به گزارش اقتصادران، آلومینیوم شاید در ظاهر یک فلز صنعتی باشد، اما در عمل ستون پنهان بسیاری از صنایع است؛ به همین دلیل، هر ضربه به تولید آن، خیلی زود به افزایش هزینه در خودرو، ساختمان، برق و حملونقل ختم خواهد شد .
حمله ایران به تأسیسات آلومینیومی امارات بار دیگر نشان داد که جنگ، فقط یک درگیری نظامی نیست؛ بلکه ضربهای مستقیم به زنجیره تولید، ثبات بازار و جیب مصرفکننده نهایی است.
بلومبرگ دراین زمینه نوشت : به دنبال حمله ایران به امارات، بزرگترین تولیدکننده آلومینیوم در خاورمیانه اعلام کرد که ممکن است تا یک سال طول بکشد تا تولید این فلز را در تأسیسات خود در ابوظبی از سر بگیرد.
نشریه فوربز نیز در گزارش خود به تازگی اعلام کرد: شرکت آلومینیوم امارات که تأسیساتش در منطقهٔ خلیفه بهدلیل حملات اخیر ایران دچار خسارت سنگین شده و تولیدش متوقف شده است و براساس ارزیابیها، بازگشت کامل تولید ممکن است تا ۱۲ ماه طول بکشد .
بازار منطقهای با عدمقطعیت روبهرو شد
حمله به تأسیسات آلومینیوم امارات در ابوظبی، صرفاً یک رخداد نظامی محدود نیست؛ این رویداد میتواند پیامدهای گستردهای برای بازار فلزات، توازن عرضه در منطقه و حتی صنایع وابسته در سطح جهانی داشته باشد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، تأسیسات شرکت Emirates Global Aluminium در منطقه الطویله ابوظبی دچار خسارت سنگین شده و بازگشت کامل تولید ممکن است تا ۱۲ ماه زمان ببرد که این موضوع در عمل به معنای اختلال در یکی از مهمترین حلقههای تولید آلومینیوم در خاورمیانه است.
از آنجایی که آلومینیوم فقط یک فلز صنعتی ساده نیست؛ مادهای پایه برای طیف وسیعی از صنایع به شمار میرود؛ به طوری که از خودرو و هواپیما گرفته تا بستهبندی، کابلهای برق، ساختمانسازی، لوازم خانگی و تجهیزات صنعتی، همه به این فلز وابسته است بنابراین هرگونه اختلال در تولید یا عرضه آلومینیوم، خیلی سریع از سطح کارخانههای ذوب و پالایش فراتر میرود و به لایههای بعدی اقتصاد سرایت میکند.
پیامدهای اقتصادی در راه است
اما در مورد امارات، اهمیت ماجرا دوچندان است؛ زیرا این کشور یکی از قطبهای اصلی تولید و صادرات آلومینیوم در منطقه محسوب میشود بنابراین آسیب به یک واحد بزرگ تولیدی در ابوظبی، فقط یک مسئله محلی نیست، بلکه میتواند به بازارهای منطقهای و بینالمللی شوک وارد کند.
اولین و مستقیمترین اثر چنین حملهای ازسوی ایران، کاهش ظرفیت تولید و اختلال در عرضه است ؛ بنابراین اگر یک مجتمع بزرگ برای ماهها از مدار خارج شود، بازار با کمبود نسبی روبهرو میشود و این کمبود معمولاً به افزایش قیمت در بورسهای فلزات منجر میشود آن هم در بازاری که حاشیه سود بسیاری از صنایع وابسته به قیمت مواد اولیه وابسته است و حتی افزایشهای محدود نیز تاثیرات زیادی دارد.
در چنین وضعیتی، صادرکنندگان و خریداران جهانی ناچار میشوند به دنبال منابع جایگزین بروند؛ اما جایگزینی سریع یک تولیدکننده بزرگ، کار سادهای نیست؛ چراکه همین تأخیر در جایگزینی، به افزایش نااطمینانی و نوسان بیشتر قیمتها دامن میزند.
صنعت آلومینیوم خاورمیانه با شوک تازه روبهرو شد
یکی از مهمترین بخشهایی که از گرانی آلومینیوم آسیب میبیند، صنعت خودرو است؛ بنابراین خودروهای مدرن برای کاهش وزن و افزایش بهرهوری سوخت، بهطور گسترده از آلومینیوم در بدنه، قطعات موتور، رینگها و بخشهای ساختاری استفاده میکنند.
زمانی که قیمت آلومینیوم بالا میرود هزینه تولید خودرو افزایش یافته و حاشیه سود خودروسازان کاهش پیدا کرده و بخشی از هزینه به مصرفکننده منتقل میشود که درنتیجه برنامههای تولید خودروهای اقتصادی یا برقی تحت فشار قرار میگیرد.
این اثر فقط به خودروسازان بزرگ محدود نمیشود بلکه شامل قطعهسازان، تأمینکنندگان آلیاژ، شرکتهای حملونقل و حتی بازار تعمیرات خودرو نیز میشود.
آلومینیوم همچنین در ساختوساز ساختمان هم نقش مهمی دارد؛ از پنجره و نما گرفته تا سازههای سبک، کابلها و تجهیزات تأسیساتی شامل این زنجیره است و افزایش قیمت آن میتواند باعث بالا رفتن هزینه پروژههای ساختمانی، تأخیر در اجرا و فشار بر پیمانکاران شود به خصوص آنکه در کشورهای خاورمیانه که پروژههای عظیم عمرانی و شهری دارند، این موضوع بسیار حساس ساز است.
هرچند ممکن است برخی پروژهها با قراردادهای بلندمدت از قبل مواد اولیه را تأمین کرده باشند، اما در میانمدت، نوسان قیمت فلزات به طور معمول به افزایش هزینه تمامشده ساختوساز منجر شده واین یعنی گرانی آلومینیوم فقط در کارخانه ذوب نمیماند بلکه به بازار مسکن، برجسازی، زیرساخت و حتی قیمت برخی کالاهای مصرفی هم سرایت میکند.
ازسویی دیگر، آلومینیوم در صنایع بستهبندی و برق هم حیاتی است ؛ به طوری که قوطیهای نوشیدنی، ورقهای بستهبندی، کابلهای انتقال برق و قطعات الکترونیکی نیز همگی به این فلز وابسته هستند؛ بنابراین آلومینیوم از آن فلزهایی است که اگر قیمتش تکان بخورد، خیلی از صنایع تکان حرا حس میکنند .
زنجیره این گونه حوادث این گونه است که حمله به این صنعت، صرفا تهاجم به یک کارخانه نیست؛ بلکه اعتماد سرمایهگذاران به ثبات صنعتی و لجستیکی منطقه هم تحت فشار قرار میگیرد و اگر سرمایهگذاران احساس کنند زیرساختهای صنعتی خلیج فارس در معرض تهدید مکرر است.
آنچه بیش از همه اهمیت دارد این است که اگر تولید در امارات برای مدتی طولانی مختل بماند، سایر تولیدکنندگان آلومینیوم در جهان ممکن است از افزایش تقاضا و قیمت منتفع شوند، اما این سود برای بازار جهانی یک روی دیگر هم دارد و آن نوسان بیشتر، پیشبینیپذیری کمتر و فشار بر صنایع پاییندستی است و به همین دلیل است که حتی رقبای صنعتی نیز معمولاً از بیثباتی شدید استقبال نمیکنند چراکه بازار بیثبات، برای همه گران تمام میشود.
جنگ ایران و حمله به تأسیسات آلومینیومی امارات، نمونهای روشن از این واقعیت است که جنگ فقط در میدان نبرد باقی نمیماند بلکه آسیب به یک مرکز تولیدی بزرگ، میتواند به کاهش عرضه آلومینیوم، افزایش قیمت جهانی، فشار بر صنایع خودرو، ساختوساز، بستهبندی و برق، و در نهایت افزایش هزینه برای مصرفکننده نهایی منجر شود به همین جهت، آلومینیوم که یکی از نخستین قربانیان اقتصادی چنین درگیریهایی است؛ آسیبش نه فقط در ترازنامه شرکتها، بلکه در قیمت خودرو، خانه، بلیت حملونقل و کالاهای روزمره دیده خواهد شد.