به گزارش اقتصادران، در حالی که ناترازی انرژی و قطع گاز، کمر تولید در صنعت سیمان را خم کرده است، ابلاغیههای جدید و ناگهانی تحت عنوان مبارزه با پولشویی، تیر خلاصی بر پیکره صادرات این محصول زد. انسداد کدهای بورسی اتباع خارجی و الزام آنها به دریافت روادید تجاری، نه تنها شفافیت بورس کالا را زیر سؤال برده، بلکه ظرف تنها ۱۴ روز، صادرات سیمان ایران را با ریزش بیسابقه ۲۰۰ هزار تنی مواجه کرده است؛ اتفاقی که بازار نقد جیران را دو دستی به رقبای منطقهای تقدیم میکند.
صنعت سیمان این روزها تحت یک «فشار گازانبری» از نفس افتاده است؛ از یک سو بحران تولید به دلیل نبود سوخت و اجبار به مازوتسوزی با هزینههای کمرشکن و از سوی دیگر قفل شدن درهای صادراتی به روی خریداران خارجی در بورس کالا منجر به دپو شدن محصولات در انبارها و قفل شدن نقدینگی شرکتهای بورسی شده است که به نظر می رسد در صورت عدم مداخله فوری، رکودی عمیق را به این رکن ارزآور تحمیل خواهد کرد.
۱۵ مهرماه امسال بود که عرضه سیمان در رینگ صادراتی بورس کالا قرار گرفت تا مسیر شفافسازی قیمت و حذف واسطههای غیررسمی انجام گیرد اما مجددا دو هفته است که با ابلاغ آییننامه اجرایی جلوگیری از پولشویی، تمامی کدهای بورسی خارجی مسدود شده و خریداران خارجی ملزم به دریافت روادید تجاری شدهاند که این رویه عملاً این شفافیت را زیر سؤال میبرد.
از ناترازی گاز تا بنبست کدهای مسدود شده
چالش روادید تجاری و بروکراسی بازدارنده و همچنین الزام خریداران خارجی به دریافت روادید تجاری برای فعالیت در بورس، یک مانع اداری سنگین در مسیر تجارت آزاد است به طوری کهخریداران خرد و کلان در کشورهای همسایه مانند عراق و افغانستان که عمدتاً به صورت نقدی و سریع معامله میکنند، با این قوانین سختگیرانه از چرخه رقابت حذف میشوند و این موضوع نه تنها به صادرات سیمان، بلکه به اعتماد سرمایهگذاران و خریداران خارجی به پلتفرم بورس کالای ایران آسیب جدی میزند.
تضاد سیاستهای ارزی و تجاری آن هم در شرایطی که کشور به شدت به ارزآوری غیرنفتی نیاز دارد، مانعی در مسیر صادرات محصولی دارد که مزیت نسبی بالایی دارد بنابراین کاهش صادرات در مقیاس ۲۰۰ هزار تن در بازهای کوتاه، به معنای از دست رفتن بخشی از بازار جهانی است که جایگزین کردن دوباره آن در رقابت با سایر تولیدکنندگان منطقهای بسیار دشوار خواهد بود.
سیمان ایران در تله قوانین سختگیرانه
ازسویی دیگر، همزمانی بحران صادرات به همراه بحران تولید بخش نگرانکننده دیگر است و صنعت سیمان اکنون در وضعیتی قرار دارد که حتی اگر مشکل کدهای بورسی حل شود، با محدودیت تولید ناشی از نبود سوخت مواجه است.
همچنین استفاده از مازوت به عنوان جایگزین، نه تنها هزینههای لجستیک و نگهداری تجهیزات را به دلیل رسوب و آلایندگی بالا میبرد، بلکه به دلیل قیمت تمام شده و دشواریهای حملونقل، سودآوری واحدها را به شدت کاهش میدهد.
بنابراین کاهش صادرات منجر به دپو شدن محصول در انبارها و قفل شدن نقدینگی شرکتها میشود و بسیاری از شرکتهای سیمانی که در بورس حضور دارند و این اختلالات مستقیماً بر عایدی هر سهم و حقوق سهامداران تأثیر منفی میگذارد ضمن اینکه بازارهای صادراتی سیمان ایران به شدت رقابتی هستند و هرگونه وقفه در عرضه، راه را برای رقبای منطقهای باز میکند.
بنابراین رفع مشکل صادرات سیمان نیازمند یک هماهنگی فوری میان وزارت صمت، بانک مرکزی و نهادهای ناظر بر مبارزه با پولشویی است و تداوم انسداد کدهای بورسی در کنار قطعی گاز، میتواند صنعت سیمان را که یکی از ارکان صادرات غیرنفتی است، با یک بحران رکودی جدی مواجه کند به همین جهت تسهیل در صدور کدهای بورسی برای هویتهای احراز شده و ایجاد استثنائات تجاری برای خریداران منطقهای، راهکاری ضروری برای خروج از این بنبست موقت است.
در حالی که بازارهای همسایه مانند عراق و افغانستان تشنه سیمان ایران هستند، بروکراسی جدید پایتختنشینان، خریداران خارجی را از رینگ شفاف بورس کالا فراری داده است ضمن اینکه الزامات سختگیرانه برای دریافت روادید تجاری و مسدودسازی ناگهانی کدهای بورسی، جادهای دوطرفه برای خروج ارز و ورود دلالان ساخته است؛ سیاستی که نه تنها اعتماد خریداران منطقهای را سلب کرده، بلکه صادرات این محصول استراتژیک را در عرض دو هفته لاغر کرده است.
