برچسب: بنزین آزاد

به گزارش اقتصادران، بحث قیمت بنزین دوباره به یکی از حساس‌ترین موضوعات اقتصادی و اجتماعی کشور تبدیل شده است. در روز‌های اخیر، اظهارات محسن حاجی‌میرزایی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری درباره چند نرخی شدن و فروش بنزین سوپر به قیمت واقعی، واکنش‌های گسترده‌ای را در جامعه و رسانه‌ها به همراه داشته است.

مسعود پزشکیان نیز چند قبل با اشاره به مصرف بالای بنزین توسط پرمصرف‌ها گفته بود «چرا باید ۴ میلیارد دلار بنزین وارد کنیم تا پرمصرف‌ها با قیمت لیتری ۱۵۰۰ تومان استفاده کنند؟» پیشنهاد رئیس جمهور این بود که بنزین خانوار‌های پردرآمد کاهش یابد و حمایت‌ها به سمت اقشار کم درآمد هدایت شود.

این اظهارات نشان می‌دهد که فشار ارزی و بار مالی یارانه بنزین دولت را به سمت اصلاح قیمت‌ها سوق داده است؛ هرچند تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که هرگونه تغییر در این حوزه می‌تواند پیامد‌های سیاسی و اجتماعی سنگینی به همراه داشته باشد.

نگرانی‌های جامعه؛ سایه تورم بر زندگی مردم

بنزین بیش از آنکه کالایی مصرفی باشد، به نماد عدالت و معیشت در ذهن مردم تبدیل شده و هر تصمیمی درباره آن می‌تواند اعتماد عمومی به دولت را تحت‌تأثیر قرار دهد. پیامد‌های سیاسی و اجتماعی احتمالی در صورت ایجاد هر تغییری در نرخ بنزین، حساسیت جامعه و به تبع آن رسانه‌ها را برانگیخته است.

تحلیلگران معتقدند که افزایش قیمت بنزین، حتی در قالب چند نرخی یا سهمیه‌بندی جدید، به سرعت در قیمت حمل‌ونقل و کالا‌های اساسی منعکس می‌شود و موج تازه‌ای از تورم انتظاری را شکل می‌دهد. چنین وضعیتی قطعا یادآور اعتراضات سال ۹۸ و حوادث تلخ بعد از آن خواهد بود. از این رو است که باید به مسئولان و تصمیم گیرندگان هشدار داد هر گونه اصلاح قیمت بدون اقناع افکار عمومی و بدون سیاست‌های حمایتی جبرانی، می‌تواند زمینه‌ساز اعتراضات اجتماعی شده و دردسر‌های تازه‌ای برای کشور ایجاد کند؛ خاصه در این شرایط حساس که فشار‌های بین‌المللی هم بسیار است و سایه جنگ تماما از سر کشور کم نشده است.

دولت در شرایطی به دنبال تغییر سیاست بنزینی است که با کسری بودجه، کاهش درآمد‌های نفتی و افزایش هزینه واردات سوخت مواجه است. از سوی دیگر، جامعه خاطره تلخ گرانی ناگهانی بنزین در آبان ۹۸ را فراموش نکرده است. همین مسئله باعث می‌شود که هرگونه تصمیم در این حوزه، نیازمند شفافیت، اقناع عمومی و بسته‌های حمایتی باشد.

به دلیل همین حساسیت‌ها است که تصمیم‌گیری درباره قیمت بنزین می‌تواند آینده سیاسی دولت را تحت تأثیر قرار دهد. تجربه گذشته نشان داده که افزایش ناگهانی یا مدیریت ضعیف در این زمینه، نه‌تنها تبعات اقتصادی، بلکه پیامد‌های سیاسی گسترده‌ای دارد.

اگر دولت موفق شود با سیاستی تدریجی و هدفمند، اصلاح قیمت را با حمایت‌های معیشتی همراه کند، شاید بتواند بخشی از بار مالی یارانه‌ها را سبک کند. اما در غیر این صورت، خطر افزایش تورم، فشار بر طبقات متوسط و پایین، و حتی بروز نارضایتی اجتماعی به‌شدت محتمل است.

به گزارش اقتصادران، یکی از موضوعات داغ و نگرانی‌هایی که در روز‌های اخیر ایجاد شده، طرح احتمال افزایش قیمت بنزین است. این گمانه بعد از اظهارات مسعود پزشکیان مبنی بر اینکه منطقی نیست بنزین را گران بخریم و ارزان بفروشیم ایجاد شد. هر چه هم که همکاران پزشکیان در دولت سعی در آرام کردن فضا دارند، فایده ندارد! مثلا عارف تاکید می‌کند که دولت درباره افزایش قیمت بنزین تصمیم عجولانه نخواهد گرفت یا عبدالناصر همتی در برنامه تلویزیونی این نقد که «آیا قیمت خودرو بین‌المللی است که قیمت بنزین را بین‌المللی کنید» می‌پذیرد و می‌گوید: «درست است که اگر بنزین را گران کنیم قاچاق نمی‌شود، اما اثر تورمی آن را که نمی‌توان نادیده گرفت».
هیچ یک از این حرف‌ها، اما از نگرانی‌های ایجاد شده نمی‌کاهد. دلیلش هم روشن است. وضعیت اقتصادی مملکت و معیشت مردم آنقدر بد است که هر تلنگری منجر به خسارات غیرقابل جبران خواهد شد. ضمن اینکه این مردم باور دارند تا نباشد چیزکی، نگویند چیزها لذا اگر دولت قصدی برای تجدید نظر در قیمت بنزین نداشته باشند، دلیلی ندارد که از آن سخن بگوید.
همین است که وقتی مهدی رباطی، کارشناس اقتصادی نزدیک به همتی توییت می‌کند: «تحلیل‌های مبتنی بر گرانی بنزین و تک‌بعدی دیدن این موضوع پوست موز زیر پای جمهوری اسلامی است و عایدی هم برای کشور نخواهد داشت، تا زمانیکه بسیاری از پیش نیاز‌ها از جمله بهبود سرمایه اجتماعی، تغییر ساختار منابع و مصارف بودجه فراهم و از تنش‌های بین الملل کاسته شود. هر تغییر قیمتی در حامل‌های انرژی باید تدریجی و پس از حل شدن پیش نیاز‌ها باشد.» صرفا این نکته مورد توجه قرار می‌گیرد که دولت برنامه تدریجی برای افزایش قیمت بنزین خواهد داشت! گمان می‌رود که برخی از مشاوران دولت سعی دارند به مرگ بگیرند که مردم به تب راضی شوند. یعنی اول شوک احتمال افزایش قیمت را بدهند و بعد بگویند که نه عجولانه نیست و گام به گام خواهد بود!

دولت پزشکیان تازه از راه رسیده و قطعا هنوز برنامه مشخصی در این زمینه ندارد لذا لازم است که دقت کند، یک جمله رئیس جمهور درباره افزایش قیمت بنزین چه ولوله‌ای به پا کرده و اقدام در این زمینه ولو اینکه تدریجی باشد، چه تبعاتی خواهد داشت.

نگاهی به واکنش‌ها در فضای مجازی به احتمال گرانی بنزین قطعا به دولت محترم برای سیاست‌گذاری بهتر در این زمینه کمک خواهد کرد. مثلا پدارم سلطانی، فعال اقتصادی نوشته: «افزایش قیمت بنزین در شرایط تحریم‌های گسترده و سیاست‌های مالی و پولی تورم‌زا یک تجربه چندین‌بار شکست‌خورده است.
تا تحریم و اقتصاد دستوری باشد، نرخ تورم بالا می‌رود، نرخ ارز بالا می‌رود و بنزین گران شده باز هم ارزان قلمداد می‌شود. تا زمانی که جرأت اعتراف به سیاست غلط تعامل با جهان را ندارید و اجازه حل اساسی مشکلات با دنیا را نگرفته‌اید و اولویت قرارداده‌شده برایتان ایران نیست، دم از افزایش نرخ بنزین نزنید!»

ویدیویی نیز در فضای مجازی منتشر شده که یک کشاورز در پاسخ به اظهارات اخیر پزشکیان درباره منطقی نبودن گران خریدن و ارزان فروختن بنزین، می‌گوید: «منطقی نیست شما انشعاب برق به من کشاورز فروختید و الان روزانه ۷ تا ۹ ساعت برق را قطع می‌کنید. منطقی نیست که وقتی من گلخانه زده‌ام تا برای خانواده‌ام آورده داشته باشد، اما الان به خاطر قطعی برق ضرر می‌دهم. منطقی نیست شما لگن‌هایی را تولید می‌کنید که صدی ۱۲ لیتر و روزانه یک لیتر روغن مصر می‌کند و ما ملت برای ثبت نام آن صف می‌کشیم و پول سپرده می‌کنیم! منطقی نیست که شما را بنزین گران کنید و ما روستایی‌ها و کشاورز‌ها را روز به روز فقیرتر و بیچاره‌تر می‌کنید».