در پی اعلام آتشبس نسبی میان ایران و اسراییل، شاخصهای اصلی بورسهای جهانی روندی صعودی را در پیش گرفتهاند و شاخص دلار امریکا کاهش یافته است. در عین حال، قیمت نفت خام برنت پس از نوسانات شدید، مجددا مسیر چند روزه کاهش را طی کرده و به زیر مرز ۷۰ دلار در هر بشکه رسیده است؛ در حالی که در اوایل هفته، تا مرز ۸۰ دلار نیز صعود کرده بود.
قیمت نفت خام برنت، معیاری بینالمللی برای ارزیابی قیمت نفت، روز دوشنبه کاهش ۵.۶ درصدی را ثبت کرد و تقریبا تمام روند افزایشی ناشی از حملههای اولیه در هفتههای گذشته را از دست داد. اما این کاهش در پی اعلانهای رسمی و تحولات سیاسی، بهخصوص ادعای اسراییل درباره پرتاب موشک از سوی ایران و دستور به واکنش نظامی مجدد، با واکنش سریع بازار روبهرو شد.
براساس گزارش بلومبرگ، پرتاب موشک به سمت اسراییل پس از آتشبس تکذیب شد؛ هرچند، دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا، در بیانیهای ضمن ابراز نگرانی، از اسراییل خواست که از هر گونه اقدام تنشزا بپرهیزد و تاکید کرد که حملههای نظامی در این برهه، نقض صریح آتشبس است. ترامپ در سخنان خود تصریح کرد که دولت او معتقد است اسراییل نباید در این برهه، دست به اقدام نظامی بزند؛ چراکه این کار میتواند بحران را تشدید کند و مسیر گفتوگوها را پیچیدهتر کند.
همزمان، بازارهای مالی جهانی واکنشهایی متفاوت نشان دادند. شاخصهای بورس در امریکا، اروپا و آسیا روندی مثبت در پیش گرفتند؛ شاخص S&P ۵۰۰ در امریکا، روز دوشنبه، رشد ۰.۷ درصدی را تجربه کرد که نشاندهنده دومین روز افزایشی در پی اعلام آتشبس بود. در اروپا، شاخص یورو استاکس ۵۰ و در آسیا، شاخص هانگسنگ در هنگکنگ، به میزان قابل توجهی رشد کردند. در عین حال، ارزش دلار امریکا، بزرگترین کاهش خود در چند ماه اخیر را تجربه کرد و در مقابل سبدی از ارزها، حدود ۰.۵ واحد درصد افت داشت.
بازدهی اوراق خزانهداری امریکا نیز با کاهش همراه شد و به ۴.۳۳ درصد رسید؛ شاخصی که نشانگر کاهش انتظارات بازار نسبت به نرخ بهره در کوتاهمدت است. این موارد، در کنار کاهش نگرانیهای مستقیم به دلیل آتشبس، بیانگر اقداماتی است که بازارها، هر چند موقت، به عنوان نشانهای از آرامش تلقی میکنند.
بحران خاورمیانه و تاثیر آن بر نوسانات بازار
این تحولات سریع، در بستر یک دوره بیش از دو هفته التهاب شدید در بازارهای مالی، رخ میدهد؛ دورهای که نگرانیهای مربوط به گسترش درگیری و احتمال اختلال در عرضه نفت، نوسانات بیسابقهای را به بازارهای مختلفش تحمیل کرده بود. در این دوران، قیمت نفت برنت در بازارهای جهانی تا نزدیکی ۸۰ دلار در هر بشکه بالا رفت، چرا که احتمالات تشدید بحران و محدودیتهای تردیدآمیز در مسیر عبور نفت از تنگه هرمز، نگرانیها را تشدید کرده بود.
اما پس از اعلام آتشبس موقت، بازارها به صورت نسبی آرام گرفتند. دانیل مورای، مدیرعامل شرکت مدیریت داراییهای ایافجی در سوییس، در این باره گفت: «اگر این آتشبس پایدار بماند، در کوتاهمدت، انتظارات منفی تبدیل به فرصتهای مثبت میشود.» وی افزود که کاهش قیمت نفت، به کاهش فشارهای قیمتی کمک میکند و این امر، روند مصرف و رشد اقتصادی جهانی را حمایت میکند.
یکی از پیامدهای مهم این تحولات، کاهش تقاضا برای داراییهای پوششی مانند طلا و افزایش تمایل به داراییهای پرریسکتر است. در این راستا، ارزش دلار امریکا حدود ۰.۵ واحد درصد در برابر سبد ارزی کاهش پیدا کرد؛ هرچند روز قبلتر، در پی ترسها از تشدید تنشها، دلار جهش کرده بود.
شان کالو، تحلیلگر ارشد در شرکت اینتاچ کپیتال مارکتز، تأکید کرد: «دلار در مقایسه با دیگر ارزها، عمدتا در نتیجه تنشهای منطقهای، به سود خود عمل کرده بود، اما اکنون با کاهش تنشها، در حال سقوط است.» او ادامه داد که سرمایهگذاران، پس از مدتها، تمایل دارند مجدد به داراییهای پرخطرتر روی آورند و از حالت وضعیت اضطراری فاصله بگیرند.
یکی از اصلیترین چشماندازهای بازار، سخنرانی جروم پاول، رییس فدرال رزرو، در کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان است. این سخنرانی، در روزهای آینده، کلید تعیین مسیر سیاستهای پولی و نرخ بهره در امریکا خواهد بود. تحلیلگران معتقدند که اگر پاول نشانههایی از کاهش تورم و کاهش فشارهای نرخ بهره را نشان دهد، این ریسکپذیری در بازار تقویت خواهد شد.
شاخص اساندپی ۵۰۰ روز دوشنبه، تقریبا یک درصد رشد کرد و انتظار میرود در روزهای پیشرو، این روند ادامه یابد. این رشد، پس از آن است که ایران به یک پایگاه نظامی در قطر موشک پرتاب کرد و ترامپ اعلام کرد که درگیری ۱۲روزه بین اسراییل و ایران، به پایان رسیده است.
در ژانرهای دیگر، شاخصهای اروپایی هم وضعیت مشابهی را داشتند؛ بهطوری که شاخص یورو استاکس ۵۰ و همچنین بازار هنگسنگ در هنگکنگ، حدود ۲ درصد رشد کردند. این آرامش نسبی، فعالان بازار را به سمت کاهش ریسک و ورود به داراییهای پرخطرتر سوق داده است که حتی بیتکوین را به نزدیکی رکوردهای تاریخی خود، یعنی بالای ۱۰۵ هزار دلار رسانده است. هرچند این ارز دیجیتال در روزهای گذشته تا زیر ۹۸ هزار و ۵۰۰ دلار سقوط کرده بود.
پیامدهای احتمالی در بازارهای جهانی
در حالی که قیمت نفت برنت در ابتدا تا ۸۰ دلار در هر بشکه صعود کرده بود، اکنون حدود ۱۴ درصد کاهش یافته و در مرز زیر ۷۰ دلار معامله میشود. کاهش قیمت نفت، بر خلاف روزهای قبل، نتیجه کم شدن نگرانیهای معاملهگران درباره توقف احتمالی تنگه هرمز و اختلال در عرضه جهانی است.
ترامپ در حساب کاربری شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، هشدار داد که اقدام نظامی جدید توسط اسراییل، میتواند پیامدهای بسیار جدی داشته باشد. او اعلام کرد: «اگر اسراییل حملات بزرگتری انجام دهد، این نقض جدی است و کشور ما قاطعانه واکنش نشان خواهد داد.»
در صورت ادامه ناپایداری و تشدید تنشها، ممکن است قیمت نفت در مسیر صعودی قرار گیرد، تاثیر مستقیم بر تورم و رشد اقتصادی جهان داشته باشد و بانکهای مرکزی را تحت فشار قرار دهد. افزایش نرخ بهره، ابزار مهم برای کنترل تورم است، ولی از سوی دیگر، رشد اقتصادی را کند میکند و کاهش نرخ بهره، بر عکس، احتمال رشد را تقویت میکند ولی احتمال تشدید تورم را افزایش میدهد.
در این میان، بازدهی اوراق قرضه ۲ساله و ۱۰ساله خزانهداری امریکا نیز به پایینترین سطح خود در ماه مه رسیده است؛ شاخصی که نشان میدهد بازار انتظار دارد روند نرخ بهره، در کوتاهمدت، کاهش یابد. در پایان، ارزش دلار در ابتدا با توجه به تمایل به داراییهای امن و احتمال افزایش نرخ بهره، جهش کرد اما در پایان روز، تحت تاثیر کاهش تنشهای منطقهای، مجددا روندی نزولی را تجربه کرد. طلا، به عنوان دارایی امن، هم در واکنش به این تنشها، افت کرد و در نزدیکی پایینترین سطحهای چند ماه اخیر قرار گرفت.