به گزارش اقتصادران، بازار خودرو دیگر جذابیت سالهای گذشته را برای خریداران و سرمایهگذاران ندارد؛ کاهش قدرت خرید، افت فاصله قیمت کارخانه و بازار، تأخیر در تحویل خودرو و انتظار برای تعیین تکلیف نرخ ارز، تقاضا را به شکل محسوسی کاهش داده است. در همین شرایط، بازار خودروهای وارداتی نیز با چالش تازهای روبرو شده؛ فروش حواله و ثبتنام بیش از ظرفیت واقعی برخی عرضهکنندگان که به گفته فعالان صنفی میتواند خریداران را با ماهها تأخیر، بلاتکلیفی و حتی خطر از دست رفتن سرمایه مواجه کند. مجموعه این عوامل نشان میدهد بازار خودرو از یک بازار پررونق برای کسب سود، به بازاری پرریسکتر و وابسته به تحولات اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است.
بازار خودرو در سراشیبی رکود
بازار خودرو در حال حاضر با رکود شدید و کاهش قابلتوجه تقاضا مواجه شده است؛ بهطوریکه استقبال از برخی طرحهای فروش خودروسازان حدود ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است. کارشناسان معتقدند خودرو دیگر مانند گذشته برای مردم جذابیت سرمایهگذاری ندارد و چند عامل اصلی باعث این وضعیت شده است. مهمترین دلیل، کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار است.
در سالهای گذشته افراد میتوانستند با خرید خودرو از کارخانه و فروش آن در بازار، سودهای بسیار زیادی به دست آورند، اما اکنون این اختلاف قیمت کمتر شده و دیگر خبری از سودهای ۷۰، ۱۰۰ یا حتی ۳۰۰ درصدی گذشته نیست. بنابراین خواباندن سرمایه برای چند ماه در طرحهای فروش، جذابیت سابق را ندارد. از طرف دیگر، کاهش قدرت خرید مردم و افزایش هزینههای زندگی باعث شده بسیاری از خانوارها دیگر توان خرید خودرو نداشته باشند.
حتی خودروهای اقتصادی نیز به قیمتهایی رسیدهاند که برای بخش بزرگی از جامعه دستنیافتنی است. در نتیجه، بسیاری از مردم بهجای خرید خودرو، سرمایه خود را صرف نیازهای ضروری زندگی میکنند. عامل مهم دیگر، بیاعتمادی به برخی طرحهای فروش خودروسازان است. تأخیرهای طولانی در تحویل خودرو باعث شده افرادی که پول خود را ماهها در اختیار شرکتها قرار میدهند، احساس کنند سرمایهشان درگیر شده است. در مقابل، بازارهایی مانند طلا و ارز نقدشوندگی بالاتری دارند و فرد راحتتر میتواند سرمایه خود را به پول نقد تبدیل کند. در بازار فعلی حتی فروش خودرو نیز دشوار شده است. ممکن است فرد خودرویی داشته باشد، اما برای پیدا کردن مشتری مجبور شود مدت زیادی صبر کند یا برای فروش سریعتر، خودرو را پایینتر از قیمت مورد انتظار معامله کند. به همین دلیل، خودرو دیگر برای بسیاری از سرمایهگذاران گزینه جذابی نیست.
از سوی دیگر، بازار خودرو بهشدت تحت تأثیر ابهامهای اقتصادی و سیاسی و نوسانات دلار قرار دارد. با وجود افزایش نرخ ارز در ماههای اخیر، خودرو به همان اندازه رشد قیمت نکرده، زیرا رکود شدید باعث شده تعداد خریداران کاهش پیدا کند. فروشندگان قیمتها را بر اساس نرخ ارز تعیین میکنند، اما قدرت خرید مردم اجازه نمیدهد متناسب با این افزایش قیمت، تقاضا نیز بالا برود. با این حال، خودرو همچنان برای مصرفکننده واقعی یک کالای ضروری است و کسی که نیاز فوری داشته باشد، ناچار به خرید خواهد بود. اما برای سرمایهگذاری، شرایط نسبت به گذشته متفاوت شده است. خودرو ممکن است در بلندمدت همراه تورم رشد کند، ولی دیگر نمیتوان انتظار سودهای نجومی و سریع سالهای گذشته را داشت.
چرا خودرو دیگر مانند گذشته به دلار واکنش نشان نمیدهد؟
مساله دیگر در بازار خودرو اینکه با وجود افزایش نرخ دلار در ماههای اخیر، قیمت خودرو به همان اندازه رشد نکرده است. دلیل اصلی این موضوع را میتوان رکود سنگین بازار و کاهش قدرت خرید مردم عنوان کرد. بخش زیادی از مردم درآمد ثابت دارند و با افزایش همزمان هزینههای زندگی، دیگر توانایی همراه شدن با افزایش قیمت خودرو را ندارند. بنابراین فروشندگان ممکن است قیمت خودرو را بر اساس نرخ ارز تعیین کنند، اما خریداران کافی برای انجام معامله وجود ندارد. به همین دلیل، بازار خودرو در حال حاضر در وضعیت بلاتکلیفی قرار دارد. خریداران منتظر مشخص شدن شرایط اقتصادی و سیاسی هستند و فروشندگان نیز نمیدانند در آینده نرخ ارز و قیمت خودرو چه مسیری را طی خواهد کرد. هر خبر مثبت یا منفی درباره مذاکرات، تحریمها یا احتمال توافق میتواند به سرعت بر انتظارات بازار تأثیر بگذارد. خودرو ممکن است در بلندمدت و در شرایط تورمی بتواند بخشی از ارزش سرمایه را حفظ کند، اما دیگر نمیتوان مانند گذشته روی آن به عنوان ابزاری برای سودهای سریع و نجومی حساب کرد.
کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار، افزایش قیمتهای کارخانهای و کاهش قدرت خرید باعث شده سودآوری خودرو به شکل محسوسی کاهش پیدا کند. در خودروهای وارداتی نیز باید علاوه بر قیمت و شرایط بازار، ریسک تأخیر در تحویل و اعتبار شرکت عرضهکننده را در نظر گرفت. بهخصوص با توجه به هشدارهای مربوط به حوالههای صوری، خرید یا ثبتنام خارج از مسیرهای رسمی میتواند ریسک بسیار بیشتری برای سرمایه خریداران ایجاد کند. در نهایت، فعال بازار معتقد است اگر در آینده خبر مثبتی درباره مذاکرات، کاهش تحریمها یا توافق سیاسی منتشر شود و نرخ دلار کاهش پیدا کند، بازار خودرو میتواند به سرعت واکنش نشان دهد. بخشی از خریداران فعلی در واقع منتظر مشخص شدن وضعیت اقتصادی و ثبات قیمتها هستند و در صورت ایجاد ثبات، ممکن است دوباره وارد بازار شوند. در مجموع، بازار خودرو دیگر مانند گذشته محل کسب سودهای بزرگ و سریع نیست.
کاهش قدرت خرید، کمشدن فاصله قیمت کارخانه و بازار، تأخیر در تحویل خودرو و رکود معاملات باعث کاهش تقاضا شده است. در بخش خودروهای وارداتی نیز در کنار این مشکلات، حوالهفروشی بیش از ظرفیت واقعی و ثبتنامهای غیرقانونی به یک ریسک جدی تبدیل شده است. بنابراین خریداران باید تنها از مسیرهای رسمی و شرکتهای دارای مجوز اقدام کنند و پیش از پرداخت وجه، از واقعی بودن ظرفیت خودرو و امکان تحویل آن اطمینان حاصل کنند.
هشدار درباره حوالههای صوری خودروهای وارداتی
اما در کنار کاهش تقاضا و رکود بازار، حوالهفروشی و ثبتنامهای غیرقانونی خودروهای وارداتی نیز به یکی از نگرانیهای جدی تبدیل شده است. رییس اتحادیه نمایشگاهداران و فروشندگان خودرو تهران در گفتوگو با ایسنا هشدار داده که در برخی موارد، تعداد حوالههای فروختهشده چندین برابر ظرفیت واقعی خودروهای واردشده به کشور است. به عنوان نمونه، ممکن است شرکتی تنها تعداد محدودی خودرو وارد کرده باشد، اما برای صدها نفر ثبتنام یا حواله بفروشد؛ در نتیجه هنگام موعد تحویل، خودرو به اندازه تعداد خریداران وجود نداشته باشد و مشتریان با تأخیرهای طولانی و بلاتکلیفی مواجه شوند. بر اساس این هشدار، تنها شرکتهایی که از وزارت صمت مجوز دارند میتوانند از مسیرهای رسمی برای ثبتنام خودروهای وارداتی اقدام کنند. بنابراین نمایشگاهها یا نمایندگیهایی که مجوز قانونی ندارند، حق ثبتنام یا فروش حواله خودروهای وارداتی را ندارند.
متقاضیان نیز باید وجه ثبتنام را مستقیماً به حساب شرکت اصلی واریز کرده و پس از پرداخت، حتماً کد رهگیری یا تأییدیه رسمی ثبتنام دریافت کنند تا از ثبت واقعی درخواست خود مطمئن شوند. همچنین توصیه شده پیش از ثبتنام، درباره وضعیت شرکت، میزان خودروهای موجود، ظرفیت واقعی واردات و توانایی شرکت برای تحویل خودرو تحقیق شود. در صورت وجود ابهام نیز میتوان از اتحادیه یا مراجع مسوول استعلام گرفت. زیرا ثبتنام بیش از ظرفیت واقعی یا فروش حوالههایی که پشتوانه خودرویی ندارند، میتواند در نهایت باعث از بین رفتن سرمایه مردم، تأخیرهای طولانی و تشکیل پروندههای متعدد شکایت شود.
نظرات کاربران (۰)