به گزارش اقتصادران، در این روزها اسراییل علاوه بر اینکه بخشهایی از مناطق هستهای و نظامی ایران را مورد حملات خود قرار داده؛ برخی زیرساختهای اقتصادی و مناطق مسکونی را نیز تخریب کرده است. دولت پزشکیان در راستای حمایت از خانوادههایی که خانههای آنها آسیب دیده؛ دستور بازسازی آنها را صادر کرده است. از نگاه فعالان اقتصادی در شرایط کنونی بازسازی و نوسازی واحدهای مسکونی نهتنها اقدامی عمرانی، بلکه ضرورتی اجتماعی و انسانی است؛ ضرورتی که زمینهساز بازگشت آرامش، امید و ثبات به جامعه آسیبدیده است. البته در این مرحله، تامین فوری اسکان موقت و سپس برنامهریزی دقیق برای بازسازی مسکن از مهمترین اولویتهای دولت و نهادهای مسوول است.
سامانهای برای دسترسی افراد خسارتدیده
چند روز پیش فرزانه صادقمالواجرد، وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد؛ پیرو دستور رییسجمهوری مبنی بر پشتیبانی از هموطنانی که در پی تجاوز رژیم صهیونیستی، محل سکونت آنها آسیب دیده است، ستاد راهبری بازیابی و بازسازی مناطق مسکونی آسیبدیده در وزارت راه و شهرسازی تشکیل شد.
به گفته صادق، کارشناسان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با هماهنگی ستاد مدیریت بحران از مناطق آسیبدیده با هدف برداشت اطلاعات و برآورد میزان خسارتهای وارده بازدید میکنند.
وی از برنامه این وزارتخانه برای ایجاد سامانهای در راستای سهولت دسترسی افراد خسارتدیده و بدون نیاز به مراجعه حضوری برای ثبتنام خبر داد.
جبران خسارتها؛ تکلیف مسلم دولت
مجید گودرزی، کارشناس حوزه مسکن در ارزیابی خود از خسارتهای وارد شده به منازل مسکونی در جریان حمله اخیر و ظرفیت دولت برای جبران این آسیبها به «اعتماد» میگوید: خسارتهای وارد شده به بخش مسکن در این تهاجم، در مقایسه با جنگ تحمیلی، بسیار محدودتر و کنترلشدهتر بود و بخش عمده حملات، مراکز حساس و زیرساختی را هدف قرار داده بود و اگرچه برخی مناطق مسکونی نیز آسیب دیدهاند، اما میزان و گستره این خسارتها در حدی نیست که دولت برای جبران آن با مانع جدی مواجه شود.
دولت آمادگی کافی برای بازسازی را دارد
گودرزی با اشاره به تجارب گذشته کشور در دوران جنگ و بازسازی تاکید میکند: جبران خسارتها و نوسازی مناطق آسیبدیده از جمله وظایف قطعی و بدیهی هر دولتی است. سابقه ایران در دورههای مشابه نشان میدهد که دولتها در مواقع بحران، با بسیج منابع و ارایه تسهیلات، روند بازسازی را به خوبی مدیریت کردهاند. اینبار نیز به نظر میرسد دولت آمادگی لازم برای ایفای این نقش را دارد.
کاهش دامنه ویرانی
او ادامه میدهد: یکی از عوامل اصلی محدود شدن خسارتها، عملکرد موفق و بهموقع سامانههای پدافند هوایی کشور در مقابله با جنگندهها و پهپادهای مهاجم بود. همین دفاع موثر باعث شد ابعاد فاجعه کنترل شود و آسیبها به حداقل برسد.
تمرکز بر بازسازی مراکز حساس و خدماتی
این کارشناس حوزه مسکن میگوید: با توجه به محدود بودن خسارات در حوزه مسکن، دولت میتواند تمرکز خود را معطوف به بازسازی سریع مراکز حیاتی، خدماتی و زیرساختی کند. این مراکز نقش کلیدی در تداوم خدمات عمومی دارند و بازگرداندن سریع آنها به چرخه فعالیت، اولویتی ملی به شمار میرود.
استفاده بهینه از موجودی فعلی مسکن
مسعود فراهانی، کارشناس حوزه مسکن با اشاره به صحبتهای اخیر وزیر راه و شهرسازی درباره حمایت دولت از بازسازی منازل مسکونی آسیبدیده در جریان جنگ به «اعتماد» میگوید: پیش از آنکه بخواهیم درباره برنامههای بازسازی بلندمدت صحبت کنیم، باید تمرکز فوریمان بر استفاده بهینه از موجودی فعلی مسکن در کشور باشد.
فراهانی توضیح میدهد: در شرایط بحرانی، افراد آسیبدیده از مالک گرفته تا مستاجر به دنبال سرپناه فوری هستند. در مورد مالکان، شاید فعلا نیازی به مداخله دولت نباشد، اما مستاجران در این شرایط بیشترین فشار را تحمل میکنند و لازم است از آنها به صورت جدی حمایت شود.
تعلیق یا تخفیف اجاره
فراهانی با اشاره به دشواریهای اقتصادی خانوارهای مستاجر ادامه میدهد: اولویت فعلی ما باید تعلیق یا دستکم کاهش ۵۰ تا ۷۵ درصدی اجارهبها تا پایان جنگ باشد. در حال حاضر، بسیاری از خانوارهای مستاجر جریان درآمدی خود را از دست دادهاند و با افزایش شدید هزینههای زندگی، دیگر توان پرداخت اجاره به شکل معمول را ندارند.
احتکار مسکن؛ جرم پنهان دوران بحران
این کارشناس با اشاره به واحدهای خالی و احتکار شده تاکید میکند: در شرایط کنونی، شناسایی و آزادسازی واحدهای مسکونی احتکار شده اهمیت دارد. همانطور که در سال ۱۳۶۲ تجربه داشتیم، دولت میتواند با همکاری گروههای مردمی، این واحدها را شناسایی کرده و تا زمان پایان بحران، به شکل موقت اجاره دهد.
تجربه موفق زمان جنگ
فراهانی با یادآوری سیاستهای زمان جنگ ایران و عراق میگوید: در آن مقطع، دولت با دو سیاست جدی وارد عمل شد، نخست، کنترل و سرکوب اجارهبها و دوم، ورود مستقیم به اجاره دادن خانههای خالی. دولت در زمان جنگ اختیار دارد حقوق مالکانه را به نفع منافع عمومی محدود کند.
بازسازی زمانبر است
به گفته او، حتی اگر جنگ فردا پایان یابد، بازسازی واحدهای آسیبدیده حداقل ۳ تا ۶ ماه زمان خواهد برد. به همین دلیل، تمرکز فعلی باید روی این باشد که همین حالا با موجودی فعلی چه کنیم، نه آنچه بعدها قرار است ساخته شود.
اولین گام در تامین سرپناه
فراهانی همچنین تاکید میکند: بانکها و نهادهای دولتی که مالک بخشی از موجودی مسکن هستند، باید در اولویت قرار بگیرند. دولت به جای شروع از مردم عادی میتواند از املاک زیرمجموعه خود بهره بگیرد و آنها را در اختیار خانوارهای آسیبدیده قرار دهد.
مسعود فراهانی در پایان میگوید: در زمان جنگ، نمیتوان به تحلیلهای بلندمدت تکیه کرد. دولت باید در همین هفته و همین ماه سیاستهای اضطراری را اعمال کند. موضوع اجاره، اکنون مهمترین بحران اجتماعی حوزه مسکن است، چراکه به بیش از ۲۰ میلیون نفر از جمعیت کشور که فاقد مسکن ملکیاند، مربوط میشود.
