به گزارش اقتصادران، بورس تهران از زمان بازگشایی خود پس از تعطیلات روزهای سبز و خوشی را سپری میکرد و نقدینگی با قدرت بسیار بالایی وارد بازار شد. در این مدت شاهد آن بودیم که شاخص کل بورس به مدت ۵ میلیون واحدی رسید و رکوردشکست، البته این تنها رکوردشکنی بازار نبود و ورود نقدینگی به بازار نیز رکورد شکست. در همین روزهای خوش ورق بازار به واسطه بمباران اخبار سیاسی شکست و طی روزهای اخیر شاهد آن بودیم شاخصهای بازار سرخ پوش شدند و نقدینگی از بازار خارج شد.
تالار شیشهای معاملات در یکی از سختترین روزهای معاملاتی خود در تیرماه، شاهد عقبنشینی سنگین خریداران و تاختوتاز فروشندگان بود. در حالی که انتظار میرفت بازار در میانمدت مسیر تعادلی خود را پیدا کند، سایه سنگین تنشهای سیاسی میان ایران و امریکا، معادلات معاملهگران را بر هم زد تا شاخص کل با ریزشی تاریخی، بار دیگر به کانالهای پایینتر چشم بدوزد. معاملات روز یکشنبه بورس تهران در حالی آغاز شد که از همان دقایق ابتدایی، پیشبینی میشد روزی سرخپوش در انتظار تالار سعادتآباد باشد. اخبار منتشر شده از افزایش تنشهای دیپلماتیک و لفاظیهای اخیر میان مقامات ایران و امریکا، به سرعت اثر خود را بر تابلوی معاملات گذاشت. بورس تهران همواره نشان داده است که نسبت به اخبار غیراقتصادی و ریسکهای سیستماتیک، واکنشی سریع و گاهی هیجانی نشان میدهد.
روز یکشنبه، ریسک سیاسی تنها یک واژه در گزارشهای تحلیلی نبود، بلکه به موتور محرک عرضههای سنگین تبدیل شد. هفته اخیر بازار رخت سبز بر تن داشت و به واسطه اخبار مثبت سهامدارانی با امید نسبت به ثبات نسبی اقدام به خرید کرده بودند با شنیدن اخبار ضد و نقیض سیاسی، ترجیح دادند در صفوف فروش قرار بگیرند و سهام خود را تبدیل به نقدینگی کنند.این فرار دستهجمعی از داراییهای ریسکپذیر، منجر به تشکیل صفهای فروشی شد که تا لحظه زنگ پایان معاملات، دوام آوردند.
در پایان معاملات روز یکشنبه، شاخص کل بورس تهران با ریزش چشمگیر ۱۲۶ هزار و ۹۶۳ واحدی روبهرو شد. این افت ۲.۴۵ درصدی، شاخص را در تراز ۵ میلیون و ۵۵ هزار واحد متوقف کرد. نگاهی به این عدد نشان میدهد که حمایتهای روانی شاخص یکی پس از دیگری در حال از دست رفتن هستند. شاخص هم وزن نیز با افت ۲۷ هزار و ۵۱۳ واحدی معادل ۲.۰۱ درصد به ارتفاع یک میلیون و ۳۳۸ هزار واحد عقبنشینی کرد. همگرایی ریزش در شاخص کل و شاخص هموزن نشان داد که فشار فروش دیگر محدود به صنایع بزرگ و لیدرهای بازار مانند پتروپالایشیها یا خودروییها نیست، بلکه موج خروج نقدینگی، کف بازار و نمادهای کوچک و متوسط را نیز بهشدت تحت تاثیر قرار داده است. در واقع، روز اخیر هیچ پناهگاه امنی در میان گروههای ۷۰۰ گانه بورس وجود نداشت.
سرخ پوشی یکپارچه بورس
نگاهی به نقشه بازار در پایان روز یکشنبه، عمق فاجعه را بیش از پیش نشان میدهد. از میان تمام نمادهای معامله شده، تنها ۱۱۷ نماد موفق شدند در محدوده مثبت به کار خود پایان دهند که اغلب آنها نیز معاملات کمحجمی را تجربه کردند. در سوی دیگر، ۶۷۶ نماد در درصدهای منفی و غالبا در صفوف فروش قفل شدند.
شکاف عمیق میان عرضه و تقاضا در ارقام سفارشها به وضوح قابل مشاهده است. در حالی که مجموع ارزش سفارشهای خرید در کل بازار به سختی به عدد یک هزار و ۹۷۳ میلیارد تومان میرسید، در سمت مقابل، غول عرضهها با رقمی معادل ۲۳ هزار و ۸۰۷ میلیارد تومان ایستاده بود. این ناترازی قابل توجه بیش از ۱۲ برابر بودن حجم فروش نسبت به خرید نشاندهنده بنبست معاملاتی در بازار است؛ وضعیتی که در آن نقدشوندگی بورس به عنوان اصلیترین مزیت این بازار، بهشدت زیر سوال رفته است.
سقوط ارزش معاملات خرد
شاید تلخترین آمار معاملات روز یکشنبه، کاهش شدید ارزش معاملات خرد باشد. مجموع ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به رقم ۱۱ هزار و ۷۶۹ میلیارد تومان رسید. برای درک بهتر این فاجعه، باید به عقب برگردیم؛ جایی که تنها چند هفته پیش، بازار شاهد معاملات پرشور ۵۴ هزار میلیارد تومانی بود.
کاهش ارزش معاملات به زیر مرز ۱۲ همت، آن هم در روزی که بازار ریزش سنگینی داشته، به معنای قفل شدن در صف فروش است. به عبارت دیگر، بسیاری از سهامداران حتی اجازه فروش پیدا نکردند، زیرا خریداری در سیستم وجود نداشت. وقتی ارزش معاملات تا این حد افت میکند، یعنی عمق بازار کم شده و با کوچکترین فشار فروشی، قیمتها به سمت پایین پرتاب میشوند. این رکود معاملاتی، زنگ خطری جدی برای نقدینگی سرگردانی است که حالا مسیر خود را به سمت بازارهای موازی کج کرده است. به بیان سادهتر بازار سقوط کرده و روزهای خطرناکی را سپری را میکند و اکنون نیازمند حمایت مالی یا تغییر اخبار است.
طبق روال روزهای بحرانی، سهامداران حقیقی بار دیگر نقش اول را در خروج نقدینگی ایفا کردند. روز اخیر بیش از ۴ هزار و ۴۷۳ میلیارد تومان پول از سوی کدهای حقیقی از بازار خارج شد. این حجم از خروج پول، نشاندهنده بیاعتمادی عمیق معاملهگران خرد به آینده کوتاهمدت بازار است. اما این نقدینگی کجا رفت؟ آمارها نشان میدهد که صندوقهای درآمد با ورود ۲ هزار و ۳۸۹ میلیارد تومان پول جدید همراه بودهاند. این جابهجایی معنادار، نشاندهنده تغییر استراتژی معاملهگران از تهاجم برای سود به تدافع برای حفظ اصل سرمایه است. وقتی ابهامات سیاسی اوج میگیرد، پارک کردن پول در صندوقهای بدون ریسک، منطقیترین راهکار از نظر فعالان بازار به نظر میرسد.
بازار سهام و نیاز به یک اصلاح قیمتی طبیعی
سهیلا نقیپور، کارشناس بازار سرمایه درخصوص روند بازار نوشت: «بازار سهام پس از یک رشد پرشتاب و قابلتوجه که در پی امیدواری به کاهش تنشهای سیاسی و اقتصادی شکل گرفت، بهشدت به یک اصلاح قیمتی طبیعی نیاز داشت. این رشد سریع که شاخص کل را برای نخستینبار به کانالهای دستنیافتنی پیشین رساند، موجب انباشت سود قابلتوجه در سهام بسیاری از شرکتها شد و شناسایی این سود توسط سرمایهگذاران، بهویژه سرمایهگذاران حقیقی، فشار فروش قابلملاحظهای را به بازار تحمیل کرد. چنین اصلاحی در ذات بازارهای مالی امری رایج و حتی ضروری برای تثبیت قیمتها در سطوح جدید محسوب میشود، اما آنچه این اصلاح را به یک روند نزولی عمیقتر تبدیل کرد، بروز شوکهای بیرونی همزمان با آن بود.
در این میان، مهمترین عاملی که به دامنه و شدت این اصلاح افزود، افزایش مجدد تنشهای سیاسی و منطقهای است. بازار سرمایه ایران بهوضوح نسبت به تحولات ژئوپلیتیک حساسیت بالایی دارد و هرگونه نشانه از تشدید ریسکهای امنیتی یا سیاسی، واکنشی سریع و منفی در تابلوی معاملات ایجاد میکند. بهتازگی، اظهارات و تهدیدات مقامات امریکایی درباره تشدید فشارها بر ایران که در ساعات پایانی معاملات برخی روزها مطرح شد، فضای روانی بازار را بهکلی دگرگون ساخت و موج جدیدی از عرضههای سنگین و خروج سرمایه حقیقی را رقم زد. این رویداد بهوضوح نشان میدهد که ریسک سیستماتیک ناشی از نااطمینانی سیاسی، همچنان به عنوان یک متغیر اثرگذار و غیرقابلکنترل بر روند بازار باقی خواهد ماند و نمیتوان آن را نادیده گرفت.
عامل سوم که به موازات دو عامل پیشین بر بازار سایه افکنده، تغییرات در فضای سیاستگذاری پولی و بهویژه بحثهای مرتبط با نرخ بهره است. اظهارات اخیر مقامات اقتصادی درباره امکان افزایش نرخ بهره بانکی، به عنوان یک سیگنال منفی برای بازار سرمایه تلقی شد، چراکه افزایش نرخ بهره بهطور سنتی رقابتپذیری بازار سهام را در مقایسه با سایر داراییهای بدون ریسک کاهش داده و جذابیت سرمایهگذاری در بورس را تحتالشعاع قرار میدهد. این موضوع در شرایطی که بازار از سوی دو عامل قبلی نیز تحت فشار بود، به عنوان یک محرک منفی دیگر عمل کرد و بر عمق و تداوم روند نزولی افزود.
با توجه به تلفیق این سه عامل یعنی اصلاح طبیعی قیمت، تشدید تنشهای ژئوپلیتیک و ابهام در سیاستهای پولی، به نظر میرسد روند نزولی فعلی و فضای احتیاطی حاکم بر بازار تا زمانی که نشانههای روشن و ملموسی از کاهش تنشهای سیاسی و ثبات در متغیرهای کلان اقتصادی مشاهده نشود، تداوم خواهد داشت. همزمانی این عوامل موجب شده تا سرمایهگذاران رویکردی محتاطانهتر در پیش گیرند و ترجیح دهند تا روشنتر شدن افق پیشرو، از ورود سرمایه جدید به بازار خودداری کنند. بنابراین، چشمانداز کوتاهمدت بازار همچنان با ابهام روبهرو است و تداوم سرخپوشی در هفتههای آتی تا حصول نشانههایی از بهبود فضای سیاسی و اقتصادی، دور از انتظار نخواهد بود. سرمایهگذاران عاقل در چنین شرایطی، ضمن پرهیز از تصمیمات احساسی، بهتر است با صبر و تحلیل دقیقتر، منتظر روشنتر شدن مسیر پیش روی بازار باشند.»
نظرات کاربران (۰)