برچسب: بمب اتم

به گزارش اقتصادران، نبرد میان ایران و ایالات متحده به چهلمین روز خود نزدیک می‌شود؛ بازه‌ای سرنوشت‌ساز که در آن، آرایش نظامی طرفین از فاز ابتدایی خارج شده و وارد مرحله فرسایشی شده است. اگرچه آمریکایی‌ها در انهدام برخی اهداف نظامی و زیرساخت‌های صنعتی به موفقیت‌هایی دست یافته‌اند، اما ایران نیز با حملات موشکی دقیق، بخشی از منافع کلیدی آمریکا در منطقه را از بین برده است. در کنار این تقابل، سرنگونی پهپاد‌های گران‌قیمت و جنگنده‌های آمریکایی، هزینه‌های نبرد را برای واشنگتن دوچندان کرده است.

با گذشت دقیقا ۳۶ روز از آغاز درگیری‌های مستقیم، اکنون ابهام درباره زمان پایان جنگ به اوج خود رسیده است. در حالی که مقامات آمریکایی از احتمال آغاز نبرد زمینی سخن می‌گویند، تهران نشان داده که از انتقال میدان جنگ به روی زمین، بیش از نبرد‌های هوایی استقبال می‌کند؛ چرا که شکست احتمالی آمریکا در زمین، نه تنها ورق را به نفع ایران برمی‌گرداند، بلکه می‌تواند نقطه پایانی بر حضور نظامی ایالات متحده در این نبرد باشد.

به گزارش اقتصادران، ترامپ از «ناوگان و تجهیزات زیبای نظامی» آمریکا حرف می زند که به سمت ایران روانه کرده است؛ از بمب افکن های عظیم رادارگریز بی-۲ تا موشک های کروز تام‌هاوک و موشک‌های جدید PrSM  که برای اولین بار در تاریخ در این جنگ استفاده شده است. گزارش رسانه های آمریکایی می گوید در یک ماه اخیر، آمریکا از بیش از ۲۰ نوع سامانه تسلیحاتی استفاده کرده و به ادعای ترامپ بیش از هزاران هدف در ایران مورد حمله قرار گرفته‌اند. یک سلاح اما هنوز در انبارهای آمریکا باقی مانده است؛ بمب اتم.

ایالات متحده، تنها کشوری در جهان که تاکنون از سلاح هسته‌ای علیه غیرنظامیان استفاده کرده، چندی پیش اعلام کرد درحال بررسی بازگشت به آزمایش‌های هسته‌ای پس از بیش از سه دهه توقف است. «دونالد ترامپ»، رئیس جمهور آمریکا ماه اکتبر اعلام کرد به پنتاگون دستور داده آزمایش سلاح‌های هسته‌ای را «در پاسخ به برنامه‌های آزمایشی انجام شده توسط سایر کشورها» از سر بگیرد.

ماه نوامبر (آبان ماه) وبسایت آزمایشگاه‌های ملی ساندیا وابسته به وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده این کشور در ماه اوت ۲۰۲۵ به شکلی موفقیت آمیز بمب گرماهسته‌ای تاکتیکی B۶۱-۱۲ را بدون کلاهک هسته‌ای آزمایش کرده است.

آیا ممکن است آمریکا به ایران بمب اتم بزند؟

هفته گذشته یک دیپلمات همکار با سازمان ملل متحد به دلیل آنچه «احتمال برنامه‌ای برای استفاده احتمالی از سلاح هسته‌ای علیه ایران» خوانده، از سمت خود استعفا داد و اعلام کرد که حاضر شده برای افشای این موضوع، به حرفه دیپلماتیک خود پایان دهد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، محمد صفا، نماینده دائم سازمان «چشم‌انداز میهن‌پرستانه» (PVA) در سازمان ملل، پس از حدود ۱۲ سال فعالیت، با انتشار بیانیه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که دیگر نمی‌تواند «شاهد چنین جنایتی علیه بشریت» باشد.

او مدعی شده که نهادهای بین‌المللی در حال آماده‌سازی سناریویی هستند که در آن امکان استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران وجود دارد. صفا در پیام خود هشدار داده که افکار عمومی از «شدت و ابعاد این وضعیت» آگاه نیست و تأکید کرده که این اقدام می‌تواند به یک «زمستان هسته‌ای» منجر شود.

صفا نوشته است: «برای افشای این اطلاعات، از حرفه دیپلماتیکم گذشتم. وظایفم را تعلیق کردم تا بخشی از این جنایت نباشم و شاید بتوان از وقوع یک فاجعه جلوگیری کرد.»

او همچنین در نامه استعفای خود مدعی شده که برخی مقامات ارشد سازمان ملل تحت تأثیر «لابی‌های قدرتمند» قرار دارند و با سرکوب دیدگاه‌های مخالف، فضای رسانه‌ای را به سمت روایت‌هایی سوق می‌دهند که به گفته او، «برای توجیه جنگ علیه ایران» طراحی شده‌اند.

این دیپلمات گفته تلاش های زیادی برای جلوگیری از بیان این موضوع انجام شده که شامل تهدید جانی او و خانواده‌اش بوده و در نهایت او را مجبور به استعفا کرده است.  صفا در بخش دیگری از اظهاراتش، روایت «تهدید هسته‌ای ایران» را یک «کارزار اطلاعات نادرست» توصیف کرده و گفت از این روایت برای ایجاد اجماع جهانی علیه ایران استفاده شد.

او در پایان از مردم خواسته با حضور در خیابان‌ها و اعتراض، مانع وقوع چنین سناریویی شوند و تأکید کرده که «تنها افکار عمومی می‌تواند جلوی این روند را بگیرد.»

احتمال بمب اتم هست

تا این لحظه هیچ یک از رسانه‌های جریان اصلی در جهان گزارشی مبنی بر احتمال استفاده آمریکا از بمب اتم علیه ایران منتشر نکرده اند. آنچه بعد از جنگ جهانی دوم مانع از استفاده کشورهای دارنده از بمب اتم از این سلاح شده، ابتدا بازدارندگی اتمی و قدرت ضربه دوم و سپس افکار عمومی جهان بوده است. با این حال دولت ترامپ نشان داده هیچ پرنسیپی را رعایت نمی کند. جهان در روزهای گذشته صحنه اعتراض های میلیونی مردم علیه «پادشاه» بوده است؛ استعاره ای که برای ترامپ و روش عجیب حکمرانی اش بر جهان به کار می رود.

با این وجود مهرداد فرهادی، کارشناس ژئوپلتیک، معتقد است احتمال استفاده از بمب هسته‌ای در شرایط کنونی، خیلی خیلی پایین است.

با این حال فرهادی احتمال حمله اتمی را رد نکرده است. او به رویداد۲۴ احتمال چنین نبردی، زمانی جدی می‌شود که آمریکا از جنگ خارج شود، ما و اسراییل تنها بمانیم و تخریب اساسی اسراییل را شروع کنیم. اسراییل وقتی حس کند که موجودیت‌اش به خطر افتاده، از سلاح‌های هسته‌ای استفاده خواهد کرد.

او می گوید: من فکر می‌کنم برای عدم بروز چنین سناریویی، نباید اجازه بدهیم ترامپ به تنهایی از جنگ خارج شود.

او درباره ادعا‌های ضد و نقیض ترامپ گفت:«ممکن است ترامپ با دستاورد‌هایی مانند تصاحب۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی شده برای پایان جنگ اکتفا کند. ادعا‌های ترامپ به طور کلی ضد و نقیض است.

اشغال جزایر سه گانه؛ مرحله بعدی جنگ

فرهادی احتمال حمله زمینی با نقشه اشغال جزایر سه‌گانه را محتمل‌تر از بمب اتم می داند.

او تمرکز بر اشغال جزیره خارک را فریب خوانده و می گوید: «تصور می‌کنم تمرکز بر جزیره خارک، یک جور فریب باشد. ایران روی خارک خیلی حساس است و آنها دارند ایران را حساس نگه می دارند. می‌خواهند ذهنیت ما به سمت حفاظت از خارک برود و در مقابل با امارات یک ائتلاف تشکیل دهند و سه جزیره را بگیرند.»

او به اهمیت این سه جزیره اشاره کرده و می گئود تصرفشان به بازگشایی تنگه کمک می‌کند. اینطور که شایعات به گوش می‌رسد، امارات تمایل دارد که به این هدف وارد جنگ شود. امارات به تنهایی چنین توانی ندارد، اما امارات و عربستان سعودی هر دو درعملیات تمرینی بمب افکن‌های آمریکایی شرکت داشته‌اند و مانور‌هایی انجام داده‌اند.»

فرهادی گفته من فکر می‌کنم هدف از نیروی زمینی کنترل تنگه باشد و ورود نیروی زمینی به داخل کشیده نمی‌شود.

او مدعی است که برای حفاظت از تنگه هرمز و جزایر از همین الان باید اقداماتی نظامی انجام شود. او می‌گوید:«باید در فرصت باقیمانده ناو‌های آبی-خاکی‌شان را هدف قرار دهیم که نتوانند سرباز پیاده کنند. دومین اولویت این است که در خارک پدافندی داشته باشیم که بتواند از خودش تا حدی محافظت کند تا نیروهای آمریکایی، هلی-برن نکنند. اقدام دیگر، ایجاد رینگ تهاجمی دور جزایر است که اگر تصرف شدند هم نتوانند کنترل هرمز را به دست آورند. یکی از این اقدامات قایق‌های بدون سرنشین و مین‌گذاری دریایی است.»

به گزارش اقتصادران، جنگ ایران و اسرائیل و آتش بسی که بعد از ۱۲ روز حاصل شد، یکی از مهم‌ترین مسائل جهان در روز‌های گذشته بوده و همچنان زیر ذره‌بین رسانه‌ها است. در همین راستا، کریستین امانپور خبرنگار سی‌ان‌ان در یکی از حساس‌ترین گفت‌و‌گو‌های رسانه‌ای روز‌های اخیر، طی مصاحبه‌ای با سید حسین موسویان، مذاکره کننده پیشین هسته‌ای ایران به بررسی آینده برنامه هسته‌ای و احتمال بازگشت ایران به میز مذاکره پرداخته است.

هشدار موسویان: اگر هدف تغییر حکومت باشد، ایران ساخت بمب را بررسی خواهد کرد

موسویان در این گفت‌و‌گو، ضمن هشدار نسبت به تبعات ادامه مسیر تقابل و تهدید، تأکید می‌کند که اگر هدف آمریکا تغییر حکومت در ایران باشد، ایران گزینه‌های غیرقابل‌تصوری از جمله بازنگری در سیاست ساخت بمب اتم را را روی میز خواهد گذاشت. اظهارات موسویان، بازتابی از پیچیدگی فضای پساجنگ و شکاف عمیق بی‌اعتمادی میان تهران و واشنگتن است. مشروح این گفت‌و‌گو را در ادامه می‌خوانید:

امانپور: ما پیش‌تر به‌تفصیل صحبت کردیم که چطور توان نظامی‌اش در داخل و همچنین توان نیابتی‌اش در خارج که همان نیرو‌های ضربتی‌اش هستند، تضعیف شده است. ایران در این زمینه واقعاً در وضعیت نامناسبی قرار دارد. اما رهبر ایران باید تصمیم می‌گرفت که دقیقاً چه کاری انجام دهد تا به‌زعم خود، از واکنش شدیدتر آمریکا جلوگیری کرده و بقای نظام را حفظ کند. به نظر شما، آیا این محاسبه در درون حاکمیت در زمان تصمیم‌گیری درباره واکنش انجام شده بود؟

غرب و کشورهای عربی زمان صدام هم در یک اشتباه محاسباتی روی تجزیه ایران حساب کرده بودند

موسویان: به نظرم همیشه هم از طرف ایران و هم از سوی طرف‌های مقابل، از جمله کشور‌های غربی، “اشتباه محاسبات”صورت گرفته است. ما جنگ هشت‌ساله را به یاد داریم، زمانی که ایالات متحده، اروپا، اتحاد جماهیر شوروی و همه کشور‌های عربی متحد شدند تا از تجاوز صدام حمایت کنند. آنها پول، سلاح و پیشرفته‌ترین تجهیزات را در اختیار متجاوز قرار دادند. حتی در آن زمان، ایران موشک هم نداشت. روایت این بود که شاه رفته و ارتش ایران در هرج‌ومرج است، پس این بهترین زمان برای حمله و تجزیه ایران است. اما با وجود اجماع جهانی از بلوک شرق تا غرب و کشور‌های عربی در حمایت از متجاوز، و با وجود صد‌ها میلیون دلار کمک و سلاح پیشرفته به متجاوز، ایران مقاومت کرد و حتی یک میلی‌متر از خاک کشور را از دست نداد. صدام رفت و جمهوری اسلامی باقی ماند. یعنی همیشه این روایت‌ها اشتباه بوده‌اند…

هدف اصلی نتانیاهو، موضوع هسته‌ای نیست، بلکه تغییر حکومت و حتی تجزیه ایران است

امانپور: بسیار خوب. پس اجازه دهید ادامه دهم. درباره دهه ۱۹۸۰ صحبت می‌کنیم. آن زمان رهبر وقت، آیت‌الله خمینی گفت: «جام زهر را می‌نوشم» تا جنگ پایان یابد. آیا اکنون هم ایران مجبور است همین کار را بکند؟ چون ترامپ گفته یا تسلیم شوید یا با پیامد‌های آن مواجه شوید. آیا رهبر ایران مجبور است به گزینه‌ای فراتر از این واکنش فعلی بیاندیشد؟

موسویان: وقتی در سال ۱۹۸۸ آیت‌الله خمینی گفت جام زهر را می‌نوشد، به این دلیل بود که پیش از آن گفته بود تا زمانی که صدام سرنگون نشده، جنگ را ادامه خواهد داد. تنها تصمیمی که گرفت این بود که جنگ را بدون برکناری صدام پایان دهد. وگرنه او تحت رهبری خود، توانست تمامیت ارضی کشور را حفظ کند.

اما درباره بحران فعلی، مهم‌ترین مسئله‌ای که روی میز است، چیست؟ آیا فقط مسئله هسته‌ای است یا فراتر از آن؟ من شخصاً معتقدم که هدف اصلی نتانیاهو، موضوع هسته‌ای نیست، بلکه تغییر حکومت و حتی تجزیه ایران است.

اینکه آیا این هدف، هدف آمریکاست یا نه، پرسش بزرگی است. آیا ترامپ واقعاً فقط درباره بمب هسته‌ای نگران است؟ یا او هم به دنبال تغییر حکومت است؟ اگر هدف او تغییر رژیم باشد، آن‌گاه می‌توان انتظار تشدید بحران، جنگ منطقه‌ای یا حتی فرامنطقه‌ای، و فاجعه‌ای کامل را داشت.

اول، همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای حل سؤالات فنی و ابعاد احتمالی نظامی است. جان کری گفته بود که توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ بالاترین سطح شفافیت، راستی‌آزمایی و بازرسی را در خود داشت؛ بنابراین در این زمینه می‌توان همان پارامتر‌های شفافیت توافق قبلی را مجدداً اجرا کرد، چون آن توافق قبلاً به‌طور کامل اجرا شده و تمامی ابهامات فنی آژانس برطرف شده بود.

مسئله دوم، ذخایر اورانیوم ایران است. جان کری گفت ایران قرار نداشت چنین ذخیره بزرگی داشته باشد. ترامپ از توافق خارج شد در حالیکه ایران هنوز به‌طور کامل به آن پایبند بود. اما در پاسخ به خروج ترامپ و اعمال مجدد تحریمها، ایران نیز تعهداتش در چارچوب برجام را کاهش داد و سطح و ظرفیت برنامه هسته‌ای خود را به‌عنوان اهرم چانه‌زنی افزایش داد.

اگر توافقی حاصل شود، ایران آماده است ۴۰۰ کیلوگرم ذخایر خود را صادر یا رقیق کند

امانپور: متوجه هستم. اما روشن است که این اهرم فشار به ضررشان تمام شد. اسرائیل را بعد از ۷ اکتبر اشتباه ارزیابی کردند، ترامپ را هم همین‌طور؛ بنابراین پرسش واقعی این است که آیا برای بازگشت به میز مذاکره، حاضرند—همان‌طور که کری اشاره کرده—دست از تعهد به نابودی اسرائیل بردارند و وارد کنسرسیومی شوند که شما هم در گذشته از آن صحبت کرده‌اید؟ کنسرسیومی که غنی‌سازی برای برنامه صلح‌آمیز در قلمرو رسمی ایران را ممکن می‌سازد. آیا چنین گزینه‌ای را در نظر خواهند گرفت؟

موسویان: من واقعاً نمی‌دانم موضع نهایی دولت ایران چه خواهد بود، چون در دولت نیستم. اما دو سه سال است که مرتب گفته و نوشته‌ام و معتقدم باید به تقابلات اسرائیل و ایران پایان داد و دو طرف باید آتش‌بس کنند. آنها باید به منشور سازمان ملل بازگردند و از تهدید دست بردارند.

دوم، درباره توافق هسته‌ای و مسئله ذخایر اورانیوم است. من شنیدم که آقای عراقچی در اولین دور مذاکرات به آقای ویتکوف گفته بود که اگر توافقی حاصل شود، ایران آماده است ۴۰۰ کیلوگرم ذخایر خود را صادر یا رقیق کند؛ بنابراین دیگر نگرانی‌ای درباره ساخت ۱۰ بمب هسته‌ای باقی نمی‌ماند؛ و نهایتاً، نگرانی درباره این است که غنی‌سازی ایران نظامی است یا غیرنظامی. اگر ایران زیر ۵ درصد غنی‌سازی کند، قطعاً غنی‌سازی صلح‌آمیز است.

در میان‌مدت و بلندمدت، همان‌طور که نوشته‌ام، می‌توان یک کنسرسیوم منطقه‌ای میان ایران، عربستان، امارات، قطر و دیگر کشور‌ها تشکیل داد که تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باشد، مشابه کنسرسیوم اروپایی “یورنکو”. این طرح می‌تواند چندجانبه و تحت نظارت جامعه جهانی باشد.

امانپور: و نهایتاً، چون شما مذاکره‌کننده هسته‌ای سابق بوده‌اید، از معاون وزیر خارجه، آقای روانچی، پیش از ورود آمریکا به این جنگ پرسیدم که اگر حکومت باقی بماند—چون شما گفته‌اید اسرائیل به دنبال تغییر حکومت است—آیا ایران ممکن است در خفا تصمیم بگیرد بمب بسازد؟ او گفت: نه، هرگز. ما هرگز نخواستیم و نخواهیم. اما شما فکر می‌کنید اگر مذاکره‌ای شکل نگیرد، ممکن است چنین گزینه‌ای مثل کره شمالی روی میز قرار بگیرد؟

موسویان: بستگی دارد به نحوه پایان وضعیت بحران فعلی. اگر آمریکا و اسرائیل حملات را متوقف کنند، ایران هم متوقف خواهد شد. اگر آمریکا به میز مذاکره بازگردد، ایران هم بازخواهد گشت. اگر آمریکا به قوانین بین‌المللی، از جمله معاهده NPT، احترام بگذارد، ایران آماده است توافقی با بالاترین سطح شفافیت، برنامه هسته‌ای باز داشته و نهایتا هم مشارکت در کنسرسیوم داشته باشد. اما اگر هدف، تغییر حکومت باشد و برنامه هسته‌ای فقط بهانه‌ای برای نابودی کامل کشور باشد، فکر می‌کنم در نهایت ایران به سمت ساخت بمب هسته‌ای خواهد رفت.

امانپور: خُب، خدای من! این یک هشدار بود. آقای سید حسین موسویان، بسیار سپاسگزارم.

به گزارش اقتصادران؛ بابک زنجانی در توییتی خیلی عجیب از رونمایی بمب اتم در ایران گفت.