به گزارش اقتصادران، با فروکش کردن بحران حاصل از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، مسئله بازسازی خانههای تخریبشده به اولویت تازه مدیریت شهری تبدیل شده است. در حالیکه شهرداری تهران با تأکید بر تأمین بودجه از منابع دولتی وارد عمل شده، اما ابهامها درباره نحوه اجرای بازسازی، محل تأمین مالی و نقش پیمانکاران همچنان پابرجاست.
۵۰۰ ساختمان آسیب بسیار جدی دیده به نحوی که خانوارها ناچار شدهاند خانه و زندگی خود را کاملا رها کنند. افزون بر این، حدود ۴۵۰۰ ساختمان متحمل آسیبهای جزئی شده که نیازمند رسیدگی و بازسازی است.
ابهامات بسیاری درباره چگونگی نحوه بازسازی خانههای کاملا تخریب شده، وجود دارد. معاون شهردار گفته چند ساختمان متعلق به شهرداری تهران در منطقه چیتگر و هتل لاله و هتلی در منطقه شیان به اسکان خانوادههایی که در اثر حمله محل سکونتشان را از دست دادهاند اختصاص داده شده است.
آغاز بازسازی خانههای تخریب شده تهران / شهرداری وارد میشود
کارگروهی در شهرداری تهران تشکیل شده و وظیفه رسیدگی به خسارتهای وارده بر ساختمان های آسیب دیده در جنگ را برعهده گرفته است. مریم اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران عضو این کارگروه است. او به تشریح روند رسیدگی به وضعیت خانههای تخریب شده در جنگ ۱۲ روزه ٫ پرداخته و میگوید: «افراد آسیبدیده باید به شهرداری منطقه خود مراجعه کنند. در بیشتر اماکن آسیبدیده، یک چادر مستقر شده که در آن، اقدامات اولیه انجام میشود، اما به کسانی که خانههای خود را از دست دادهاند، در هتلها، پناه موقتی داده شده است.»
وی افزود: «شهرداری، بنیاد مسکن و نظام مهندسی بررسیهای کارشناسی لازم را برای بازسازی خانههای تخریب شده انجام میدهند. در مرحله بعد، شهرداری منطقه با حضور ساکنان و مالکین جلسهای برگزار میکند و درباره مدل بازسازی و نحوه اجرای آن تصمیمگیری میشود.»
اردبیلی با اشاره به مراحل سهگانه رسیدگی به آسیبدیدگان تصریح کرد: «در مرحله اسکان اضطراری، شهرداری تهران اقدام به اسکان آسیبدیدگان در هتلها کرده است. تاکنون تقریباً ۱۵۰۰ نفر، معادل حدود ۵۰۰ خانواده، در این هتل ها اسکان یافتهاند. این مرحله معمولاً سه تا چهار هفته به طول میانجامد.»
اسکان موقت خانوارهای آسیب دیده / دولت بودجه رهن افراد برای یک سال و نیم را تامین میکند
این مقام مسئول شهرداری خبر داد که در مرحله بعد، برای اسکان موقت باید مبلغی برای رهن و اجاره به افراد پرداخت شود تا بتوانند فضایی برای زندگی خود فراهم کنند؛ بهویژه برای کسانی که خانههایشان تخریب شده و نیاز به بازسازی کامل دارد. در این مرحله، برای آنها حدود یک سال تا یک سال و نیم رهن و اجاره در نظر گرفته میشود.
مریم اردبیلی، رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران افزود: «بودجه این کار توسط هیئت دولت مصوب شده و تا زمان پرداخت هزینه رهن به این ۵۰۰ خانواده، آنها در هتلهای شیان، لاله و تعدادی ساختمان در محله چیتگر اقامت دارند و امکانات و رفاهیات هتلی را دریافت میکنند.»
اردبیلی با اشاره به روند اجرایی این مراحل گفت: «در شهر تهران، اجرای این اقدامات آغاز شده و افراد برای دریافت خدمات باید به شهرداری منطقه خود مراجعه کنند.»
خسارت اموال تخریب شده با توافق مالکان تعیین و پرداخت میشود
نحوه محاسبه خسارات وارد شده به اموال افراد نیز محل سوال است؛ ابهاماتی در مورد چگونگی تجمیع اطلاعات درباره وسایل خانه، قیمت این وسایل و نحوه پرداخت جریمه تخریب آنها وجود دارد. رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در این باره می گوید: «در مواردی که لوازم منزل یا خودروهای مردم دچار آسیب جدی شدهاند، صورتجلسهای تنظیم میشود تا بخشی از این خسارات جبران شود. این بخش نیز توسط شهرداری در حال پیگیری و اجراست.»
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر چگونگی مشخص شدن اموال آسیب دیده ارزشمند و بازپرداخت خسارات اینچنینی، عنوان کرد: «طرفین با توافق به نتیجه میرسند»
مالکان پیمانکار خودشان را بیاورند یا از پیمانکار شهرداری استفاده کنند
اردبیلی به مرحله سوم اسکان افراد هم اشاره کرده و می گوید: «مرحله اسکان دائم و همچنین تخریب و بازسازی خانهها برعهده شهرداری تهران قرار گرفته است. یا خود ساکنین با پیمانکار و طراح مورد نظرشان به تفاهم میرسند تا کار بازسازی را کامل انجام میدهند و یا شهرداری مستقیماً با یک پیمانکار وارد تعامل شده و کار بازسازی را بهطور کامل برای آن ساکنین انجام دهد.»
وی افزود: «همه این گزینهها وجود دارد. تعداد خانههای تخریبشده و همچنین وجود تخریبها و تعمیرات جزئی مثل تعویض شیشهها، درب و پنجرهها – که حدوداً ۴۵۰۰ خانه را شامل میشود – بالاست و شهرداریهای مناطق وارد عمل شدهاند. از آنجایی که حجم کار بالا است، کمی زمان میبرد تا با تمام مجموعهها به تفاهم نهایی برسند، ولی کار در حال انجام است.»
اردبیلی درباره خودروهای آسیبدیده نیز افزود: «خودروهایی که در جریان این حادثه تخریب شدهاند، صورتجلسه جداگانهای دارند.»
خسارتها از منبع عوارض شهرداری تامین میشود؟
رئیس مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران، تأمین هزینههای بازسازی از محل عوارض شهروندان تهرانی را رد کرده و می گوید منابع مربوط به رهن و اجاره توسط دولت و نهادهای مربوطه تأمین میشود. در بخش ساختوساز نیز درصدی متناسب با میزان تخریب، از طریق مجوزهای ساختوساز جبران میشود. برای مثال، اگر یک ساختمان چهار طبقه تخریب شده باشد، شهرداری مجوز ساخت شش طبقه را صادر میکند.
وی افزود: «پیمانکار کل ساختمان را میسازد و یک طبقه را برای خودش برمیدارد. یعنی جبران در دل خود پروژه انجام میشود. بخشی از این جبران از طریق مجوز تراکم انجام میشود و بخشی هم از منابع داخلی شهرداری تأمین میشود؛ مثلاً برای اقلام و لوازم؛ بنابراین این فرآیند ارتباط مستقیمی با عوارض شهروندان ندارد.»
اردبیلی در پایان تاکید کرد که اقداماتی که شهرداری در این خصوص انجام میدهد تنها به بازسازی و تعیین خسارات مادی محدود نمیشود چرا که مرکز زنان و خانواده شهرداری تهران در حال مراقبتهای روانی و ارائه خدمات روانبخشی به خانوادههای آسیب دیده نیز هست.
