برچسب: بلک فرایدی

این تغییر پارادایم، فروشندگان را در دو راهی مرگ و زندگی قرار داده تا جایی که برخی کارشناسان، کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی حاشیه سود خالص را برای حفظ گردش مالی در این دوره پیش‌بینی می‌کنند. چنین روندی، «جمعه سیاه» را از یک استراتژی فروش به ابزاری برای بقای نقدینگی در اقتصادی بی‌ثبات و نااطمینان تبدیل کرده است.

جمعه سیاه ایرانی؛ آینه‌ای از نااطمینانی اقتصادی و تقابل فرهنگی

پدیده «جمعه سیاه» که ابتدا به‌عنوان سنتی در فروشگاه‌های غربی مطرح بود، امروز در ایران از یک مد اینترنتی به رویدادی ثبت‌شده در تقویم اقتصادی پاییز بدل شده است. با این حال، ورود این فرهنگ وارداتی نه‌تنها ساختار سنتی کسب‌وکار‌های ایرانی را تحت فشار قرار داده، بلکه عادات خرید مردم را نیز به‌گونه‌ای تغییر داده که فراتر از تخفیف‌های ظاهری، بر ریشه‌های اقتصادی جامعه سایه افکنده است.

تلاطم بازار و تغییر پارادایم خرید از تخفیف تا اقساط

گزارش‌ها حاکی از آن است که در سال‌های اخیر، به‌ویژه با نزدیک شدن به سال‌های پایانی دهه، هیجان خرید در بازار ایران تحت تأثیر شرایط اقتصادی دچار دگردیسی شده است. اگرچه در گذشته‌ای نزدیک مانند سال ۱۴۰۲، داده‌های آماری نشان می‌داد که بیش از ۶۵ درصد خرید‌های آخر آبان به شکل آنلاین بوده و میانگین سبد خرید تا ۲۵ درصد افزایش می‌یافته، روایت بازار در سال‌های اخیر روایتی از احتیاط و بقا است.

آنچه این روز را در ایران متمایز می‌کند، گذار از خرید مبتنی بر تخفیف به خرید‌های مبتنی بر توان پرداخت است. فروشندگان اذعان دارند که اولین پرسش مشتریان دیگر تخفیف نقدی نیست، بلکه تعداد ماه‌های اقساط است. این امر نشان می‌دهد که فشار هزینه بر خانوار‌ها به حدی رسیده که حتی خرید کالا‌های به‌ظاهر کوچک‌تر مانند لوازم آرایشی یا پوشاک بچگانه نیز ناچار به تقسیط شده است؛ رفتاری که تا چند سال پیش تنها برای کالا‌های گران‌قیمت مرسوم بود. این تقاضای عمومی برای خرید قسطی، خود مؤید نااطمینانی حاکم بر آینده اقتصادی و تلاش مردم برای حفظ جریان نقدینگی است.

دوگانگی فروشندگان؛ بازیگران تحت فشار

در تقابل با این تقاضای جدید، تولیدکنندگان و فروشندگان نیز رویکرد‌های متفاوتی اتخاذ کرده‌اند. در حالی که برخی از فعالان برای جذب نقدینگی ضروری، مجبور به ورود به بازی تخفیف و حراج شده‌اند، گروهی دیگر از تولیدکنندگان ترجیح داده‌اند با تکیه بر «کفِ قیمت» و حفظ حاشیه سود، از این دوره حراج فاصله بگیرند. این دوگانگی نشان‌دهنده فشار مضاعف بر فعالان اقتصادی است که باید بین جذب فوری مشتری و حفظ ساختار قیمتی پایدار، یکی را انتخاب کنند. این در حالی است که طبق تحلیل‌های بین‌المللی، در فروش جهانی جمعه سیاه (۲۰۲۳)، ۳۷/۲ میلیارد دلار فروش ثبت شد که بیشتر آن آنلاین بود.

فریبکاری‌های قیمتی و سیاه بازی اعتماد عمومی

همانند رویه جهانی، در ایران نیز تردید‌های جدی نسبت به واقعی بودن تخفیف‌ها وجود دارد؛ موضوعی که در ادبیات کاربران شبکه‌های اجتماعی به عنوان «سیاه‌بازی قیمت‌ها» شناخته می‌شود. تاکتیک افزایش مصنوعی قیمت‌ها قبل از حراج، همچنان به قوت خود باقی است تا تخفیف‌ها، صرفاً جابه‌جایی قیمت را در یک بازه زمانی کوتاه نشان دهند. تحقیقات خارجی نشان داده است که حتی ۱۴ درصد کالا‌های فروش رفته در این روز قیمت عادی دارند و ۱۷ درصد آن حتی گران‌تر از قیمت روز‌های معمولی فروخته می‌شوند. این اقدامات، مستقیماً اعتماد عمومی به نظام توزیع را هدف قرار می‌دهد.

جمعه سیاه و چالش پهنای باند اینترنت

از منظر فرهنگی، ورود این سنت غربی در دوره‌ای اتفاق افتاده که مناسبت بومی خاصی مانند نوروز، فرصت مناسبی برای تخفیف‌های سراسری فراهم نمی‌کند. این امر سبب انتقادات ایدئولوژیک و جامعه‌شناختی شده که این رویداد را عاملی برای رواج مصرف‌گرایی و تضعیف فرهنگ داخلی می‌دانند. همچنین، تشویق به خرید بی‌رویه، به‌ویژه در بخش پوشاک، فعالان محیط زیست را نسبت به افزایش زباله‌های مصرفی و فشار بر منابع، نگران ساخته است.

تحلیل اقتصادی رفتار مصرف‌کننده ایرانی در جمعه سیاه

در همین رابطه، محمد رضایی، کارشناس تجارت الکترونیک، در گفت‌وگو با اقتصاد۲۴ و در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود افزایش نرخ تکمیل سبد خرید در کمپین‌های اخیر، بخش قابل‌ توجهی از تراکنش‌ها به سمت گزینه‌های اقساطی با دوره‌های بازپرداخت طولانی سوق پیدا می‌کند، توضیح داد: این روند قطعاً یک تغییر ساختاری است و ریشه آن به انتظارات تورمی بازمی‌گردد. در اقتصادی که با تورم بالا و نااطمینانی شدید مواجه است، نرخ تنزیل زمانی افراد به‌طور محسوسی افزایش می‌یابد؛ به بیان ساده، ارزش پول در آینده برای مردم بسیار کمتر از ارزش پول امروز است.

رضایی افزود: وقتی خانواده‌ها ناچارند کالایی ضروری برای مثال کفش زمستانی برای فرزندشان تهیه کنند، اما جریان نقدینگی روزمره‌شان تحت فشار است، ترجیح می‌دهند با وجود افزایش مبلغ نهایی خرید به دلیل بهره ضمنی اقساط، بار نقدی امروز را کاهش دهند. این رفتار، نوعی مدیریت نقدینگی با هدف بقاست، نه یک استراتژی بهینه‌سازی مصرف.

وی در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر اینکه آیا در چنین شرایطی تأثیرپذیری از حباب‌های قیمتی و افزایش مصنوعی قیمت‌ها پیش از حراج اهمیت کمتری پیدا می‌کند، چون مصرف‌کنندگان دیگر به دنبال بهترین قیمت مطلق نیستند، بلکه بهترین ساختار پرداخت را جست‌و‌جو می‌کنند؟ توضیح داد: تئوری‌های کلاسیک فرض می‌کنند مصرف‌کننده منطقی به دنبال بیشینه‌سازی مطلوبیت در چارچوب یک بودجه ثابت است؛ اما در وضعیت فعلی، بودجه ثابت نیست؛ توان پرداخت جاری، معیار اصلی تصمیم‌گیری شده است. این شرایط، زنگ خطری برای بروز اثر ثروت منفی است؛ یعنی خانوار‌هایی که بخش بیشتری از درآمد خود را به خدمات مالی و هزینه‌های اعتباری اختصاص می‌دهند، در بلندمدت فقیرتر می‌شوند، زیرا قدرت خرید واقعی‌شان به‌تدریج کاهش می‌یابد.

این کارشناس تجارت الکترونیک، افزود: جمعه سیاه خواسته یا ناخواسته این روند را تسریع کرده و موجب شده فشار هزینه‌ای ناشی از اقساط بلندمدت، به‌مرور وضعیت مالی خانوار‌ها را فرسایش دهد.

رضایی با تشریح این موضوع که از منظر کسب‌وکار، آیا این مدل پایدار است؟ یعنی آیا فروشندگان می‌توانند با اتکا به اقساط، پایداری حاشیه سود خود را تضمین کنند؟ اظهار کرد: اگر سازوکار تأمین مالی برای فروشنده فراهم باشد، بله، فعلاً یک راهکار موقتی است؛ اما مشکل اینجاست که این مدل، تقاضای واقعی ایجاد نمی‌کند، بلکه صرفاً زمان‌بندی تقاضای سرکوب‌شده را جلو می‌اندازد. این سیستم در نهایت به کاهش کیفیت مواد مصرفی و افزایش ریسک نکول برای کل سیستم ختم خواهد شد. این پدیده، آینه‌ای تمام‌نما از بی‌ثباتی کلان اقتصادی است.

جمعه سیاه در بازار ایران، دیگر تنها یک تخفیف نیست؛ بلکه یک شاخص مهم از وضعیت اقتصادی است که در آن، مردم به خرید اقساطی روی آورده‌اند، فروشندگان با حاشیه سود فشرده دست و پنجه نرم می‌کنند و اعتماد عمومی در معرض آزمون است. این تقلید از یک سنت خارجی، در بستر چالش‌های اقتصادی داخلی، کارکرد اصلی خود را از «جشن خرید» به «ابزاری برای مدیریت فشار نقدینگی» برای مصرف‌کننده و فروشنده تبدیل کرده است.

بلک فرایدی، سنتی آمریکایی که ریشه در دهه شصت میلادی دارد، یکی از مهم‌ترین مناسبت‌های خرید در جهان است؛ روزی که از نیمه‌شب آغاز می‌شود و مردم ساعت‌ها در صف‌هایی طولانی ایستاده و منتظر باز شدن در‌های فروشگاه‌ها می‌مانند. این روز نه یک جشن ساده خرید، بلکه آغاز فصل خرید کریسمس است. زمانی که فروشگاه‌ها برای آنکه همه اقشار جامعه امکان خرید هدایا و مایحتاج سال نو را داشته باشند، تخفیف‌هایی واقعی و قابل‌توجه ارائه می‌کنند.

بلک فرایدی در آمریکا نه‌تنها بخشی از اقتصاد، بلکه بخشی از فرهنگ است؛ فرهنگی که در آن تخفیف‌های بزرگ نقشی اجتماعی دارند و موجب می‌شوند هیچ‌کس در آستانه سال نو از خرید‌های اساسی محروم نماند.

دلیل نام‌گذاری جمعه سیاه چیست؟

روایت‌های متفاوتی درباره دلیل نام‌گذاری این روز وجود دارد؛ برخی می‌گویند ترافیک عجیب و ازدحام شدید شهر‌ها در این روز موجب شد پلیس فیلادلفیا این نام را روی آن بگذارد. روایت مرسوم‌تر، اما این است که فروشگاه‌ها که معمولا بخش زیادی از سال «در وضعیت قرمز» یا به بیانی دیگر، زیان‌ده بودند، در این روز با حجم عظیم فروش «وارد وضعیت سیاه» یا همان سوددهی می‌شدند.

به هر حال، بلک فرایدی در آمریکا یک کارکرد مشخص دارد و آن ایجاد فرصت خرید سال نو برای طبقات مختلف با تخفیف‌های واقعی و سنگین است. در این روز نه‌فقط کالا‌های لوکس، بلکه مایحتاج ضروری نیز ارزان می‌شود تا هیچ‌کس از امکان خرید کریسمس جا نماند.

تاریخ بلک فرایدی ۱۴۰۴ در ایران

بلک‌ فرایدی در تقویم میلادی آخرین جمعه ماه نوامبر است؛ یعنی فردای جشن شکرگزاری در آمریکا. این تاریخ هر سال بین ۲۳ تا ۲۹ نوامبر جابه‌جا می‌شود. در تقویم شمسی نیز این روز معمولاً در بازه ۲ تا ۹ آذر قرار می‌گیرد. به همین دلیل است که موج تبلیغات «جمعه سیاه» در ایران معمولا از اوایل آذر ماه اوج می‌گیرد.

این سنت پرهیجان، وقتی به ایران رسید، شکل دیگری به خود گرفت. بلک فرایدی در ایران از دل فروشگاه‌های آنلاین سر باز کرد. در سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵، دو پلتفرم دیجی‌کالا و بامیلو بلک فرایدی را به مخاطبان ایرانی معرفی کردند. پلتفرم‌های ایرانی با تبلیغات فراگیر و کمپین‌های رنگارنگ، واژه «جمعه سیاه» را وارد ادبیات خرید در ایران کردند. بیلبورد‌های شهری، پیامک‌های تبلیغاتی و بنر‌های اینترنتی، برای اولین بار تجربه جمعه سیاه را برای کاربران ایرانی ساختند و به مرور نه‌تنها در فروشگاه‌های مجازی بلکه در فروشگاه‌های کوچک و بزرگ سطح شهر نیز تکثیر و تبدیل به یک مناسبت پرکلیک، پرهیاهو و البته پرابهام شد.

با گذشت چند سال، بلک فرایدی ایرانی به پدیده‌ای تبدیل شد که ظاهرش همان است که در آمریکا دیده می‌شود، اما محتوایش از اساس متفاوت. در نسخه اصلی این سنت، تخفیف‌ها برای این است که مردم بتوانند خرید‌های سال نو خود را با هزینه کمتر انجام دهند، اما در ایران، بلک فرایدی بیشتر شبیه یک رویداد نمایشی است. بسیاری از مردم تجربه کرده‌اند که قیمت کالا‌ها چند روز قبل از جمعه سیاه افزایش می‌یابد و سپس با برچسب تخفیف، دوباره به همان قیمت همیشگی فروخته می‌شود. پدیده‌ای که به اصطلاح «تخفیف صوری» یا «تخفیف نمایشی» می‌گویند. از سوی دیگر، بسیاری از تخفیف‌ها روی کالا‌هایی ارائه می‌شود که لزوما اولویت مصرف‌کننده ایرانی نیست؛ کالا‌هایی که گاهی کیفیت متوسط و گاهی تاریخ مصرف نزدیک دارند.

اگر از زاویه فرهنگی نیز نگاه کنیم، بلک فرایدی در ایران هیچ نسبت مشخصی با زندگی مردم ندارد. در آمریکا این روز بخشی از زنجیره‌ای است که از جشن شکرگزاری آغاز و با کریسمس پایان می‌یابد؛ یعنی اتفاقی در دل سنت‌ها و مناسک یک جامعه. اما در تقویم ایران این روز نه پشتوانه تاریخی دارد و نه نیاز اقتصادی مشخصی را پاسخ می‌دهد. مردم تنها به واسطه تبلیغات گسترده فروشگاه‌ها وارد این موج می‌شوند؛ تبلیغاتی که عملا به جای ایجاد فرصت اقتصادی، بیشتر به سود فروشندگان و پلتفرم‌ها تمام می‌شود تا مصرف‌کننده.

تناقض بزرگ‌تر وقتی آشکار می‌شود که نسخه ایرانی بلک فرایدی را کنار مهم‌ترین مناسبت خرید مردم کشور بگذاریم: نوروز. در حالی که فلسفه وجودی بلک فرایدی این است که اقشار مختلف جامعه بتوانند خرید‌های سال نو خود را با قیمت پایین تهیه کنند، در ایران نزدیک نوروز درست عکس این اتفاق می‌افتد؛ قیمت پوشاک، آجیل، شیرینی و لوازم خانگی افزایش می‌یابد و خانواده‌ها با فشار مالی مضاعفی روبه‌رو می‌شوند. بسیاری از مردم که درگیر مخارج سفر، عیدی، تغییر دکوراسیون یا خرید لباس عید هستند، نه‌تنها هیچ تخفیفی دریافت نمی‌کنند، بلکه باید هزینه‌هایی به‌مراتب بالاتر از روز‌های معمول سال بپردازند. اینجا دقیقا همان نقطه‌ای است که بلک فرایدی ایرانی ماهیت خود را از دست می‌دهد و تبدیل می‌شود به یک تقلید کم‌عمق از یک سنت بزرگ.

نسخه بومی بلک فرایدی باید چگونه باشد؟

با این حال، این نقد بدین معنا نیست که مردم به دنبال تخفیف نیستند یا بلک فرایدی پتانسیل مفید بودن ندارد. برعکس، استقبال گسترده مردم از این سنت وارداتی نشان می‌دهد که جامعه نیاز واقعی به روز‌هایی برای خرید مقرون‌به‌صرفه دارد؛ نیاز به اینکه حداقل برای یک‌بار در سال، کالا‌های ضروری با قیمت مناسب‌تری عرضه شوند. جای نقد اینجاست که چرا چنین کمپینی در زمان نیاز واقعی جامعه یعنی نزدیک نوروc برگزار نمی‌شود؟ چرا در روز‌هایی که خانواده‌ها زیر بار هزینه‌های عید قرار دارند، فروشگاه‌ها حاضر نیستند همان تخفیف‌ها را ارائه کنند؟ این تناقض نشان می‌دهد بلک فرایدی در ایران بیش از آنکه ابزار عدالت اقتصادی باشد، یک مناسبت تبلیغاتی است؛ یک ویترین پر زرق‌وبرق که نه به سنت ما تعلق دارد و نه به نیاز‌های واقعی مردم پاسخ می‌دهد.

شاید اگر قرار باشد بلک فرایدی در ایران معنا پیدا کند، باید بازتعریف شود. باید از یک تقلید صرف خارج شود و تبدیل شود به نوعی حمایت اقتصادی از مصرف‌کننده. شاید مناسب‌تر باشد که حراج بزرگ ایران نه آخرین جمعه نوامبر، بلکه در روز‌هایی نزدیک به نوروز برگزار شود؛ زمانی که خانواده‌ها واقعا به خرید نیاز دارند. تنها در این صورت است که نسخه جمعه سیاه ایرانی می‌تواند به سنتی مفید تبدیل شود، نه صرفا یک موج تبلیغاتی که هر سال می‌آید، هیجان می‌آفریند و بعد خاموش می‌شود بدون آنکه اثری ماندگار بر رفاه مردم بگذارد.

اما به نظر می‌رسد آنچه ما از جمعه سیاه در ایران شاهد هستیم اجرایی ناقص از یک برداشت اشتباه از آن چیزی است که در واقعیت رخ می‌دهد.

معیشت زیر تیغ تورم و یک دنیا حسرت برای خانوارها 

این در حالی است که معیشت مردم این روز‌ها با نوسان‌های شدیدی روبروست تا حدی که در خیلی از مواقع شاهد کاهش و یا حذف اقلام زیادی از سبد خانوار‌ها هستیم.

از مواد خوراکی و ضروری تا کالا‌های مصرفی مورد نیاز خانوار‌ها یکی پس از دیگری کنار گذاشته می‌شود و این موضوع ربطی به زمان و یا برگزاری مراسم خاص ندارد.

حالا که موضوع جمعه سیاه و حراج‌های به ظاهر شیک مطرح شده است، نبود امکانات رفاهی در حد متوسط و لازم برای اقشار مردم، به عنوان محور اصلی مطرح می‌شود.

امروز مردم برای گذراندن زندگی معمولی و در حد بخور و نمیر خود نه پولی دارند و نه امکانات؛ این در حالی است که درکل فضای مجازی حال و هوای تبلیغ حراج‌های جمعه سیاه دلتنگی بیشتری را برای مردم به همراه دارد. هرچند این حراج‌ها واقعی نیست، اما واقعیت‌ها پشت این بزرگنمایی‌ها پنهان شده و با روح و روان مردم به ویژه اقشار متوسط و کم درآمد بازی می‌کند.

۳۰ درصد مردم زیرخط فقرند؛ حراج به چه دردی می‌خورد؟!

پیش‌تر علیرضا حیدری عضو هیئت مدیره کانون بازنشستگان کارگری تهران در خصوص اظهار نظر وزیر کار مبنی بر اینکه ۳۰ درصد از مردم در فقرمطلق هستند، گفته بود: این موضوع مسئولیت و بار حاکمیتی را برای بهبود وضعیت و کاهش تعداد فقرا به خصوص از بین اقشار کارگری بیشتر می‌کند.

به اعتقاد عضو هیئت مدیره کانون بازنشستگان کارگری تهران، نبود زیرساخت‌های لازم برای بهبود وضعیت اقشار آسیب پذیر و رها کردن روند افزایشی نرخ تورم همه دلیلی بر شکاف بیش از انتظار طبقاتی در کشور شده است؛ به طوری که عده‌ای به راحتی به دنبال خرج کردن پول‌هایی هستند که بی حسب و کتاب وارد زندگی‌شان می‌شود و عده زیادی هم به دلیل فقر فقط تماشاگر خوشی ۱۰- ۲۰ درصد از کل مردم هستند.

حیدری می‌گوید: زمانی که خانواده‌ای برای تامین نیاز سفره مصرفی، درمان بیماری و حتی تحصیل فرزندان خود دچار مشکل است چطور می‌توانند به راحتی فضا را برای عده‌ای مهیا کنند تا با رقابت با سایر کشور‌های غربی حرف از مد بزنند.

در این روز‌ها و با توجه به تورم بیش از ۷۰ درصدی، انتظار برای رونق بخشی به بازار جمعه سیاه خیلی طبیعی نیست. بیشتر جمعیت کشور زیر خط فقر و یا نهایت متوسط با گرایش ضعیف قرار دارند؛ یا کارگرند و یا حقوق‌بگیر سطح پایین؛ پس هیچ انتظاری برای حضور و مشارکت این قشر عظیم در بازار جمعه سیاه نیست.

نکته قابل تامل اینجاست که متولیان امر هم در این روز‌ها فضا را فراهم کرده و بدون لحاظ قانون و استاندار‌دهای حراجی، سعی در رونق بخشیدن به این بازار غیر ایرانی دارند.

با نرخ تورم فعلی و گرانی روزافزون، روزگار مردم هر روز سیاه تر از قبل است و دیگر نیازی به برگزاری جمعه سیاه نیست؛ مردم امروز توان تامین هزینه‌های ابتدایی زندگی خود و خانواده‌شان را ندارند، پس بهتر است جمعه سیاه را فراموش کنند و در نهایت فکری برای عید نوروزشان داشته باشند.

فاصله طبقاتی چنان افزایش یافته که این نوع رویداد‌ها به شدت روح و روان اکثر مردم را آزار می‌دهد و این به معنی بی توجهی دولتمردان به وضعیت معیشتی مردم است و این نه تنها از اعتبار دولتمردان می‌کاهد بلکه وضعیت معیشت مردم را از شرایط فعلی هم بدتر می‌کند.

وعده‌های نجومی برای بلک فرایدی

تخفیف‌های سنگین و پیشنهادات خیره‌کننده‌ای که برای خریداران در تبلیغات بلک فرایدی بیان شده از یک سو و تجربه‌های مختلفی که برای کاربران در این روز‌ها رقم می‌خورد از سویی دیگر قابل توجه است. یکی از پلتفرم‌های فروش آنلاین، در تبلیغات شهری خود تخفیف ۹۶ درصدی را به عنوان ارزش پیشنهادی و رقابتی خود نسبت به سایرین مطرح کرده بود. یک پلتفرم دیگر وعده تخفیف بیش از ۴۰ درصد به طور حتمی برای تمامی اقلام را قول داده و برند‌های کالایی متعدد هم به طور مستقل هر کدام استراتژی‌های مختلفی را بر جذب افراد و افزایش میزان درآمد خود در این روز‌ها به کار گرفته‌اند.

اما نکته مهم آن است که مگر میزان سود هر یک کالایی که به فروش می‌رسد چقدر است که یک برند یا پلتفرم تصمیم می‌گیرد آن را با ارزشی نصف قیمت عنوان شده به افراد بفروشد؟ به عنوان مثال اگر حوالی میدان مادر و خیابان میرداماد گذرتان بیفتد، بیلبورد بزرگی را با مضمون تخفیف ۶۰ درصدی پوشاک و فروخته شدن یک کاپشن مردانه با قیمت ۴۰۰ هزار تومان خواهید دید. ۴۰۰ هزار تومان هزینه پارچه مصرفی کاپشن تبلیغ شده نیست و به نظر هم نمی‌رسد در زمانی که اوج خرید و فروش لباس زمستانی باشد، هیچ تولیدی یا برندی خواهان فروش کالای خود با این قیمت باشد.

همه چیز از قبل گران شده

به منظور بررسی دلیل و یا حتی صحت تبلیغات عنوان شده تحت عناوینی همچون حراجمعه و یا تخفیفات مربوط به بلک فرایدی، سری به پلتفرم‌های آنلاین و شرایط فروش آنها زدیم. در ابتدا به نظر می‌رسید پلتفرم‌ها به وعده تخفیفاتی خود عمل کرده و از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را با تخفیف می‌فروشند، اما با کمی نگاه ریزتر متوجه ایرادات مهم و اساسی آنها شدیم؛ اغلب کالا‌ها به‌ویژه آن دسته اقلامی که نیاز به درج قیمت از درب کارخانه نداشتند، افزایش قیمت محسوسی را طی دو الی سه هفته گذشته تجربه کردند.

حال میزان تخفیفات اعمال و ادعا شده، یا قیمت‌ها را به نرخ دو هفته گذشته تبدیل کرده و یا حتی با احتساب این پیشنهادات هم همچنان کالا‌ها نسبت به قبل گران‌ترند. آن دسته از کالا‌هایی که با ادعای نود و چند درصد تخفیف گذاشته شده بود هم یا در سایت‌ها پیدا نمی‌شود و یا در صورت وجود، تگ اتمام موجودی دارند. به عبارتی دیگر به نظر نمی‌رسد بلک فرایدی، واقعا برای تولیدکنندگان و سایر فعالان این زنجیره، واقعا روز سیاهی باشد.

مردم به شانس خود می‌بازند

به گفته افراد، پوشاکی اغلب تخفیف‌های سنگین دارند که یا برای فصل نیستند و یا کیفیت چندان بالایی ندارند. با کمی اغماض می‌توان از آنها برای مدت زمان کوتاهی استفاده کرد. برای دیگر کالا‌ها هم نمی‌توان گفت همه بی‌کیفیتند، اما سخت می‌توان کالای مورد قبولی در بین اقلام پیشنهادی و تخفیف‌دار پیدا کرد؛ انگار که بلک‌ فرایدی دست‌مایه جذابی برای فروش اجناس بی‌خود تولیدکنندگان است. با این حال باز هم مردم هر ساله در روند تبلیغات مربوط به بلک‌ فرایدی، ترجیح می‌دهند تا شانس استفاده خود از این تخفیفات را استفاده کنند و فروشندگان هم از این روند خوشحالند.

استفاده روانی از تورم در بلک فرایدی

دلیل اصلی جان گرفتن بلک فرایدی و ناامید نشدن کسب‌وکار‌ها از یک هفته منتهی به آن، تاثیرات روانی عنوان تخفیف بر کالا‌ها و رفتارشناسی مردم است.

در کشوری که هر کالایی امروز از روز دیگر خود گران‌تر است، قانع شدن درباره اینکه می‌توانی کالایی را نصف قیمت واقعی‌اش خریداری کنی سخت و دور از انتظار است. استفاده از شرایط اقتصادی جامعه و مردمی که هر روز با گرانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، همزمان یک نبوغ و یک نامردیست. قالب کردن اجناس بی‌کیفیت باد کرده در انبار‌های فروشگاه‌ها تحت عنوان لطف به خریداران در ایام مربوط به بلک‌ فرایدی، یک نوع رفتار سخیف جهت تشدید مشکلات اقتصادی و همزمان تحقیر کردن مردم است.