی این است که اگر کسی با چنین سطح پایینی از تخصص و تجربه وارد این حوزه شود، به احتمال زیاد مشکلاتی وجود دارد که باید مورد بررسی قرار گیرد.
وی افزود: همه ما در قبال سلامت و ایمنی جامعه مسئول هستیم و نباید در این زمینه کوتاهی کنیم. ایده نماد تبلیغات نظام پزشکی و استفاده از بارکد برای تأیید اعتبار تبلیغات پزشکی بسیار مؤثر است و این اقدام میتواند به شفافیت و اعتمادسازی در بازار خدمات پزشکی کمک کند. تبلیغات گسترده و اغواکننده در حوزه جراحیهای زیبایی میتواند تأثیرات منفی بر روی تصمیمگیری مردم داشته باشد. بسیاری از افراد بهویژه جوانان تحت تأثیر تصاویر و وعدههای غیرواقعی قرار میگیرند و ممکن است به دنبال تغییراتی باشند که نه تنها ضروری نیست، بلکه میتواند خطرناک هم باشد.
شکارچی با انتقاد از تبلیغات در فضای مجازی گفت: بالاخره یک خط بر روی پوست باقی میماند. وقتی به عکسها نگاه میکنید، انگار که این تغییرات مادرزادی بوده و فرد از ابتدا همینطور بوده است. اما واقعیت این است که بسیاری از این تصاویر کاملاً فتوشاپی هستند و هیچکدام واقعی نیستند. وقتی دستتان مجروح میشود، جای زخم حتی اگر کوچک باشد، باقی میماند. به عنوان مثال، من در کودکی واکسن آبلهمرغان گرفتم و اکنون یک نشانه کوچک بر روی صورتم مانده است.بنابراین چطور میشود که در جراحیهای زیبایی ادعا میشود که هیچگونه اثری از زخم باقی نخواهد ماند؟ این موضوعاتی است که ما باید به مردم اطلاعرسانی کنیم.
وی افزود: ما به هیچوجه کوتاهی نمیکنیم و مطمئن باشید که با مسئول فنی بیمارستانها و صاحبان موسسات هم برخورد جدی خواهد شد. وزارت بهداشت و معاونت انتظامی به شدت پیگیر این موضوعات خواهند بود و طبق قانون بالاترین مجازاتها برای آنها در نظر گرفته خواهد شد. لازم است که همه ما به مردم کمک کنیم تا مسیر درست را پیدا کنند و در انتخابهای خود دقت بیشتری داشته باشند. آگاهسازی جامعه از طریق مصاحبهها و برنامههای آموزشی میتواند تأثیرات مثبتی داشته باشد و به افزایش سطح دانش عمومی کمک کند.
وی با بیان اینکه همچنین تبلیغات درباره محصولات مانند چایهای لاغری و تقویت مو نیز جای بحث دارد، تاکید کرد: این تبلیغاتی که بدون هیچگونه مستندات علمی انجام میشود، میتواند باعث گمراهی مردم و آسیب به سلامت آنها شود. این موضوع بهویژه در مورد محصولاتی که بهطور مستقیم با سلامت افراد در ارتباط هستند، بسیار حساس و جدی است. تعجبآور است که برخی از تبلیغات پزشکی در کشور ما انجام میشود بدون اینکه هیچ نظارتی بر روی آنها وجود داشته باشد. این موضوع میتواند به ایجاد سوالات و نگرانیهایی در ذهن مردم منجر شود، بهویژه در مورد اعتبار و صلاحیت افرادی که در این تبلیغات فعالیت میکنند.
دکتر شکارچی اظهار کرد: بهطور خاص، این نکته که چگونه یک وبسایت بدون هیچگونه مجوز و نظارتی میتواند به خود اجازه دهد که در حوزه پزشکی تبلیغ کند، نیاز به بررسی جدی دارد. برای مثال در زمینه رانندگی افراد باید گواهینامه داشته باشند و تحت آزمایشها و فیلترهای خاصی قرار میگیرند. در حالی که در حوزه پزشکی، چنین نظارتهایی به وضوح ناکافی است.
معاون فنی و نظارت سازمان نظام پزشکی با انتقاد از اینکه برخی از وبسایتها یا پلتفرمها که مجوز رسمی دارند، بدون رعایت الزامات قانونی و نظارتی، به تبلیغ خدمات پزشکی میپردازند، گفت: این موضوع بهویژه در مورد سازمانها و نهادهایی که باید نظارت کنند، پرسشبرانگیز است. چرا سازمانهای مربوطه مانند وزارت ارشاد یا نهادهای قضایی و انتظامی با این تخلفات برخورد نمیکنند. وقتی سایتی مانند دیوار یا هر پلتفرم دیگری به سرعت بسته میشود، چرا در مورد تبلیغات پزشکی چنین اقداماتی انجام نمیشود؟
وی در پایان خاطرنشان کرد: همچنین برخی از محصولات پزشکی بدون تأییدیههای لازم به مردم معرفی میشوند، در حالی که محصولات خوراکی و دارویی تحت نظارتهای سختگیرانهای قرار دارند. اینعدم نظارت میتواند به سلامت عمومی آسیب بزند. نگرانیهای مشروع درباره صحت و اعتبار اطلاعاتی است که از رسانهها، بهویژه صدا و سیما دریافت میشود. به طور کلی، اعتماد به رسانه ملی و تبلیغاتی که در آنها انجام میشود، باید با دقت و آگاهی انجام شود.
