به گزارش اقتصادران، دارو دیگر فقط یک قلم از هزینههای درمان نیست؛ برای بسیاری از خانوارها به یکی از هزینههای ثابت و رو به رشد سبد معیشت تبدیل شده است. در ماههای گذشته، افزایش قیمت دارو از اقلام تخصصی و گرانقیمت عبور کرده و به داروهای عمومی و پرمصرف نیز رسیده است؛ داروهایی که تا همین چندی پیش خرید آنها برای بسیاری از خانوادهها هزینه قابلتوجهی ایجاد نمیکرد.
بررسی قیمت چند داروی پرمصرف نشان میدهد فاصله میان قیمتهای قبل از موج افزایش قیمت و نرخهای جدید، در برخی اقلام به بیش از ۱۰۰ درصد رسیده است. در حالی که سازمان غذا و دارو میانگین اصلاح قیمت دارو در سال جاری را حدود ۴۸ درصد اعلام کرده و گفته در برخی اقلام این میزان به حدود ۶۰ درصد رسیده است، بررسی قیمت برخی داروهای پرمصرف از رشدهای بسیار بالاتر حکایت دارد.
داروهای معمولی افزایشهای غیرمعمول
یکی از روشنترین نمونهها استامینوفن ۵۰۰ میلیگرمی است. بر اساس دادههای منتشرشده، قیمت این دارو از حدود ۱۵ هزار تومان به ۲۷ هزار تومان رسیده است؛ یعنی افزایش حدود ۱۲ هزار تومانی و ۸۰ درصدی.
استامینوفن کدئین نیز افزایش بسیار بیشتری را تجربه کرده است. قیمت نوع ۳۰۰/۲۰ میلیگرمی از حدود ۱۳ هزار و ۷۰۰ تومان به ۴۰ هزار تومان رسیده که معادل حدود ۲۶ هزار و ۳۰۰ تومان افزایش و نزدیک به ۱۹۲ درصد رشد است. این در حالی است که استامینوفن از جمله داروهایی است که سالها در سبد مصرفی خانوار ایرانی جایگاه ثابتی داشته و افزایش قیمت آن بهطور مستقیم بر هزینه درمان بیماریهای ساده و روزمره اثر میگذارد.
ایبوپروفن؛ مسکن ارزان هم دیگر ارزان نیست
در گروه مسکنها، ایبوپروفن ۴۰۰ میلیگرمی نیز با افزایش قابل توجه مواجه شده است. قیمت این دارو از حدود ۲۰ هزار تومان به ۴۲ هزار تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۲۲ هزار تومان افزایش و بیش از ۱۱۰ درصد رشد. ژلوفن که شکل ژلاتینی ایبوپروفن محسوب میشود نیز در همین دوره با افزایش قیمت مواجه شده است. در یک فهرست قیمت مربوط به محصولات داروسازی دانا، ژلوفن ۴۰۰ میلیگرمی در موج اصلاح قیمت محصولات این شرکت قرار گرفته است؛ این موضوع نشان میدهد افزایش قیمت فقط محدود به یک تولیدکننده یا یک شکل دارویی نبوده است.
از سوی دیگر، ژلوفن در فروردین امسال در فهرست داروهای دچار کمبود نیز قرار گرفته بود؛ بنابراین مصرفکننده در برخی مقاطع همزمان با دو مساله «گرانی» و «دشواری دسترسی» مواجه بوده است.
آزیترومایسین؛ آنتیبیوتیکها هم از موج گرانی در امان نماندند
در میان آنتیبیوتیکها، آزیترومایسین ۱۰۰ میلیگرمی نمونه دیگری از افزایش قیمت است. قیمت گزارششده این دارو از حدود ۱۶۰ هزار تومان به ۳۰۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی ۱۴۰ هزار تومان افزایش یا حدود ۸۷.۵ درصد رشد.
این افزایش در شرایطی اتفاق افتاده که آموکسیسیلین نیز از داروهای پرمصرف بازار ایران محسوب میشود و در سالهای اخیر در صدر فهرست داروهای پرفروش قرار داشته است. بنابراین افزایش قیمت در گروه آنتیبیوتیکها میتواند بخش قابلتوجهی از هزینه دارویی خانوار را تحت تاثیر قرار دهد.
متفورمین؛ فشار مضاعف بر بیماران مزمن
اگر افزایش قیمت مسکنها برای خانوارها آزاردهنده است، افزایش قیمت داروهای مصرفی بیماران مزمن تبعات سنگینتری دارد، چراکه این داروها نه یک بار، بلکه بهصورت ماهانه و گاه روزانه خریداری میشوند.
متفورمین یکی از نمونههای مهم است. در فروردین ۱۴۰۵، یک بیمار دیابتی در گفتوگو با رسانهها اعلام کرده بود که قیمت یک جعبه متفورمین که پیش از عید حدود ۱۷۰ هزار تومان بوده، به ۴۵۰ هزار تومان رسیده و حتی احتمال افزایش بیشتر قیمت با ورود محمولههای جدید وجود داشته است. این یعنی افزایش حدود ۲۸۰ هزار تومانی و بیش از ۱۶۴ درصد.
اهمیت این عدد زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم یک بیمار ممکن است روزانه دو قرص مصرف کند. در چنین شرایطی، یک بسته ۳۰ عددی حتی برای یک ماه کامل کفایت نمیکند و هزینه ماهانه دارو به شکل محسوسی افزایش مییابد. در گزارش دیگری نیز قیمت متفورمین از ۱۷۰ هزار تومان به مرز ۵۰۰ هزار تومان عنوان شده است.
داروی سرماخوردگی هم گران شد
در گروه داروهای بدون نسخه، کلدژل فورت دانا، محصول روز و شب و بسته ۱۶ عددی نیز نمونه قابل توجهی است. در فهرست تغییر قیمت محصولات دانا، قیمت مصرفکننده این محصول از حدود ۴۸ هزار تومان به ۸۰ هزار تومان رسیده؛ یعنی ۳۲ هزار تومان افزایش و حدود ۶۶.۷ درصد رشد. این دارو حاوی استامینوفن است و برای علایم سرماخوردگی و از جمله تب و درد مورد استفاده قرار میگیرد. قیمت فعلی فروشگاهی این محصول نیز در برخی پلتفرمها حدود ۶۵ تا ۷۴ هزار تومان مشاهده میشود، اما این قیمتها را نباید با قیمت رسمی سامانه تیتک یکسان دانست.
افزایش قیمت دارو را نمیتوان فقط با تورم توضیح داد
فاطمه حسینی، کارشناس اقتصاد درمان در تحلیل افزایش قیمت داروهای پرمصرف به «تعادل» میگوید: وقتی قیمت داروهایی مانند استامینوفن، ایبوپروفن، داروهای دیابت و داروهای سرماخوردگی طی چند ماه افزایش پیدا میکند، باید توجه داشت که این اتفاق فقط یک مساله اقتصادی نیست، بلکه مستقیما با دسترسی مردم به درمان ارتباط دارد.
او میافزاید: دارو برخلاف بسیاری از کالاهای مصرفی، کالایی نیست که خانوار بتواند خرید آن را برای ماه آینده به تعویق بیندازد. بیمار به داروی خود نیاز دارد و اگر قیمت افزایش پیدا کند، در نهایت یا باید هزینه بیشتری بپردازد یا از مقدار و استمرار مصرف دارو کم کند.
این کارشناس اقتصاد درمان ادامه میدهد: البته نمیتوان انتظار داشت قیمت دارو برای سالها ثابت بماند. تولیدکننده با افزایش هزینه مواد اولیه، بستهبندی، دستمزد، حملونقل، انرژی و هزینههای مالی مواجه است و بخشی از زنجیره تولید دارو نیز به ارز وابسته است.
حسینی خاطرنشان میکند: سازمان غذا و دارو نیز اعلام کرده که میانگین اصلاح قیمت دارو در سال جاری حدود ۴۸ درصد بوده و میزان اصلاح برای اقلام مختلف متفاوت است. بنابراین اصل اصلاح قیمت، در شرایط تورمی، قابل بررسی است؛ اما مساله مهم این است که این افزایش قیمت چگونه و از چه محلی جبران شود.
بیمه باید ضربه گرانی را از بیمار دور کند
این کارشناس اقتصاد درمان تاکید میکند: اگر قرار باشد قیمت دارو افزایش پیدا کند، اما پوشش بیمهای متناسب با آن افزایش پیدا نکند، در واقع هزینه اصلاح قیمت به بیمار منتقل شده است. این اتفاق بهخصوص برای بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن خطرناک است، زیرا این افراد یک بار دارو نمیخرند، بلکه ممکن است هر ماه و حتی هر روز به چند قلم دارو نیاز داشته باشند.
او میافزاید: راهحل این نیست که برای جلوگیری از افزایش پرداختی مردم، قیمت دارو را به شکل مصنوعی سرکوب کنیم، چون سرکوب قیمت در بلندمدت میتواند تولید را تحت فشار قرار دهد و حتی زمینه کمبود را ایجاد کند. راهحل این است که همزمان با اصلاح قیمت، منابع بیمهای نیز بهموقع و به اندازه کافی تامین شود. اگر قیمت دارو ۵۰ درصد بالا میرود، اما سقف تعهد بیمه ثابت میماند، بیمار عملا باید بخش بیشتری از هزینه را از جیب پرداخت کند. این نگرانی با گزارشهای اخیر درباره افزایش سهم پرداختی بیماران نیز همخوان است.
شاخص مهمتر از قیمت دارو توان خرید بیمار است
فاطمه حسینی در بخش دیگری از سخنان خود میگوید: در تحلیل اقتصاد دارو نباید فقط درصد افزایش قیمت را ببینیم. ممکن است افزایش قیمت یک دارو از نظر عددی ۵۰ درصد باشد، اما برای یک خانوار کمدرآمد، همین افزایش میتواند باعث شود خرید دارو از اولویت خارج شود. بنابراین شاخص مهمتر، نسبت هزینه دارو به درآمد خانوار و میزان پرداخت از جیب بیمار است.
او هشدار میدهد: اگر روند افزایش قیمت دارو با رشد درآمد خانوار هماهنگ نباشد، پیامد آن فقط افزایش هزینه درمان نیست. ممکن است بیمار مصرف دارو را کاهش دهد، مراجعه به پزشک را عقب بیندازد یا درمان را نیمهکاره رها کند. در چنین شرایطی، هزینهای که امروز برای دارو پرداخت نمیشود، ممکن است در آینده به هزینه بسیار بزرگتری برای بستری، جراحی یا درمان عوارض بیماری تبدیل شود.
این کارشناس اقتصاد درمان در پایان تاکید میکند: بنابراین سیاستگذار باید همزمان سه هدف را دنبال کند: بقای اقتصادی صنعت دارو، تامین پایدار دارو و حفاظت از قدرت خرید بیمار. اگر یکی از این سه ضلع حذف شود، نظام دارویی با مشکل مواجه خواهد شد. اصلاح قیمت بدون حمایت بیمهای، از نظر اقتصادی شاید در کوتاهمدت به تولیدکننده کمک کند، اما از نظر اجتماعی میتواند هزینه سنگینی بر خانوارها تحمیل کند.
گرانی دارو فقط مساله قیمت نیست
در ماههای اخیر گزارشهایی از خودداری برخی بیماران از ادامه درمان به دلیل افزایش هزینهها منتشر شده است. خبرگزاری ایرنا نیز در گزارش خود درباره گرانی دارو به این موضوع اشاره کرده که افزایش قیمت میتواند باعث شود برخی بیماران درمان خود را ادامه ندهند. این مساله در مورد داروهای مزمن اهمیت بیشتری دارد. بیماری که برای یک سرماخوردگی مجبور است چند ده هزار تومان بیشتر بپردازد، ممکن است بتواند این هزینه را مدیریت کند؛ اما بیماری که هر ماه به چند بسته داروی دیابت، فشار خون، قلب یا داروی اعصاب نیاز دارد، با افزایش مستمر قیمت، با یک هزینه ثابت و فزاینده مواجه میشود.
در نهایت، چالش اصلی فقط «گران شدن دارو» نیست، بلکه این است که آیا درآمد خانوار و پوشش بیمهای همپای قیمت دارو افزایش یافته است یا نه؟ اگر پاسخ منفی باشد، حتی دارویی که هنوز در داروخانه موجود است، ممکن است عملاً از سبد درمان خانوار حذف شود.
نظرات کاربران (۰)