برچسب: تورم خدمات

به گزارش اقتصادران، بخش خدمات در ۶۱ ماه گذشته شاهد یک جهش بالا در نرخ تورم تولید کننده بوده‌ است، به گونه‌ای که عرض کمتر از ۲ سال نرخ تورم نقطه ای تولید کننده بخش خدمات شاهد تورم بیش از ۱۲۰ درصد وحتی کمتر از ۲۰ درصد نیز بوده است. علت این جهش تورمی را می توان تشدید شیوع پادمی کرونا در این بازه دانست. زیر گروه (فعالیت های مربوط به سلامت انسان ومددکاری اجتماعی) را می‌توان به عنوان اثرگذارترین زیر گروه خدمات در افزایش نرخ تورم تولید کننده در این بازه دانست.

تورم ۱۲۰ درصدی بخش خدمات

تورم نقطه ای تولید کننده بخش خدمات در بهار سال ۱۴۰۰ ودر بحبوحه ویروس کرونا به بالاترین نرخ تورم رسید ونرخ ۱۲۱درصدی را به ثبت رسانید. به بیان ساده میانگین سطح عمومی قیمت خدمات ارائه شده در درب کارخانه در اردیبهشت سال ۱۴۰۰ نسبت به سطح قیمت درب کارخانه در اردیبهشت سال ۱۳۹۹ بیش از ۲ برابر افزایش یافته است.

در همه زیر گروه های بخش خدمات تورم نقطه ای اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۰ مثبت بوده است. کمترین تورم نقطه ای رقم خورده در زیر گروه های بخش خدمات در اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۰ در گروه (اطلاعات وارتباطات) با تورم ۵.۲ درصد رقم خورده است، این بخش تنها زیر گروه بخش خدمات است که در این ماه تورم نقطه ای تک رقمی را شاهد بوده است. همچنین داده ها نشان می دهد بالاترین تورم تولید کننده به ثبت رسیده در بخش خدمات مربوط به زیر گروه (حمل ونقل وانبارداری) با تورم نقطه ای ۱۷۲.۲ درصد بوده است. همچنین در همین سال تعرفه های درمان ۲.۵ تا ۵ برابر افزایش داشته اند، بنابراین زیر گروه (فعالیت های مربوط به سلامت انسان ومددکاری اجتماعی) را میتوان به عنوان أثر گذارترین زیر گروه بخش خدمات در افزایش نرخ تورم تولید کننده در این بازه دانست.

خدمات در سراشیبی تورم نقطه ای

تورم نقطه ای تولید کننده بخش خدمات پس از ثبت رکورد خود در اردیبهشت سال ۱۴۰۰ وارد یک سیر نزولی پر شتاب شد به گونه ای که در کمتر از ۶ ماه نرخ تورم نقطه ای تولید کننده به کمتر از ۴۰ درصد رسید وسر انجام در پایان سال ۱۴۰۰، کمترین نرخ تورم ۵ سال گذشته را به ثبت رساند وشاهد تورم ۱۸.۹درصدی شد. با گذر از اسفند ماه سال ۱۴۰۰ نرخ تورم نقطه ای تولید کننده بخش خدمات شاهد افزایش های جزئی بوده اما این عدد به طور میانگین در ۳۰درصد ثابت بوده ونوسانات زیادی را تجربه نکرده‌است.

نکته مثبتی که می توان به آن اشاره کرد روند نزولی است که در تورم تولید کننده خدمات در ماه های گذشته شاهد آن بوده ایم به طوری که تورم از بالای ۴۰ درصد در فروردین سال ۱۴۰۲ به حدود ۳۱ درصد در فروردین سال جاری رسیده است. اما آیا می توان به این روند نزولی امیدوار بود؟ از  مهر ماه سال ۱۴۰۲ تورم  نقطه ای تولید کننده این بخش  شاهد شروع روند نزولی خود  بوده‌است، اما  همچنان برای رسیدن به نرخ تورم تولید کننده بخش خدمات به کمتر از ۲۰ و حتی ۳۰ درصد باید مسیر طولانی را طی کند.

به گزارش اقتصادران، خلق ارزش در اقتصاد از دو مجرای «خدمت» و «کالا» صورت می­‌گیرد. در تیرماه ۱۴۰۳ تورم سالانه «کالاها» به ۳۱.۶ درصد و تورم «خدمات» به ۴۰.۶ درصد رسیده است.

تورم کالاهای کم‌دوام در سطح بیش از ۴۲ درصد

مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود، نرخ تورم تیرماه را برای گروه «کالاها» و «خدمات» اعلام کرد. بر اساس این آمار نرخ تورم سالانه «کالاها» در تیرماه امسال به سطح ۳۱.۶ درصد رسیده است. همچنین نرخ تورم سالانه در «خدمات» در حدود ۴۰.۶ درصد بوده است.

همانطور که گفته شد کالاها به سه دسته بادوام، کم‌­دوام و بی­‌دوام قابل تفکیک هستند. کالاهای بی‌دوام، کالاهایی هستند که مدت زمان استفاده آن‌ها کمتر از یک سال است اما کالاهای بادوام و کم‌دوام در مدت بیش از یکسال استفاده می‌شوند. نمونه کالاهای بی‌دوام را می‌توان خوراکی‌ها دانست. تفاوت کالاهای کم‌دوام و با‌دوام نیز به مدت و میزان مصرف بازمیگردد. هرچه عمر استفاده و میزان استفاده از یک کالا بیشتر باشد آن را در دسته کالای بادوام طبقه‌بندی می‌کنند. نمونه کالاهای بادوام را می‌توان لوازم خانگی و خودرو دانست.

آمارهای این مرکز حاکی از آن است که بیشترین نرخ تورم سالانه در گروه کالاها، مربوط به کالاهای کم‌دوام بوده است. نرخ تورم سالانه در کالاهای کم‌دوام معادل ۴۲.۵ درصد به ثبت رسیده است. از سوی دیگر کمترین نرخ تورم سالانه در تیرماه امسال به کالاهای بادوام مانند خودرو اختصاص یافته که معادل ۲۸.۸ درصد بوده است. همچنین طبق این آمارها نرخ تورم سالانه تیر ماه در سال جاری برای کالاهای بی‌دوام مانند خوراکی‌ها سطحی در حدود ۳۰.۷ درصد داشته است.

به گزارش اقتصادران، تورم مهم‌ترین شاخص قیمتی است که نشان می‌دهد قیمت یک سبد مشخص از کالا و خدمات در هر ماه چند درصد نسبت به گذشته تغییر کرده است. نرخ سالانه این شاخص، میانگین تغییرات قیمت در 24 ماه منتهی به ماه مورد بررسی را در ماهیت خود جای داده است. بنابراین، تورم سالانه می‌تواند نماگر خوبی از تغییر قیمت‌ها در بلندمدت باشد.

سر ناسازگاری تورم خدمات با روند نزولی تورم خوراکی‌ها

محاسبه تورم بر اساس طراحی یک سبد مصرف برای خانوارها انجام می‌شود. در این محاسبه، طبق سال پایه مشخص که در گزارشات مرکز آمار، سال 1400 است، سبد مصرف مشخصی برای خانوارها طراحی می‌شود. این سبد، متشکل از کالاهای خوراکی و غیرخوراکی است که هر کدام وزن به خصوصی دارد. این وزن بر اساس میزان استفاده هر خانوار از هر یک از اقلام موجود در سبد تعیین می‌شود.

به منظور محاسبه سالانه نرخ تورم، میانگین تغییر قیمت این سبد یکسان در دوازده ماه منتهی به ماه مورد بررسی، بر میانگین تغییر قیمت همان سبد در دوازده ماه منتهی به ماه مورد بررسی در یک سال قبل تقسیم می‌شود.

داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که تورم سالانه خوراکی‌ها در اردیبهشت سال 1401 برابر با 49.1 درصد بوده است. این نرخ از ماه بعد شدیدا افزایش می‌یابد تا جایی که در اردیبهشت سال 1402 به سطح 74.9 درصد می‌رسد. به نظر می‌رسد یکی از دلایل اصلی این سیر صعودی، اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی در خرداد سال 1401 باشد. علت تداوم اثر آن تا سال 1402 نیز به روش محاسبه تورم سالانه باز می‌گردد. چون تغییرات قیمت در 12 ماه منتهی به اردیبهشت سال 1402 در تورم سالانه این ماه منظور می‌شود، آثار سیاست حذف ارز ترجیحی تا این ماه در تورم سالانه باقی مانده است.

از خرداد سال گذشته به بعد، تورم سالانه خوراکی‌ها رو به کاهش گذاشته و هر ماه نسبت به ماه قبل کمتر شده است. برای مثال، این نرخ از نزدیک به 75 درصد در اردیبهشت سال گذشته، به 45 درصد در بهمن سال قبل و در نهایت به 37.3 درصد در فروردین امسال اُفت کرده است.

این درحالی است که تورم سالانه «خدمات و کالاهای غیرخوراکی» روند کاملا متفاوتی داشته و رفتار متضادی از خود نشان داده است. تورم سالانه اقلام غیرخوراکی و خدمات تا اواسط سال 1401 سیر نزولی داشته و از شهریور آن سال به بعد رو به افزایش گذاشته است. این افزایش خصوصا از اوایل سال 1402 شدت گرفته است. برای مثال، این نرخ در اردیبهشت سال قبل 38 درصد بوده و در آبان ماه به بیش از 41 درصد رسیده است. در دی ماه نیز تورم سالانه خدمات، 41.4 درصد ثبت شده است. پس از آن، تورم سالانه خدمات نزولی می‌شود اما سرعت کاهش آن در مقایسه با سرعت کاهش تورم در کالاهای خوراکی بسیار آهسته است. آخرین آمارهای در دسترس نشان می دهد که تورم سالانه خدمات در فروردین امسال روی سکوی 39.5 درصدی ایستاده است.

در توضیح چرایی این مشاهده می‌توان گفت که تورم کالاهای خوراکی مستقیما طبق سبد خوراکی خانوارها محاسبه می‌شود. در این سبد، اقلامی که وزن بالاتری دارند معمولا مشمول قیمت‌گذاری دستوری شده‌اند. برای مثال، گوشت که یکی از اقلام با وزن بالا در سبد خوراکی خانوارها است مستقیما کنترل شده و حتی اگر قیمت آن در بازار آزاد افزایش یابد، عرضه با قیمت تنظیم بازاری تا حدی مانع از افزایش تورم آن می‌شود. اقلامی مثل نان و غلات نیز توسط دولت قیمت‌گذاری می‌شود. این در حالی است که اقلام غیرخوراکی و خدمات معمولا مشمول تعرفه گذاری دولتی نمی‌شوند. به نظر می‌رسد که به همین علت، تورم سالانه کالاهای خوراکی نزولی و تورم سالانه خدمات و اقلام غیرخوراکی صعودی شده است.

به گزارش اقتصادران، از نرخی که نشان می‌دهد میزان افزایش سطح عمومی قیمت‌ها به صورت مستمر چقدر بوده است،‌ به عنوان «تورم» یاد می شود. مرکز آمار در جدیدترین گزارش تورمی خود خبر از افزایش این نرخ در گروه کالاها و کاهش آن در گروه خدمات داده است. البته در اسفند امسال تورم خدمات سطح بیشتری از تورم کالا داشته است.

البته تورم نقطه به نقطه و سالانه عملکرد متفاوتی داشته اند. به این معنا که در اسفند 1402، تورم نقطه به نقطه و سالانه کالاهای «کم دوام» مانند اسباب بازی بیشتر از دو گروه دیگر کالایی بوده است. تورم «نقطه به نقطه» تغییرات قیمت اسفند را نسبت به ماه مشابه سال قبل نشان می دهد. نرخ «سالانه» این شاخص نیز به تغییر میانگین 12 ماهه آن در دوره منتهی به اسفند 1402 نسبت به مقدار مشابه سال قبل می‌پردازد.

 در ادامه نرخ تورم خدمات و انواع کالا اعم از «بادوام»،‌«بی دوام» و «کم دوام» در اسفند 1401 بررسی و به تغییرات آن پرداخته شده است. همچنین بررسی شده که فشار تورمی وارد شده بر افراد در اسفند 1402 بیشتر از سمت کدام گروه از کالاها بوده است.

تورم خدمات از تورم کالا پیشی گرفت

تورم شاخصی است که نشان می‌دهد میزان افزایش سطح عمومی قیمت‌ها در یک بازه زمانی مشخص چقدر بوده است. البته این تغییرات لازم است به صورت مستمر و برای گروه متنوعی از کالاها و خدمات باشد تا به عنوان تورم درنظر گرفته شود. مرکز آمار در جدیدترین گزارش خود تورم کالاها و خدمات را در اسفند 1402 برآورد کرده است.

داده‌های منتشر شده نشان می‌دهد که در اسفند سال گذشته تورم ماهانه خدمات 2.1 بوده است. این بدان معناست که سطح عمومی قیمت یک گروه متنوع از خدمات در اسفند، 2.1 بیشتر از قیمت همان گروه در بهمن ماه شده است. تورم کالاها در این بازه زمانی سطح کمتری را اختیار کرده و بر پله 1.9 درصدی جای گرفته است. مقایسه ها حاکی از آن است که تورم کالا در اسفند ماه افزایش یافته است. این در حالی است که تورم خدمات با کاهش همراه شده است.

بر اساس تعاریف مرکز آمار،‌ تورم کالا از میانگین تورم سه گروه حاصل می شود. این گروه ها شامل؛‌ کالاهای « بادوام»، «کم دوام» و «بی دوام» است. در ادامه به تورم هریک از این گروه ها در اسفند 1402 پرداخته شده است.

کالاهای بادوام،‌ در جایگاه نخست تورم ماهانه

کالای «بادوام» به گروهی از کالاها اطلاق می شود که ارزش خرید نسبتا بالایی داشته و بیش از یکسال و به صورت مداوم استفاده می شوند. یخچال از جمله کالاهایی است که در این گروه قرار می گیرد. در مقابل کالاهای «کم دوام» عمر کوتاه‌تری دارند و ارزش خرید آن‌ها نیز پایین‌تر است. اسباب بازی و تلفن همراه از کالاهای کم‌دوام هستند. کالای «بی‌دوام» نیز تعداد دفعات استفاده بسیار کمی دارند و برخی فقط یکبار مصرف می‌شوند. مواد خوراکی نوعی کالای بی‌دوام محسوب می شود.

بررسی‌ها نشان می دهد کالاهای «بادوام» در اسفندماه بیشترین نرخ تورم ماهانه را به خود اختصاص داده اند. نرخ تورم این گروه از کالاها در سطح 4 درصدی قرار گرفته و در مقایسه با همین رقم در بهمن کاهش 0.3 واحد درصدی را به ثبت رسانده است.

برخلاف کالاهای «بادوام»، تورم ماهانه کالاهای «بی‌دوام» و «کم‌دوام» در اسفند ماه نسبت به بهمن افزایش یافته است. به بیان دقیق‌تر تورم ماهانه اقلام «بی‌دوام» در اسفند 1.5 درصد بوده و افزایش 1.6 واحد درصدی را نسبت به بهمن به ثبت رسانده است. تورم ماهانه «کم‌دوام»ها نیز با افزایش یک واحد درصدی مواجه شده و به 2.7 درصد در اسفند 1402 رسیده است.

بدین ترتیب مشخص می شود که فشار تورمی وارد شده بر دوش مصرف کنندگان در اسفند بیشتر از سمت اقلام «بادوام» بوده است.

سقوط تورم نقطه به نقطه کالاهای بی دوام و کم دوام

نگاهی به تورم نقطه به نقطه کالاهای بادوام، بی دوام و کم دوام نشان می دهد که در اسفند 1402 این نرخ در این سه گروه با کاهش شدید مواجه شده است. «اقلام بادوام» با کاهش 7.6 واحد درصدی، بر سکوی تورم 17.5 درصدی قرار گرفته اند.

تورم کالاهای «بی‌دوام» نیز به 25.1 درصد رسید و 5.4 واحد درصد پایین آمد. «کم دوام‌»ها هم بیشترین نرخ تورم نقطه به نقطه را به ثبت رساندند. این نرخ در این گروه کالایی به 38.3 درصد رسیده و 7.9 واحد درصد پایین تر از سطح تورم بهمن ماه خود قرار گرفته است.

کاهش تورم سالانه انواع کالا در زمستان

در اسفند 1402 تورم سالانه اقلام «بادوام» 50.4 درصد شده و در مقایسه با بهمن 1.4 واحد درصد کاهش یافته است. بدین ترتیب تورم کالاهای این دسته همچنان از مرز 50 درصد پایین‌تر نیامده است. تورم سالانه نشان می‌دهد که میانگین قیمت 12 ماهه کالاها در دوره منتهی به اسفند 1402 نسبت به همین مقدار در دوره منتهی به اسفند 1401 چگونه تغییر کرده است.

«بی‌دوام‌ها» نظیر مواد خوراکی با کاهش 3.4 واحد درصدی، تورم سالانه 39.5 درصدی را به خود اختصاص داده اند. تورم سالانه اقلام «بادوام» نظیر اتومبیل نیز به 43.7 درصد رسیده و بیشترین میزان کاهش را نسبت به دو گروه دیگر داشته است. به بیان دقیق‌تر در اسفند 1402، تورم سالانه بادوام ها 4.8 واحد درصد کمتر شده است.

بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که تهیه اقلام کم‌دوام نظیر خوراکی‌ها برای مردم در سال 1402 هزینه بیشتری نسبت به سال 1401 داشته و افزایش سطح عمومی قیمت این گروه از کالاها بیشتر از بادوام‌ها و کم دوام‌ها بوده است. به بیان ساده تر فشار تورمی اقلام کم دوام در سال 1402 بیشتر از فشار تورمی وارد شده از سمت دو گروه کالای دیگر بوده است.