به گزارش اقتصادران، صبح روز ۹ اسفند ماه که با حملات امریکا و اسراییل به ایران جنگ نظامی آغاز شد و این جنگ همچنان ادامه دارد، به واسطه همین موضوع بورس تهران نیز تعطیل شد که تصمیمی درست و بهموقع بود. در اصل بسته شدن بورس تهران باعث شد که از سرمایههای مردم صیانت شود و در این روزهای سخت ارکان اقتصادی کشور به جای فکر شاخص به فکر تامین مایحتاج عمومی جامعه باشند.
تجربههای کشورهای مختلف و بررسی روند معاملات بورس ایران نشان میدهد که اگر بورس تهران طی روزهای جنگی باز بود و معاملات روند معمول خود را داشت، شاهد یکروند اصلاحی در بورس بسیار سنگین در بورس میبودیم. در اصل شاخص تمام محدودههای حمایتی خود را از دست میداد و سرمایهگذاران به واسطه ریسک ایجاد شده با زیان بسیار سنگین از بازار خارج میشوند، اما تصمیم بهموقع و بستهبودن بازار باعث شد که زیان سنگین سرمایهگذاران جلوگیری شود.
این موضوع در حالی است که برخی از سرمایهگذاران همچنان عقیده دارند که بازار باید بازار سهام باز باشد تا سرمایهگذاران در آستانه سال نو سرمایههای خود را نقد کنند، اما مساله اساسی اینجاست که از گذشتههای دور همواره تحلیلگران این هشدار را دادهاند که بورس یک بازار پرریسک است و سهامداران باید سرمایههای اضافه و غیرضروری خود را در این بازار سرمایهگذاری کنند تا در صورت بحران و بستهبودن زندگی آنها به مخاطره نیفتند، همانند چنین شرایطی. حال درخواست سرمایهگذاران برای باز شدن بازار چندان منطقی به نظر نمیرسد؛ چرا که پیش از هشدارهای لازم برای این شرایط داده شده بود و اکنون باید منتظر ماند دید که متولیان چه زمانی تصمیم به بازگشایی بازار خواهند گرفت و آن زمان چه برنامهای خواهند داشت.
البته مساله اساسی اینجاست که بازار سرمایه این روزها بهصورت کامل متوقف نشده است. صندوقهای درآمد ثابت از روز دوم آغاز جنگ فعالیت عادی خود را از سر گرفتند و معاملات آنها مطابق روال گذشته ادامه یافت. همچنین در جلسات اخیر مدیران بازار سرمایه، درباره نحوه فعالیت صندوقهای کالایی نیز تصمیماتی مطرح و تمهیداتی در نظر گرفته شد تا این بخش از بازار نیز بتواند با ساز وکارهای مشخص به فعالیت خود ادامه دهد. دراینبین بورس کالا و بورس انرژی نیز با برنامههای مشخص به فعالیت خود ادامه میدهند. بورس انرژی ایران در هفته پایانی سال (۲۳ تا ۲۷ اسفند) برای معاملات اوراق بهادار مبتنی بر کالا و اوراق سلف موازی استاندارد از ساعت ۱۰ تا ۱۲ و برای بازار فیزیکی از ساعت ۹ تا ۱۲ فعال است. همچنین بورس کالا نیز در اطلاعیهای اعلام کرد که همه واحدهای صندوقهای کالایی، اوراق گواهی سپرده کالایی و اوراق سلف موازی استاندارد از ساعت ۳۰: ۱۱ الی ۳۰: ۱۳ (۳۰: ۱۱ الی ۴۵: ۱۱ پیشگشایش) قابلمعامله خواهد بود. اما همچنین بازار مشتقه (قراردادهای آتی و اختیار معامله) تا اطلاع ثانوی متوقف خواهد بود.
این موضوع میتواند به روانشدن معاملات کمک شایانی کند و ازسویدیگر اعتمادها نیز به سوی بازار سهام سرازیر میشود. البته این مساله تنها اعتمادساز نیست و به عقیده بسیاری از کارشناسان بستهشدن بازار در زمان جنگ باعث شده که اعتماد در بازار بهصورت قابلتوجهی افزایش یابد و به نوعی سهامداران به نتیجه برسند که سود زیان آنها برای متولی بازار بسیار مهم است.
بااینوجود اقدامات، معاملات سهام و ابزارهای مشتقه همچنان در وضعیت تعطیلی قرار دارند احتمالا تداوم این وضعیت تا پایان سال نیز وجود دارد. در چنین شرایطی، بررسی دیدگاه فعالان و مدیران بازار سرمایه درباره زمان مناسب برای بازگشایی بازار اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برخی کارشناسان عقیده دارند که بازار باید پس از تعطیلات سال نو با محدودیتهای بسیار زیاد بازگشایی شود که سهامداران در زمان بازگشایی بازار بهصورت احساسی تصمیم نگیرند و معاملات خود بر اساس واقعیت پیش ببرند. تحلیلگران عقیده دارند که باوجود جنگ و بستهبودن بازار سرمایه، همچنان بسیاری از سهام موجود در این بازار باوجود در شرایط موجود، قیمت و صورت مالیها ارزنده هستند و ادامه سرمایهگذاری در آنها میتواند سود خوبی در پی داشته باشند. در مقابل گروهی از سرمایهگذاران هستند که عقیده دارند هرچه زودتر بازار باید بدون محدودیت بازگشایی شود تا سرمایهگذاران بتوانند سرمایههای خود را نقد کنند. به گفته این کارشناسان هر گونه محدودیت در بازگشایی بازار میتواند صفهای را بیشازپیش تقویت کند و بهنوعی سهامداران را در صفوف طولانیتر گرفتار کند.
حسن رضاییپور، دبیرکل کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار در خصوص بازگشایی بازار به صدای بورس گفت: تعطیلات نوروز و عید سعید فطر فرصتی مناسب برای تصمیمگیری جهت آمادگی بازگشایی بازار است. باید توجه داشت تجهیز منابع مالی که در جریان جنگ ۱۲روزه بهطور کامل و موثر انجام نشد، اینبار باید با برنامهریزی و مدیریت دقیق در دستور کار قرار بگیرد و پیش از بازگشایی معاملات موردتوجه جدی باشد. همچنین در کنار آن، ناشران بورسی لازم است با ارایه اطلاعات شفاف درباره آثار احتمالی جنگ بر عملکرد خود، به کاهش ابهامات بازار کمک کنند.
مشخصبودن رویکرد و سیاست دولت در قبال بازار سرمایه از دیگر عوامل مهم برای ایجاد اطمینان و فراهمشدن شرایط مناسب برای بازگشایی معاملات عنوان میشود.یاور میرعباسی، مدیرعامل کارگزاری توسعه معاملات خردمند نیز در این باره گفت: پیشنهاد میشود بازار تا پایان جنگ بسته بماند و در خصوص بازگشایی معاملات سهام نیز پس از جنگ بسته به شرایطی که در زمان تصمیم به گشایش بازار هست چند نکته از جمله مصاحبه و حضور رییس سازمان در رسانه ملی و توضیح شرایط و دعوت به آرامش سهامداران، بسیج منابع نهادهای مالی و بانکی و صندوق توسعه برای حمایت از بازار، بازگشایی مرحلهبهمرحله بازار (شرکتهای بزرگ و روان در مرحله اول که بازارگردانی فعالی دارند و شرکتهای متوسط در مرحله دوم که نقدشوندگی مناسبتری دارند و شرکتهای کوچک و کمعمق در مرحله پایانی) محدودیت در فروش سهام برای کدهای حقوقی و بزرگ و محدودیت دامنه نوسان ضروری است.
احسان عسگری، کارشناس بازار سرمایه دراینخصوص اظهار کرد: بستهبودن بازار سهام تا ۱۵ فروردین منطقی است. برای بازگشایی بازار نیز باتوجهبه طولانیشدن درگیریها و افزایش ریسک نقدشوندگی، بر اهمیت حمایت همهجانبه صندوقهای توسعه و تثبیت بازار سرمایه و همچنین نقشآفرینی بانک مرکزی موردنیاز است همچنین استفاده هوشمندانه از ریزساختارهای بازار، از جمله تنظیم دامنه نوسان میتواند به حفظ ثبات، جلوگیری از فشار فروش و مدیریت موثر جریان نقدینگی در دوره بازگشایی معاملات کمک کند.