برچسب: تفریغ بودجه

  • کسری بودجه هولناک در سال آخر دولت سیزدهم / اسب زین شده ای که ۱۳۴ شرکت با ۳۵۴ هزار میلیارد تومان زیان‌دهی دارد!

    کسری بودجه هولناک در سال آخر دولت سیزدهم / اسب زین شده ای که ۱۳۴ شرکت با ۳۵۴ هزار میلیارد تومان زیان‌دهی دارد!

    به گزارش اقتصادران،  نگاهی به گزارش تفریغ بودجه سال 1402 نشان از وضعیت ناگوار عملکرد در این بخش دارد.

    «بودجه شرکت‌ها فوق العاده مهم است و عمده انحرافاتی که صورت می‌گیرد، متأسفانه در حوزه شرکت‌هاست که قابل تأمل است. قانون بودجه سال ۱۴۰۲ گفته فقط ۱۷ شرکت زیان‌ده با ۲۱ هزار میلیارد تومان هستند، اما در عملکرد و گزارش ما حاکی از آن است که ۱۳۴ شرکت با ۳۵۴ هزار میلیارد تومان زیان‌ده هستند، یعنی ۱۷ برابر. این چه نوع پیش‌بینی است که در بودجه صورت می‌گیرد؟ برای چه لایحه بودجه را غیر شفاف می‌آورند؟ باید اعداد و ارقامش بودجه را واقعی کنند.»

    اینها بخشی از گفته‌های سید احمدرضا دستغیب، رییس دیوان محاسبات کشور، در صحن مجلس و در حین ارائه گزارش تفریغ ۱۴۰۲ به مجلس است. او در این جلسه تاکید کرد که ۸۰ درصد زیان شرکتهای دولتی مربوط به ۶ شرکت از جمله «بازرگانی دولتی ایران»، «سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها»، «سازمان بیمه سلامت ایران» و «شرکت مادر تخصصی»‌هستند.

    در بخشی از گزارش تفریغ بودجه آمده است که میزان کسری بودجه در سال ۱۴۰۱ بالغ بر ۴۳۷ هزار میلیارد تومان بود که با افزایشی چشمگیر در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۵۹۳ هزار میلیارد تومان رسید. به طور خاص در اینجا منظور از کسری بودجه، ناترازی تامین نشده است. یعنی دولت با وجود بیش فروشی اوراق یا صرف درآمدهای نفتی در هزینه‌های جاری، تا ۵۹۳ هزار میلیارد تومان از منابع مورد نیاز خود را نتوانست تامین کند.

    دولت برای تامین کسری بودجه خود به روش‌های مختلفی دست می‌زند. از یک طرف می‌تواند منابع مورد نیاز هزینه‌ها می‌توانند تا اندازه‌ای اختصاص نیابند. به طور مثال هزینه‌های مربوط به پروژه‌های عمرانی اغلب در شرایط کسری بودجه پرداخت نمی‌شوند تا با کاهش از بار هزینه‌ای شکاف میان هزینه و درآمد کاهش یابد. راه دیگر بیش فروشی اموال دولتی یا اوراق قرضه است. روش دیگر هم پولی کردن کسری بودجه است که به افزایش چشمگیر نرخ تورم منجر می‌شود.

    از این رقم معادل ۳۱ درصد آن از طریق واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای و ۶۹ درصد آن از طریق واگذاتری دارایی تامین مالی تامین شده است.

    در بخشی دیگر از گزارش دیوان محسابات، مشخص شد عملکرد بودجه شرکتها بالغ بر ۴۸۶۳ هزار میلیارد تومان بوده است. این در حالی است که در عمل رقم فوق معادل ۱۶۸ درصد بودجه مصوب ۱۴۰۲ بوده است.

    از نکات مهم گزارش تفریغ بودجه پارسال اقدام دولت به افزایش غیرقانونی و چشمگیر بودجه نهاد ریاست جمهوری بوده است. دیوان محاسبات می‌گوید افزایش اعتبار هزینه‌ای نهاد ریاست جمهوری با توجه به عدم وجود مجوز افزایش اعتبار برای آن، مبین عدم رعایت قوانین است.

    از نکات قابل توجه دیگر درگزارش تفریغ بودجه در سال 1402 اینکه دولت بیشتر از دو و نیم برابر سقف 135 همتی اوراق مالی اسلامی، به انتشار اوراق پرداخته است. میزان انتشار اوراق مالی اسلامی برای تامین مالی دولت در سال 1402 برابر با 361 هزار میلیارد تومان بوده است که این امر مغایر با قانون بوده است.

    نکته جالب دیگر که در این گزارش به چشم می‌خورد این است که شرکت‌های تولید برق، گاز و آب در بخش عمده مناطق کشور شرکت‌های زیانده محسوب می‌شوند. انباشت بلندمدت ناترازی‌ها و قیمت‌گذاری دستوری در این حوزه، مهم‌ترین عاملی است که به زیانده شدن این شرکت‌ها انجامیده است.

    کنکاش در گزارش مذکور نشان می‌دهد که مهمترین عامل ایجاد کسری بودجه در سال گذشته، رویکرد حاکم بر بودجه بوده است. زیرا از همان قانون مصوب بودجه ۴۵۴ هزار میلیارد تومان کسری تراز عملیاتی پیش‌بینی شده بود.

    تفریغ یعنی چه؟

    معنی لغوی تفریغ، فارغ شدن است و تفریغ بودجه یک اصطلاح مالی است که به بررسی پیامدهای اجرای بودجه می‌پردازد. بنا بر تاکید قانون، دیوان محاسبات در ایران وظیفه تفریغ بودجه را بر عهده دارد و اصولا پس از پایان سال و ظرف ۶ ماه از سال باید گزارش عملکرد بودجه‌ای دولت از سوی این نهاد روانه مجلس شود.

    با این تفاسیر می‌توان گفت تفریغ بودجه به فرآیند تسویه بودجه از طریق تطبیق اطلاعات صورت‌حساب عملکرد تهیه شده توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی است که با اطلاعات تهیه شده توسط دیوان محاسبات کشور و تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از آن به دست می‌آید.  بنابراین تعریف، گزارش تفریغ بودجه به صورت عملیاتی به معنای گزارش یافته‌های ناشی از فرآیند تسویه بودجه و نظرات دیوان محاسبات کشور در خصوص اجرای بودجه است.

  • بلبشو در شهرداری تهران!

    بلبشو در شهرداری تهران!

    به گزارش اقتصادران، روزنامه تعادل نوشت:

    نشست علني ديروز شوراي شهر تهران اگر چه مانند نشست‌هاي اخير پرتنش نبود اما بدون حاشيه نيز نبود. عدم حضور عليرضا زاكاني، شهردار تهران به هنگام بررسي گزارش حسابرس از تفريغ بودجه سال ۱۴۰۱ پايتخت محل مناقشه و بحث تقريبا دامنه داري شد. با وجود اين، پس از ارايه ادله موافقان و مخالفان در اين باره، در نهايت اين گزارش قرائت و بررسي شد. به باور برخي از اعضاي شوراي شهر تهران، اين گزارش نشان از سيطره آشفتگي بر مناسبات مالي شهرداري است و ابهامات متعددي در اين زمينه وجود دارد.

    در اين حال، ناصر اماني، عضو شوراي شهر تهران در واكنش به گزارش حسابرسي تفريغ بودجه سال ۱۴۰۱ شهرداري تهران گفت: ۴۱ همت از بودجه ۹۱ همتي شهرداري كه با بودجه عمومي جمع مي‌شود، بي‌حسابرسي است. گزارش تفريغ بودجه سال ۱۴۰۱ شهرداري تهران در دويست و سي و ششمين جلسه علني شورا، توسط حسابرس رسمي قرائت شد و پس از آن نيز آخوندي رييس كميسيون برنامه و بودجه شورا گزارش تكميلي را قرائت كرد كه پس از استماع اين گزارش‌ها اماني عضو كميسيون برنامه و بودجه و عضو شوراي شهر گفت: حسابرس شهرداري در ارايه گزارش خود، اذعان مي‌كند كه كدينگ حساب‌هاي شهرداري، با كدينگ بودجه‌اي متفاوت است، لذا امكان مطابقت منابع و مصارف واقعي درج شده در تفريغ بودجه با سيستم فاينانس به‌طور كامل ميسر نشده است.  وي افزود: در ادامه گزارش، حسابرس مي‌گويد كه بررسي تفريغ بودجه، صرفاً مربوط به بودجه عمومي شهرداري تهران بوده و شامل بودجه سازمان‌ها و شركت‌هاي وابسته به شهرداري نمي‌باشد و بررسي آن مستلزم در اختيار داشتن اطلاعات مالي سازمان‌ها و شركت‌هاي وابسته به شهرداري است.

    اماني با اشاره به بخش ديگري از اظهارات حسابرس شهرداري اظهار كرد: حسابرس شهرداري در رابطه با ۴۱ همت از بودجه ۹۱ همتي شهرداري كه با بودجه عمومي جمع مي‌شود؛ مي‌گويد نمي‌تواند اظهارنظر كند. اين تفريغ بودجه آن سازمان‌ها و شركت‌ها نيست.  اماني ضمن تشكر از صداقت و بي‌طرفي گزارش حسابرس شهرداري، اين گزارش را پر اشكال و ناقص دانست و افزود: در گزارش بخش محاسبه مصارف، تعداد ۸۴ رديف بودجه‌اي، فاقد اعتبار مصوب بوده است. يعني شهرداري تهران در سال ۱۴۰۱، ۸۴ رديف بودجه‌اي را بدون مصوبه شورا هزينه كرده است.  وي اين عملكرد را در كارنامه شهرداري تهران، قابل تأمل و رسيدگي دانست و در پايان گفت: در تصويب تفريغ بودجه ۱۴۰۱ شهرداري تهران، بايد تأمل زيادي داشت و در بسياري از موارد، به سقف مصوب شورا و تبصره‌ها، عمل نشده است.

     آشفتگي مالي در شهرداري تهران

    در ادامه اين جلسه اقراريان عضو كميسيون نظارت و حقوقي شورا نيز گفت: اعداد با ما سخن مي‌گويند و گزارش تفريغ بودجه يكي از شاخص‌هاي بررسي عملكرد شهردار و همكاران اوست و برخي از اعضاء به اين عملكرد نقد دارند.
    وي افزود: در اين گزارش اعداد به ما مي‌گويند كه ما يك آشفتگي مالي در شهرداري تهران داريم، بر اساس گزارش تفريغ بودجه و سخنان آقاي اماني، به گوشه‌اي از چرايي اين آشفتگي اشاره شد و ابهامات بسياري زيادي در خصوص اين گزارش حسابرسي وجود دارد.

    اعضاي شوراي شهر تهران در جلسه ديروز خود در حالي بررسي تفريغ بودجه سال ۱۴۰۱ شهرداري تهران را روي ميز بررسي قرار دادند كه از همان ابتدا عدم حضور شهردار تهران براي بررسي به موضوع بحث و انتقاد برخي اعضاي شوراي شهر تبديل شد. ناصر اماني عضو شوراي شهر براي عدم حضور شهردار در جلسه بررسي تفريغ بودجه واكنش نشان داد و گفت: بر اساس ماده ۲۶ قانون شهرداري‌ها، مسووليت تنظيم بودجه و نظارت بر آن برعهده شهردار است و واگذاري اين وظيفه به هر يك از مديران رفع مسووليت نمي‌كند و شهردار تهران موظف است براي بررسي و تفريغ بودجه در صحن شورا حضور يابد و براساس متن قانون بدون حضور شهردار رسيدگي به لايحه تفريغ بودجه غيرقانوني است و دقت داشته باشيد كه تفريغ بودجه مهم‌ترين كار شوراي شهر و خط‌كش اندازه‌گيري شهرداري است و اين در حالي است كه در قانون نظارت بر شهرداري تهران جزو وظايف شوراي شهر است.

    در ادامه محمد آخوندي رييس كميسيون بودجه شوراي شهر تهران با رد الزام حضور شهردار در جلسه بررسي گزارش تفريغ بودجه گفت: صراحت ماده بيست وششي كه به آن تاكيد شده مشخص است اما شهردار در تيرماه اين گزارش را به شورا داده و اين لايحه نيست كه الزام داشته باشيم كه شهردار در جلسه حضور يابد، بلكه گزارش تفريغ بودجه است و معمولا اينگونه است كه وقتي گزارش تفريغ به شورا مي‌آيد، شورا گزارش را به حسابرس داده و بعد از بررسي حسابرس تكاليف مشخص شده و آن را در شوراي شهر بررسي مي‌كنيم. وي با بيان اينكه استناد ماده ۲۶ به ماده ۳۸ قانون شهرداري‌هاست، گفت: دقت داشته باشيد كه در فروردين‌ماه سال گذشته در تعامل دولت و مجلس قانون فهرست قوانين و احكام نامعتبر در حوزه شورا و شهرداري‌ها كه چند صد صفحه بود، ابلاغ شد و در اين ابلاغيه ماده ۳۸ قانون شهرداري‌ها منسوخ شد. حبيب كاشاني در واكنش به اين سخنان گفت: به نظر مي‌رسد اصلاح ويرايشي لازم است چراكه اين گزارش تفريغ بودجه است.

    مهدي چمران نيز با بيان اينكه حضور يا عدم حضور شهردار موضوع مهمي نيست و ما بايد درباره منسوخ شدن يا نشدن قانون صحبت كنيم، گفت: برداشت من اين بود كه قرار است گزارش حسابرس و كميسيون را بررسي كنيم و تكاليف مندرج را بررسي خواهيم كرد و امروز اين گزارش بررسي خواهد شد اما در مورد تصويب گزارش بايد شهردار باشد. ناصر اماني در واكنش به اين سخنان گفت: در هيچ جاي قانون گزارش حسابرس تفريغ بودجه نداريم و معنا ندارد كه يك‌بار گزارش حسابرس بررسي شود و يك بار هم با حضور شهردار گزارش تصويب شود. مهدي عباسي ديگر عضو شوراي شهر تهران نيز با بيان اينكه ما بايد پايبند قانون باشيم، اظهاركرد: بعيد مي‌دانم شهردار واهمه‌اي داشته باشد كه در جلسه تفريغ نباشد؟ حالا به هر دليلي شهردار نيامده و ما اين مساله را مي‌پذيريم؛ اما دقت داشته باشيد كه مطابق بودجه تصويب تفريغ بودجه نيازمند حضور شهردار تهران است.

    پرويز سروري نايب‌رييس شوراي شهر تهران نيز در واكنش به اين مساله گفت: اگر بحث اجراي قانون است پس آيا بررسي تفريغ بودجه سال گذشته كه شهردار در آن حضور نداشت، غيرقانوني بوده؟ در چهار سالي كه در شوراي شهر چهارم بودم به ياد ندارم كه آقاي قاليباف براي بررسي تفريغ به شورا آمده باشند و حالا يك ساعت وقت شورا را گرفته‌ايم كه ببينيم آيا بررسي اين گزارش قانوني است يا نه؟ در حالي كه در همين شورا تفريغ بودجه در سال گذشته بدون حضور شهردار برگزار شد. اقراريان نيز در واكنش به اين سخنان گفت: در دستورجلسه‌اي كه براي ما ارسال شده رونوشت به آقاي زاكاني زده شده است و از او خواسته شده كه در ساعت ۱۰ امروز براي بررسي تفريغ بودجه در صحن حضور داشته باشد و حالا به هر دليل شهردار در جلسه حاضر نيست و دقت داشته باشيد كه ما وقتي گزارش شركت‌ها و سازمان‌ها را بررسي مي‌كنيم مديران عامل در صحن حضور دارند و حالا مي‌خواهيم تفريغ بودجه كل شهرداري را بررسي كنيم و بايد مسوول شهرداري كه شهردار تهران است در اين جلسه حضور مي‌يافت.

    ناصر اماني در واكنش به سخنان سروري گفت: آنقدر معاون شهردار بودن در دوره‌اي را به سر من نزنيد. اين مباحث سياسي نيست چراكه الان من نماينده مردم هستم و در اين خصوص سوگند خوردم و به معاون بودن نيز افتخار مي‌كنم و اگر در دوره‌اي شورا از شهرداري نخواسته كه در جلسه بررسي تفريغ بودجه باشد خودش بايد پاسخگو باشد. سروري در واكنش به سخنان اماني بار ديگر گفت: اماني مرد هميشه متذكر شوراست و مي‌خواهند خود را جلوه و نماد قانونمداري كند و نمي‌دانم چرا از اسم معاون بودن خود خوفناك است. حالا مگر جرم است؟ ولي سوال اصلي من از هيات رييسه است كه اماني چند بار بايد تذكر بدهد؟ آيا تا ساعت ۱۲ مي‌خواهد مدام تذكر بدهد و هيات رييسه بايد در اين مورد تصميم‌گيري كند؟

    اماني نيز در واكنش به سخنان سروري با ميكروفن خاموش اعتراض كرد و از دوران مديريتش در دوره شهردار اسبق دفاع كرد و اين مساله سبب شد كه حبيب كاشاني با صلوات صحن را به آرامش دعوت كند و گفت: بهتر است بحث‌هاي طلبگي را در اتاق‌هايمان با آرامش بيشتر داشته باشيم و روز شنبه دو ساعت با سروري جلسه داشتم و او مرا نصيحت كرد ولي در اين موضوع رييس جلسه تعيين‌كننده است كه ما بايد چكار كنيم. چراكه تنها ۴۴۷ روز به اين دوره مديريت شهري باقي است و سخنان چمران فصل‌الخطاب خواهد بود.

    چمران نيز در واكنش به اين سخنان گفت: از نظر من تكليف مشخص است و نمي‌توانيم بند به بند تفريغ بودجه را بررسي كنيم پس گزارش به كميسيون و حسابرس داده مي‌شود و ما خلاصه بررسي حسابرس را بررسي و تصويب خواهيم كرد و اگر سوالي داريم بايد از شهردار يا نماينده‌اي كه معرفي مي‌كند بپرسيم اما اين مساله سلب مسووليت از شهردار نمي‌كند. در ادامه از باقري معاون برنامه‌ريزي شهرداري تهران درخواست شد كه توضيحات خود را ارايه دهد كه اين مساله سبب اعتراض اماني شد و گفت: ايشان نمي‌تواند صحبت كند چراكه مساله داخلي شوراست و اجازه ندارند صحبت كنند و من اعتراض دارم چراكه مي‌خواهند قانون را براي ما تفسير كنند؛ اين سخنان اماني سبب اعتراض چمران شد و از باقري خواست كه سخنانش را زودتر بيان كند و باقري معاون امور شوراهاي شهرداري تهران نيز با بيان اينكه براساس قانون شهرداري اجازه دارد تا پايان شهريورماه گزارش تفريغ بودجه را به شورا بدهد، گفت: در مواد قانون اين قانون اعلام شده است كه تا پايان رسيدگي و تأييد گزارش از طريق حسابرس شهردار مي‌تواند توضيحات لازم را به شوراي شهر اعلام كند.

    لذا هر زماني كه تشخيص بدهيد شهردار تهران آماده ارايه توضيحات و گزارش است. بر اساس اين گزارش، در نهايت مقرر شد، گزارش حسابرس درخصوص تفريغ بودجه ۱۴۰۱ شهرداري تهران ارايه شود.