به گزارش اقتصادران، بازار طلا و ارز که در هفتههای گذشته ثباتی نسبی را تجربه کرده بود، بار دیگر از ابتدای هفته جاری با تلاطمهایی مواجه شده و به نظر میرسد بانک مرکزی باید با اجرای سیاستهایی تازه تلاش کند تا راه را بر این چالشها ببندد. در عین حال این سوال همچنان در ذهن بسیاری از شهروندان ایرانی وجود دارد که ریشه این التهابات مقطعی چیست و چرا بازاری که برای مدتی به آرامش میرسد ناگهان دچار چالش میشود؟
بر اساس گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، اتحادیه طلا و جواهر تهران، برای روز دوشنبه دهم آذر، قیمت هر اونس طلای جهانی را با ۳۷ دلار و ۲۷ سنت افزایش ۴ هزار و ۲۵۴ دلار اعلام کرد. بر این اساس هر گرم طلای ۱۸ عیار با رشد بیش از ۲۶۸ هزار تومانی نسبت به دیروز ۱۲ میلیون و ۲۲۱ هزار تومان و هر گرم طلای ۲۴ عیار را با بیش از ۳۵۸ هزار تومان افزایش ۱۶ میلیون و ۲۹۳ هزار تومان قیمت خورد. در بازار مسکوکات طلا نیز هر سکه تمام با ۳ میلیون و ۱۴۰ هزار تومان افزایش ۱۲۶ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و هر قطعه سکه تمام طرح قدیم با رشد ۳ میلیون و ۴۷۰ هزار تومانی ۱۲۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان به فروش رفت. در معاملات هر نیم سکه ۶۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان، ربع سکه ۳۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و سکه گرمی ۱۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان معامله شدند که نیم سکه یک میلیون و ۳۷۶ هزار تومان، ربع سکه یک میلیون و ۶۵ هزار تومان و سکه گرمی ۱۷۰ هزار تومان افزایش قیمت داشت.
مرکز مبادله ارز و طلای ایران، تجار هر اسکناس دلار امریکا را ۷۳ هزار و ۷۴۸ تومان، هر یورو را ۸۵ هزار و ۵۸۷ تومان و هر درهم امارات را ۲۰ هزار و ۸۱ تومان فروختند.
مجموع تأمین ارز: ۳۹,۴ میلیارد دلار
تالارهای اول و دوم مرکز مبادله ارز و طلای ایران: ۱۹,۵ میلیارد دلار
واردات در مقابل صادرات، تهاتر و سپرده ارزی: ۸,۹ میلیارد دلار
تأمین کالای اساسی و دارو: ۹,۹ میلیارد دلار
نیازهای خدماتی: یک میلیارد دلار
به این ترتیب در بازار طلا قیمت رکوردهایی جدید را به ثبت رسانده است. در چنین فضایی کارشناسان معتقدند که باید ریشه تحولات در بازار را در عواملی چند گانه بررسی کرد. علی سعدوندی، تحلیلگر اقتصادی سه علت را عامل افزایش قیمت ارز و طلا در بازار دانست و توضیح داد: عامل نخست اینکه، قیمت طلا در بازار جهانی رو به افزایش است و در یک سال گذشته هم همین روند صعودی ادامه داشته است. بنابراین، طبیعی است که خریداران طلا در ایران نیز وقتی این روند روند را مشاهده میکنند، به سمت سرمایهگذاری بیشتر در طلا میروند. وی افزود: روند افزایش قیمت جهانی طلا به گونهای است که حتی با وجود آنکه در هفتههای گذشته دلار امریکا تا حدودی تقویت شده بود و انتظار میرفت قیمت طلا کاهش یابد، اما انتظارات سرمایهگذاران برآورده نشد و باز هم طلا در بازار جهانی موقعیت خود را با روند صعودی تثبیت کرد. سعدوندی عامل دوم را سیاستهای نادرست ارزی در کشور برشمرد و گفت: با گذشت چند سال از اجرای این سیاستها، باید گفت که سیاستهای فعلی ارزی شکست خورده و نتوانسته انتظارات مردم، دولت و سیاستمداران را برآورده کند و به یک ثبات در نظام ارزی برسیم.
این کارشناس اقتصادی توضیح داد: این سیاستهای نادرست که از سوی بانک مرکزی دنبال میشود، در کنار نبود هرگونه جایگزین سبب شده تا مردم به این نتیجه برسند که این سیاستهای مخرب ارزی همچنان ادامه دارد که یکی از نتایج آن، افزایش قیمت ارز در بازار آزاد است که بهطور مستقیم قیمت طلا را نیز بالا میبرد. وی عامل سوم را تشدید انتظارات تورمی در روزهای اخیر دانست که سبب اثرگذاری مستقیم آن بر بازار طلا شده است. این مدرس دانشگاه با یادآوری اینکه افزایش قیمت سکه و ارز، موجب رشد تورم میشود، یادآور شد: اسفندماه سال گذشته رییس کل بانک مرکزی مردم را به خرید طلا تشویق کرد؛ وقتی کسی که مسوول حفظ ارزش پول ملی است، چنین توصیهای میکند، یعنی در جهت عکس وظیفه خود حرکت کرده است درست مثل یک دروازهبانی که نهتنها از دروازه حفاظت نمیکند، بلکه گل به خودی میزند.
این کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه برای بازگشت آرامش به بازارها، تورم به صورت ساختاری اصلاح شود، گفت: در ماههای اخیر تلاش موثری برای کنترل انتظارات تورمی از سوی نهادهای تصمیمگیر دیده نمیشود؛ اگرچه بانک مرکزی در دو سال گذشته اقداماتی را برای کنترل تورم از طریق کنترل ترازنامه بانکها و پایه پولی انجام داد که مورد استقبال اقتصاددانان و فعالان بازار قرار گرفت اما به نظر میرسد این سیاست با جدیت دنبال نمیشود. سعدوندی اظهار داشت: به نظر میرسد بانک مرکزی بهجای رفع کامل ریشههای تورم و اصلاح ساختارها، همان مسیر غلط گذشته را ادامه داده است در حالی که نقش اصلی بانک مرکزی، کنترل و مهار تورم برای حفظ ارزش پول ملی است. وی از نبود سیاستهای مشخص پولی در کشور برای کنترل نقدینگی و مهار تورم انتقاد کرد و افزود: در حوزه سیاستهای ارزی نیز شاهد آن هستیم که اقدامات صورت گرفته تاکنون موثر نبوده و باعث بیاعتمادی فعالان اقتصادی به بازار شده است. وی درباره اینکه دولت چه راهکاری میتواند برای کنترل بازار ارز و طلا داشته باشد، اظهار داشت: به نظر میرسد ولت فاصله زیادی با منطق بازار دارد؛ در حالی که رییسجمهور بارها بر استفاده از نظر کارشناسان تاکید دارد اما در عمل درهای اتاق تصمیمگیری به روی کارشناسان بسته است. تصمیمها در حلقهای بسیار محدود گرفته میشود.
به این ترتیب با وجود آنکه مدیریت بازار در کوتاهمدت باید به عنوان یک مسوولیت حیاتی از سوی بانک مرکزی دنبال شود اما در این تردیدی نیست که برای جلوگیری از تکرار این تجربه تاریخی باید به سمت اصلاح ساختاری در اقتصاد ایران حرکت کرد.
