به گزارش اقتصادران، همین الان، غم نان و فشار معیشتی فرصت زندگی را از مردم ایران گرفته است. خانوارها بخش بزرگی از درآمد خود را صرف خرید مایحتاج روزمره میکنند و انرژی، زمان و امیدشان درگیر تلاش برای بقاست. وضعیت اقتصادی آنقدر وخیم شده که حتی برنامهریزی ساده برای زندگی کوتاهمدت غیرممکن است.
این سخنان، واقعیتی ترسناک و هشداردهنده را روشن میکند: تورم، از یک آمار اقتصادی، به یک تجربه زیستی و بحران روزمره مردم تبدیل شده است.
غم نان، فرصتی برای زندگی باقی نمیگذارد
مردم دیگر زمانی برای تلاشهای فرهنگی، اجتماعی یا حتی تفریح ندارند. همه انرژی صرف یافتن راهی برای تأمین نیازهای اولیه شده است: خرید نان، گوشت، لبنیات و داروهای ضروری. وقتی زندگی روزمره تبدیل به یک رقابت دائمی با تورم و گرانی شود، روحیه و امید مردم کاهش مییابد و جامعه وارد مرحلهای از فرسایش اجتماعی و روانی میشود.
سناریوی وحشتناک محتمل است؟
دلاریزه شدن اقتصاد، یعنی اعتماد مردم به پول ملی از بین میرود و هرگونه معامله و پسانداز به دلار یا ارزهای خارجی وابسته میشود. در این مرحله، حتی ثبات نسبی قیمتها نیز معنایی ندارد و مردم با تورمهای ناگهانی و جهشی مواجه میشوند.
حسین عبده تبریزی هشدار داده است که این سناریو میتواند تورم را از ۶۰ درصد به ۳۰۰۰ درصد برساند؛ عددی که تقریبا غیرقابل تصور است و اقتصاد را به سمت فروپاشی سریع پول ملی و نابودی رفاه عمومی هدایت میکند.
اگر روند فعلی ادامه یابد یعنی قدرت خرید مردم به سرعت سقوط میکند و طبقات متوسط و ضعیف جامعه بیشترین فشار را تجربه خواهند کرد. ذخایر ارزی کشور تحت فشار شدید قرار میگیرد و بازار ارز و کالاهای اساسی ناپایدار میشود. بیاعتمادی عمومی به سیاستهای اقتصادی دولت افزایش یافته و اعتراضات و نارضایتیهای گسترده محتمل است. تورم افسارگسیخته میتواند رشد نقدینگی، بحران بانکی و نابودی پسانداز مردم را به دنبال داشته باشد.
هشدار جدی؛ آیا میتوان این روند را مهار کرد؟
کارشناسان اقتصاد ایران بر این باورند که مجموعهای از عوامل از جمله سیاستهای مالی و بودجهای ناکارآمد که توان کنترل تورم را ندارند، افزایش نرخ ارز و فشار تحریمها که هزینه واردات کالاهای اساسی را بهشدت افزایش داده است و ضعف نهادهای نظارتی و فقدان برنامهریزی بلندمدت در مهار نقدینگی و تورم؛ زمینهساز این وضعیت شدهاند.
کارشناسان میگویند اگر اقدام عاجل و اصلاح ساختاری در اقتصاد صورت نگیرد، این بحران نه تنها ادامه خواهد یافت، بلکه شدت آن افزایش پیدا میکند. هشدار تورم سه هزار درصدی، در واقع تلنگری برای دولت و نهادهای اقتصادی کشور است: اگر مسیر فعلی اصلاح نشود، اقتصاد ایران ممکن است وارد مرحلهای شود که بازگشت از آن تقریبا غیرممکن است.